Nümunə Həll: Ağac Döşəmə Titrəyişi

1. Bu məqalə haqqında

Bu məqalə StatiCAD-in ağac döşəmə titrəyiş yoxlamasının (ABTHYE 2024, Bənd 5.4.2, 4.8.4.7.1 və 4.8.2) iki mərtəbəli kiçik bir ağac binada əvvəldən sona qədər necə istifadə olunduğunu ekran görüntüləri ilə izah edir: layihə və mərtəbə ayarları, döşəmə materialı və yükləri, döşəmənin ağac tirlərə (qabırğa) çevrilməsi, hesab oxunda titrəyiş təyini və Modeldən aşkarla, kompozit (vintli OSB) və CLT döşəmələr, analiz, xəbərdarlıqların oxunması, layihənin yaxşılaşdırılması, hesabat və çertyojlar. Bütün dəyərlər nümunə binanın real daxilolmaları, bütün nəticələr proqramın bu nümunədə verdiyi nəticələrdir; bir döşəmənin hesabı ayrıca əl ilə də doğrulanmışdır (Bölmə 13).

Seçimlərin hamısı və nəzəri fon üçün Ağac Döşəmə Titrəyiş Yoxlaması məqaləsinə baxın.

info

Buraxılış: Ağac döşəmə titrəyiş təyini (hesab oxu xüsusiyyətlərindəki Ağac Döşəmə tabı) yalnız StatiCAD Ultimate buraxılışında açıqdır. Ekran görüntüləri StatiCAD Ultimate V.10.0.1.0 ilə alınmışdır.

tip

Nümunə fayllar: Məqalədəki üç mərhələnin layihə fayllarını buradan yükləyə bilərsiniz (ZIP):

• OrnekAhsapDoseme_ilk.sy4: ilkin layihə (DB01 tirləri 5×20 sm, Bölmə 9);
• OrnekAhsapDoseme.sy4: yaxşılaşdırılmış layihə (DB01 tirləri 5×24 sm, Bölmə 10-12);
• OrnekAhsapDoseme_beton.sy4: DB02-də tökmə beton qatlı kompozit (Bölmə 14).

Faylı Fayl › Aç ilə açın, analizi işə salın; nəticələr layihə faylına qeyd edilmədiyi üçün hər açılışda analiz yenidən aparılmalıdır.

2. Nümunə bina

İki mərtəbəli, 9,00 × 8,00 m planlı kiçik bir ağac yaşayış binası. Daşıyıcı divarlar 15 sm qalınlıqda ağac sərtlik divarı (iki üzü 10 mm OSB/3 örtüklü ağac dirəkli panel) divarlarıdır. Zirzəmi mərtəbənin üstündəki döşəmə (1-ci mərtəbənin döşəməsi) üç hissədir; titrəyiş yoxlaması bu üç döşəmədə aparılır. Dam döşəmələri 12 sm CLT kimi modelləşdirilib, titrəyiş təyini aparılmayıb.

Cədvəl 1 – Ümumi məlumatlar

Mövzu	Dəyər
Plan	9,00 × 8,00 m (x = 0…900 sm, y = 0…800 sm); y = 400 sm-də uzunluğu boyu, x = 450 sm-də (y = 0…400 sm) daxili daşıyıcı divar
Mərtəbələr	ZEMİN KAT və 1. KAT, hər biri 3,00 m
Bina növü / norma	Ağac bina; TBDY 2018, DD-2, SS = 0,50, S1 = 0,14, ZC, I = 1, R = 3, D = 2
Divarlar	Ağac sərtlik divarı, 15 sm, material C24; iki üzdə 10 mm OSB/3 örtük, birləşmə sərtliyi kc = 800 N/mm; dartılma ankeri kh = 5000 N/mm; kəsilmə ankeri ka = 2000 N/mm, aralıq 600 mm
DB01 (4,50 × 4,00 m)	Ağac tirli döşəmə: C24 tirlər Y istiqamətində (açıqlıq 4,00 m), bərabər aralıqlı 7 tir (s = 56,2 sm); ilkin layihə 5×20 sm, yaxşılaşdırılmış layihə 5×24 sm; 18 mm OSB/2-OSB/3 örtük
DB02 (4,50 × 4,00 m)	DB01-in ilkin layihəsi ilə eyni tirlər (5×20 sm); örtük tirlərə vintlə (öncədən deşilməmiş vint d = 4 mm, s = 150 mm) bağlı – kompozit (4.8.2)
DB03 (9,00 × 4,00 m)	CLT döşəmə 5 qat 40/20/40/20/40 mm (160 mm), lamel C24, xarici qat lifləri Y istiqamətində (açıqlıq 4,00 m), tək açıqlıq
Döşəmə yükləri	Örtük yükü G = 50 kq/m² (titrəyişdə əlavə daimi kütlə kimi istifadə olunur), hərəkətli yük Q = 200 kq/m²

Şəkil 1 – Zirzəmi mərtəbə planı (1-ci mərtəbənin döşəməsi): DB01 və DB02-də ağac tirlər (mavi), DB03 CLT, qəhvəyi xətlər ağac sərtlik divarları

Şəkil 2 – Nümunə binanın sonlu element modeli (çubuq elementlər): döşəmə tirləri və divarların ekvivalent çubuqları

info

Plan istiqaməti: StatiCAD plan ekranında y oxu aşağıya doğrudur: y = 0-dakı fasad ekranın üstündə görünür.

3. Yoxlamanın xülasəsi

Yüngül və uzun açıqlıqlı ağac döşəmələr insan addımları ilə titrəyir. Bu daşıma problemi deyil, istifadə rahatlığı problemidir. ABTHYE 5.4.2 iki meyar tələb edir: sərtlik (döşəmənin ortasındakı 1 kN nöqtəvi yük altında ani əyilmə w/F) və rahatlıq (daban zərbəsinə qarşı vahid zərbə sürət cavabı v). Hesab qapalı formadadır, analiz nəticələrini dəyişdirmir və döşəmənin hesab oxu üzərində aparılır.

Cədvəl 2 – Döşəmə növünə görə yoxlama

Döşəmə növü	Metod	Meyar
Ağac tirli	5.4.2 ətraflı (addım 1-6); könüllü 4.8.4.7.1 sadə	f1 > 8 Hz; a = w/F ≤ 4; b = −49,1·ln(a)+117; b ≥ 150 və ya v ≤ b(f1·ζ−1); əks halda b′ ≥ 50 və a = 10,786·e−0,0208·b′; performans: a ≤ 1 çox yaxşı, ≤ 2 yaxşı, ≤ 3 az problemli, ≤ 4 problemli ola bilər
Ağac tirli + kompozit	Eyni; (EI)L mexaniki bağlı T kəsikdən (4.8.2 γ metodu, Kser Cədvəl 4.2a)	Eyni
CLT	4.8.4.7.1 (məcburi)	w/F ≤ 1,5 mm/kN (1 m zolaq) və v ≤ 100(f1·ζ−1); f1 ≥ 8 Hz

Əsas kəmiyyətlər: f1 = π/(2L²)·√((EI)_L/m) (5.10), n40 = {((40/f1)²−1)·(B/L)⁴·(EI)_L/(EI)_B}^0,25 (5.12), v = 4·(0,4+0,6·n40)/(m·B·L+200) (5.11). m yalnız daimi təsirlərin kütləsidir (hərəkətli yük qatılmır).

4. Proqramın başladılması və layihə ayarları

Proqram açıldıqda başlanğıc (dock) ekranı görünür. Yeni ilə boş layihə açılır, Ana Ekran işarəsi iş ekranını açır.

Şəkil 3 – Başlanğıc (dock) ekranı

4.1 Ümumi Mərtəbə Ayarları

Üst alətlər panelindəki KatAyar ilə açılır. Nümunədə iki mərtəbə var (ZEMİN KAT və 1. KAT, 300 sm). Avtomatik Mərtəbə Adı söndürülərək mərtəbə adları və çıxış indeksləri (Z, 1) əl ilə verilmişdir; çıxış indeksi element adlarına daxil olur (məs., döşəmə hissəsi SZ3, tir HZ01).

Şəkil 4 – Ümumi Mərtəbə Ayarları: mərtəbə adları, hündürlüklər və layihə adı

4.2 Layihə Ümumi Parametrləri: bina növü

PrjAyar › Norma Seçimi-ndə Bina Növü: Ağac Bina, Zəlzələ Qüvvələri: TBDY 2018 və Süneklik Səviyyəsi: Məhdud seçilir. Titrəyiş yoxlaması bina növündən asılı deyil (hörgü və ya dəmir-beton binadakı ağac döşəmələr də yoxlana bilər); bina növü divar və tirlərin ağac layihələndirilməsini müəyyən edir. Nümunədə ayrıca Layihələndirmə tabındakı "Deprem Yönetmeliği Düzensizlik Kontrolleri Yapılsın" (Zəlzələ Normasının Nizamsızlıq Yoxlamaları Aparılsın) xanası işarələnmişdir (söndürülü olduqda layihə yoxlama siyahısına bir "Hata" sətri düşür).

Şəkil 5 – Layihə Ümumi Parametrləri › Norma Seçimi: Ağac Bina, TBDY 2018

5. Modelin qurulması: divarlar və döşəmələr

Divarlar Divar, döşəmələr Döşəmə əmri ilə (düzbucaqlı döşəmə; döşəmə ilə birlikdə hesab oxu da yaranır) çəkilir. Çəkiliş əmrlərinin təfərrüatı üçün Modelləmə Alətləri məqaləsinə baxın. Nümunədə hər mərtəbədə 6 divar və 3 döşəmə var.

5.1 Ağac sərtlik divarı daxilolmaları

Divarlar seçilib sağ klik › Seçilmiş Divarların Xüsusiyyətlərini Dəyiş ilə toplu redaktə edilir. Ümumi Ayarlar-da element növü Ağac Sərtlik Divarı, Statik/Material-da Material Kitabxanasından › C24 seçilir. Ağac Sərtlik Divarı tabında panel örtüyü (OSB/3, 10 mm, panel eni 1220 mm), birləşmə sərtliyi k_c, dirək kəsikləri, dartılma ankeri (sayı n_c, sərtlik k_h, davamlılıqlar) və kəsilmə ankeri (aralıq i_a, sərtlik k_a) daxil edilir.

Şəkil 6 – Divar Xüsusiyyətləri › Ağac Sərtlik Divarı: panel örtüyü və birləşmə sərtliyi k_c

Şəkil 7 – Divar Xüsusiyyətləri › Ağac Sərtlik Divarı: dartılma və kəsilmə ankerləri

danger

Birləşmə daxilolmalarını layihəyə görə daxil edin: Ağac sərtlik divarının sonlu element sərtliyi panel, birləşdirici, dartılma ankeri və kəsilmə ankeri sərtliklərinin ardıcıl cəmidir: K = 1/(1/K_s + 1/K_c + 1/K_h + 1/K_a). k_c, panel eni, n_c, k_h, i_a və ya k_a sıfır qalarsa divar sərtliyi sıfır və ya təyin olunmamış çıxır. Proqram bu halda analizin əvvəlində çatışmayan dəyərləri proqramın susmaya görə dəyərləri ilə tamamlayır (t = 10 mm, b_s = 1250 mm, S_c,b = 150 mm, k_c = 996 N/mm, n_c = 1, k_h = 54826 N/mm, i_a = 1000 mm, k_a = 134725 N/mm), hər divar üçün adı və təyin edilən dəyərlərlə "Seç" düyməli bir xəbərdarlıq və layihə yoxlama siyahısına "Ahşap perde girdileri varsayılanla tamamlandı" (Ağac sərtlik divarı daxilolmaları susmaya görə dəyərlərlə tamamlandı) sətri yazır. Susmaya görə dəyərlər layihəyə xas deyil; dəyərləri birləşdirici və anker sənədlərinə görə daxil edin. Divara material təyin edilməyibsə ayrıca "elastisite modülü sıfır alınamaz … 1 MPa olarak değiştirildi" xəbərdarlıqları çıxır. Döşəmə titrəyiş yoxlaması sonlu element nəticələrindən istifadə etmədiyi üçün bu daxilolmalardan təsirlənmir, lakin divar və zəlzələ hesabı təsirlənir.

5.2 Döşəmə xüsusiyyətləri: OSB örtük, qalınlıq və yüklər

Zirzəmi mərtəbədə üç döşəmə seçilib sağ klik › Seçilmiş Döşəmələrin Xüsusiyyətlərini Dəyiş ilə aşağıdakı dəyərlər daxil edilir:

• h = 1,8 sm (örtük qalınlığı; tir kəsikləri qabırğa tirlərindən gəlir),
• G_örtük = 50 kq/m² (parket, alt tavan və s. daimi yük; titrəyişdə əlavə daimi kütlə kimi istifadə olunur), Q = 200 kq/m²,
• Material Kitabxanasından › OSB › OSB/2-OSB/3 t10 ilə 18 mm arasında (E_m,0 = 4930, E_m,90 = 1980 MPa, ρ = 550 kq/m³).

DB03 (CLT) üçün ayrıca h = 16 sm və material C24 (Yumşaq Ağac) daxil edilmişdir; döşəmənin xüsusi çəkisi 420·0,16 = 67 kq/m² olur.

Şəkil 8 – Döşəmə sağ klik menyusu: döşəmə və hesab oxu xüsusiyyətləri, qabırğa/şəbəkə yaradılması

Şəkil 9 – Döşəmə Xüsusiyyətləri › Ümumi: h = 1,8 sm, G = 50 kq/m², OSB/2-OSB/3

info

Döşəmə və hesab oxu pəncərələri: "Seçilmiş Döşəmələrin Xüsusiyyətlərini Dəyiş" əmri əvvəlcə döşəmə hissələrinin, sonra eyni seçimdəki hesab oxlarının xüsusiyyət pəncərəsini açır. İkinci pəncərə də "Döşəmə Xüsusiyyətləri" başlığını daşıyır; Ümumi tabında "Armatur Çəkilişi X/Y İstiqaməti" xanalarının olması ilə fərqləndirilir. Titrəyiş təyini yalnız hesab oxu pəncərəsində aparılır.

Şəkil 10 – Döşəmə (hissə) pəncərəsindəki Ağac Döşəmə tabı məlumat rejimindədir: təyinin hesab oxunda aparılacağını və əhatə edən hesab oxlarını bildirir

6. Ağac tirlərin yaradılması (Qabırğaya Çevir)

DB01 seçilib sağ klik › Seçilmiş Döşəmə üzərində qabırğa/şəbəkə yarat əmri döşəməni tir oxlarından zolaqlara bölür və tirləri yaradır. İlkin döşəmə hesab oxu dəyişmir; titrəyiş yoxlaması bu hesab oxunda aparılır.

1. Qabırğa/Şəbəkə Aralığı = 60 sm, Bölmə İstiqaməti = Y İstiqaməti (tirlər Y-yə paralel, açıqlıq 4,00 m), Bərabər Aralıqlı. Bərabər aralıqlı bölmədə 450 sm en 60 sm-i aşmayan 8 bərabər zolağa bölünür: 7 tir, aralıq 56,25 sm.
2. Qabırğaya Çevir-ə basıldıqda tir xüsusiyyətləri pəncərəsi açılır: Element Növü = Ağac, en 5 sm, hündürlük 20 sm, Material Kitabxanasından › Ağac › C24 (Yumşaq Ağac).
3. Mafsal tabında iki ucda M3 (Major) sərbəst buraxılır (sadə dayaqlı döşəmə tiri).

DB02 üçün eyni addımlar eyni dəyərlərlə təkrarlanmışdır.

Şəkil 11 – Döşəməni Qabırğaya Çevir: aralıq 60 sm, Y istiqaməti, bərabər aralıqlı

Şəkil 12 – Yaradılacaq tirlərin xüsusiyyətləri: Ağac, 5×20 sm, C24

Şəkil 13 – Mafsal tabı: iki ucda M3 sərbəst

tip

Bölmə istiqaməti: "X İstiqaməti / Y İstiqaməti" tirlərin istiqamətidir. Tirlər qısa açıqlıq boyunca (burada 4,00 m, Y) yerləşdirilməlidir; tərsi açıqlığı böyüdür və f1-i azaldır.

7. Hesab oxunda titrəyiş təyini

Hesab oxu seçilib sağ klik › DB01 Döşəmə Hesab Oxu Xüsusiyyətlərini Dəyiş ilə açılan pəncərədəki Ağac Döşəmə tabında təyin aparılır. Növ "Yoxdur" olduqda digər idarəetmələr bağlıdır.

Şəkil 14 – Hesab oxu pəncərəsi › Ağac Döşəmə: təyin olunmamış hal (növ "Yoxdur")

7.1 DB01: ağac tirli döşəmə və Modeldən aşkarla

1. Hesab oxunun Ümumi tabında qalınlıq 1,8 sm, G = 50 kq/m² və OSB materialı döşəmə hissələri ilə eyni daxil edilir.
2. Ağac Döşəmə tabında Döşəmə növü = Ağac tirli döşəmə, Metod = 5.4.2 ətraflı (a-b), Daxiletmə mənbəyi = Modeldən (çatışmayanlar xanalardan).
3. Modeldən aşkarla-ya basılır. Proqram hesab oxu daxilindəki ağac tirləri və örtük hissələrini yoxlayır, dəyərləri xanalara yazır və altda xülasəsini verir: əsas tir 7 ədəd (Y), 50×200 mm, s = 562 mm, C24 E0 = 11000 MPa, ρ = 420; örtük 8 hissə, t = 18 mm, OSB/2-OSB/3, E = 4930/1980 MPa, ρ = 550, örtük yükü 50 kq/m².
4. Örtük daxili tabında lövhənin yerləşməsi Güclü ox tirlərə dik qalır; (EI)_B üçün tirlərə dik istiqamətdəki E_B = E_m,0 = 4930 MPa istifadə olunur.
5. Kütlə və sönüm: əlavə daimi kütlə Döşəmə örtük yükü (50 kq/m²), sönüm Xanadakı ζ / susmaya görə (ağac tirli döşəmədə 0,01).

Şəkil 15 – Modeldən aşkarla sonrası Tirlər səhifəsi və aşkarlama xülasəsi

Şəkil 16 – Örtük səhifəsi: OSB/2-OSB/3, t = 18 mm, E güclü / zəif ox 4930 / 1980 MPa

info

Daxiletmə mənbəyi: "Modeldən" rejimində hesab xanalardakı dəyərləri deyil, modeldən həmin an aşkarlanan dəyərləri istifadə edir; xanalar yalnız aşkarlana bilməyən daxilolmalar üçün ehtiyatdır. Model dəyişərsə (məs., tir kəsiyi böyüdülərsə, Bölmə 10) titrəyiş hesabı da öz-özünə yenilənir. "Yalnız xanalardakı dəyərlər" rejimində hesab tamamilə daxil edilən dəyərlərlə aparılır.

7.2 DB02: kompozit döşəmə (vintli OSB, 4.8.2)

DB02-də təyin DB01 ilə eyni aparılır və Kompozit (4.8.2) daxili tabında aşağıdakı dəyərlər daxil edilir:

• Kompozit növü = Örtük mexaniki bağlı (4.8.2 T kəsik),
• Birləşdirici = Mıx/vint öncədən deşilməmiş (ρ_m^1,5·d^0,8/30), d = 4 mm, s = 150 mm (bərabər aralıq; s_maks = 0), n = 1,
• Dayaq = Tək açıqlıq (l = L), Effektiv tabla = Cədvəl 4.16 daxili tir, E_tabla = 0 (materialdan).

Proqram K_ser-i Cədvəl 4.2a-dan (ρ_m = √(ρ_tir·ρ_örtük)), effektiv tabla enini Cədvəl 4.16-dan (ən çox tir aralığı) və tablanın tir istiqamətindəki E-sini OSB material qeydinin sıxılma E-sindən (lövhənin güclü oxu tirlərə dik olduğundan E_c,90 = 3000 MPa) götürür.

Şəkil 17 – Kompozit (4.8.2) səhifəsi: vintli OSB tabla

7.3 DB03: CLT döşəmə (4.8.4.7.1)

• Döşəmə növü = CLT döşəmə (4.8.4.7.1); metod 4.8.4.7.1-ə, w/F eni 1 m zolağa bağlanır.
• Xarici qat lif istiqaməti = Y istiqaməti (açıqlıq 4,00 m; model lif istiqamətini daşımadığından xanadan seçilir).
• Modeldən aşkarla: lamel materialı hesab oxunun materialından (C24, E0 = 11000 MPa, ρ = 420 kq/m³) gəlir.
• Qat sayı = 5, t1…t5 = 40/20/40/20/40 mm (aşağıdan yuxarıya; tək nömrəli qatlar uzununa). Cəmi 160 mm, modeldəki döşəmə qalınlığı ilə eynidir.
• G_r boş buraxılmışdır: norma CLT üçün dəyər vermədiyindən 50 MPa götürülür. Dayaq vəziyyəti = Tək açıqlıq (l_ref = L).
• Sönüm susmaya görə CLT-də 0,025 (Cədvəl 4.14, iki tərəfdən dayaqlı CLT).

Şəkil 18 – CLT paneli: 5 qat 40/20/40/20/40 mm, lamel C24, lif istiqaməti Y

8. Analiz

Üst alətlər panelindəki Analiz düyməsi Statik Analiz pəncərəsini açır; Analizə Başla ilə analiz aparılır. Titrəyiş yoxlaması analizin sonunda bütün təyin edilmiş hesab oxlarında öz-özünə aparılır; nəticələr xəbərdarlıq siyahısına, layihə yoxlama siyahısına və "Ahşap Döşeme Titreşimi" (Ağac Döşəmə Titrəyişi) hesabat səhifəsinə yazılır. Titrəyiş yoxlaması üçün ayrıca seçim lazım deyil.

9. İlkin nəticələr

İlkin layihənin (DB01 və DB02 tirləri 5×20 sm) analiz xəbərdarlıqları aşağıdakı kimidir. DB01 üçün "Bilgi – ahşap döşeme titreşim performansı (ABTHYE 5.4.2 adım 6) 2 < a ≤ 4 (az sorunlu / sorunlu olabilir; a < 2 tercih edilir): DB01 (a=2,04)" sətri çıxır. Siyahıdakı digər məlumat sətri ağac hesab oxlarının (hər iki mərtəbədəki 6 hesab oxu) dəmir-beton döşəmə hesabından, TS 500 qalınlıq yoxlamasından və dəmir-beton diafraqma yoxlamasından çıxarıldığını, ağac diafraqmanın (örtük kəsilməsi) ayrıca qiymətləndirilməsi lazım olduğunu bildirir.

Şəkil 19 – İlkin layihənin analiz xəbərdarlıqları: DB01 a = 2,04 (az problemli)

Cədvəl 3 – İlkin layihənin titrəyiş nəticələri

Kəmiyyət	DB01 (5×20, çılpaq)	DB02 (5×20, kompozit)	DB03 (CLT 5 qat)
L × B (m)	4,00 × 4,50	4,00 × 4,50	4,00 × 9,00
m (kq/m²)	6,53 + 9,90 + 50,0 = 66,4	66,4	67,2 + 50,0 = 117,2
(EI)L (kNm²/m)	652,4	812,6 (çılpaq 652,4; +25%)	3033,7
(EI)B (kNm²/m)	2,396	2,396	410,7
ζ	0,010	0,010	0,025
f1 (Hz)	9,73	10,86	15,80
n40	9,13	9,09	5,66
w/F (mm/kN)	2,044	1,641	0,440 (≤ 1,5)
v (m/Ns²) / hədd	0,01684 ≤ 0,01874	0,01678 ≤ 0,01764	0,00343 ≤ 0,06163
a / nəticə	2,04 – az problemli (kafi)	1,64 – yaxşı	ödənir (4.8.4.7.1)

info

Az problemli = kafi: Proqram a ≤ 4 olan döşəmələri kafi sayır; 2 < a ≤ 4 aralığı məlumat kimi bildirilir. a 4-ü aşarsa, b′ 50-dən kiçikdirsə və ya f1 ≤ 8 Hz isə döşəmə YETERSİZ (QEYRİ-KAFİ) sayılır və layihə yoxlama siyahısına yazılır. Norma a ≤ 2-ni üstünlük verilən performans kimi verir; buna görə nümunədə DB01 yaxşılaşdırılmışdır.

10. Layihənin yaxşılaşdırılması

Titrəyişi azaltmağın yolları: tir hündürlüyünü artırmaq (EI kəsik hündürlüyünün kubu ilə böyüyür), aralığı azaltmaq, açıqlığı kiçiltmək, örtüyü tirlərə mexaniki bağlamaq (kompozit, DB02) və ya tökmə beton qat (Bölmə 14). DB01-də tir hündürlüyü 20 sm-dən 24 sm-ə çıxarılmışdır: DB01-in yeddi tiri seçilib sağ klik › Seçilmiş Tirlərin Xüsusiyyətlərini Dəyiş › hündürlük 24 sm.

Daxiletmə mənbəyi "Modeldən" olduğu üçün titrəyiş təyinində başqa dəyişiklik lazım deyil; Modeldən aşkarla yeni kəsiyi (50×240 mm) göstərir. Analiz yenidən işə salınır.

Şəkil 20 – Yaxşılaşdırılmış DB01: Modeldən aşkarla 50×240 mm tirləri tapır

Cədvəl 4 – DB01: ilkin və yaxşılaşdırılmış layihə

Kəmiyyət	İlkin (5×20)	Yaxşılaşdırılmış (5×24)
EItir (kNm²)	366,7	633,6
(EI)L (kNm²/m)	652,4	1127,4
m (kq/m²)	66,4	67,7
f1 (Hz)	9,73	12,67
w/F (mm/kN)	2,044	1,183
b; v həddi	81,9; 0,01874	108,8; 0,01665
v (m/Ns²)	0,01684	0,01646
a / performans	2,04 – az problemli	1,18 – yaxşı

Şəkil 21 – Yaxşılaşdırılmış layihənin analiz xəbərdarlıqları: titrəyiş məlumat sətri aradan qalxdı

11. Layihə yoxlama siyahısı və xəbərdarlıqlar

Layihə yoxlama siyahısına (hesabatdakı "Proje Hata Kontrolleri" (Layihə Xəta Yoxlamaları) bölməsi) "Ahşap döşeme titreşimi (ABTHYE 5.4.2 / 4.8.4.7.1)" sətri yazılır: problemli döşəmə yoxdursa vəziyyət Yok və "3 ahşap / CLT döşemenin tümünde titreşim koşulları sağlanıyor" izahı; qeyri-kafi, əhatə xaricində (f1 ≤ 8 Hz) və ya daxilolması çatışmayan döşəmə varsa vəziyyət Var və döşəmə siyahısı. Beton qatlı kompozit döşəmə varsa ayrıca "Ahşap döşemede beton katman (ABTHYE 4.10)" sətri əlavə olunur (Bölmə 14).

Cədvəl 5 – Ağac döşəmə titrəyişi ilə bağlı analiz xəbərdarlıqları

Xəbərdarlıq	Nə vaxt	Nə edilməlidir
… titreşim tahkiki YETERSİZ …	a > 4, b′ < 50 (və ya CLT-də w/F > 1,5 yaxud v həddi aşıldı)	Tir hündürlüyü/aralığı, kompozit, açıqlıq
… f1 ≤ 8 Hz … özel araştırma gerekir	f1 ≤ 8 Hz (əhatə xaricində)	Sərtliyi artırın və ya kütləni azaldın
… titreşim tahkiki yapılamadı – Eksik/geçersiz girdi	Xana və ya model daxilolması çatışmır (məs., birləşdirici diametri d)	Ağac Döşəmə tabından tamamlayın
Bilgi – … 2 < a ≤ 4	Az problemli / problemli ola bilər	a ≤ 2 üstünlük verilir
Bilgi – … kütlesi … %20'den fazla farklı	Titrəyiş kütləsi proqramdakı döşəmə G-sindən çox fərqlidir	Əlavə daimi kütləni və döşəmə yüklərini yoxlayın
Bilgi – ahşap ızgara algılanan ama titreşim tanımı olmayan hesap aksları	Hesab oxunda ≥ 2 ağac tir var, növ "Yoxdur"	Növ seçin
Uyarı – beton katmanlı kompozit … ABTHYE 4.10	Kompozit növü "Tökmə beton qat"	Dayaqların ağac olmayan şaquli daşıyıcılar olduğunu doğrulayın

12. Hesabat

Üst alətlər panelindəki Hesabat (və ya Statik Analiz pəncərəsindəki Hesabat Yarat) Hesabat Seçimi-ni açır. Titrəyiş hesabatı Ağac Element Hesabatları › Ağac Döşəmə Titrəyişi (ABTHYE 5.4.2 / 4.8.4.7.1) düyünündədir. Yalnız bu düyün işarələnib Bütün Seçilmiş Hesabatları Yarat-a basıla bilər.

Şəkil 22 – Hesabat Seçimi: Ağac Döşəmə Titrəyişi düyünü

Şəkil 23 – Hesabat önizləməsi (3 səhifə)

Hesabat əvvəlcə yoxlamanın nə olduğunu və addımlarını, sonra hər döşəmə üçün (1) daxilolmalar və daxiletmə mənbəyi, (2) kütlə, (3) sərtliklər (kompozitdə K_ser, γ1, a1, a2, (EI)_ef; CLT-də γ_i, a_i, I_x,ef, I_y,net), (4) f1, (5) n40 və v, (6) w/F və 2-6-cı addım sətirlərini asılılıq = yerinə qoyulmuş dəyər = nəticə formasında verir; ən sonda xülasə və işarələr yer alır.

Şəkil 24 – Hesabat səhifə 1: izah, DB01 (yaxşılaşdırılmış) və DB02 (kompozit)

Şəkil 25 – Hesabat səhifə 2: DB03 (CLT, γ metodu), xülasə və işarələr

info

Qeyd sətri: Hər döşəmənin sonundakı "Not" (Qeyd) sətrində proqramın qəbulları yazılır: məs., DB02-də tabla E-sinin mənbəyi (OSB E_c,90 = 3000 MPa) və 4.8.2 bənd 3 (lövhələrin tir istiqamətində tam uzunluqda və ya uc-uca yapışdırılmış olması fərziyyəsi), DB03-də G_r üçün götürülən 50 MPa. Bu qeydlər analiz xəbərdarlıqlarına deyil, yalnız hesabata yazılır.

13. Əl ilə doğrulama

DB01 (yaxşılaşdırılmış): L = 4,00 m, B = 4,50 m, tir 50×240 mm C24, s = 0,562 m, OSB 18 mm.

• EI_tir = 11000·50·240³/12 = 6,336·10¹¹ Nmm² = 633,6 kNm²; (EI)_L = 633,6/0,562 = 1127,4 kNm²/m.
• (EI)_B = 4930·1000·18³/12·10⁻⁶ = 2396 Nm²/m.
• m = 7 tir·0,05·0,24·4,00·420 / (4,50·4,00) + 550·0,018 + 50 = 7,84 + 9,90 + 50 = 67,74 kq/m².
• f1 = π/(2·4,00²)·√(1127402/67,74) = 0,09817·129,0 = 12,67 Hz > 8 Hz.
• w/F = 4,00³/(48·1127402)·10⁶ = 1,183 mm/kN ≤ 4 (addım 2).
• b = −49,1·ln(1,183)+117 = 108,8 < 150 → v həddi = 108,8^{(12,67·0,01−1)} = 108,8^−0,8733 = 0,01665.
• n40 = {((40/12,67)²−1)·(4,50/4,00)⁴·1127402/2396}^0,25 = (8,975·1,602·470,5)^0,25 = 9,07; v = 4·(0,4+0,6·9,07)/(67,74·4,50·4,00+200) = 23,37/1419,3 = 0,01646 ≤ 0,01665 → ödənir (addım 3).
• a = w/F = 1,18 → 1 < a ≤ 2: yaxşı.

DB02 (kompozit):

• ρ_m = √(420·550) = 480,6 kq/m³; K_ser = 480,6^1,5·4^0,8/30 = 10536,7·3,031/30 = 1064,7 N/mm (Cədvəl 4.2a, öncədən deşilməmiş vint).
• b_ef = min(s; b + min(0,15L; 25t)) = min(562; 50 + min(600; 450)) = 500 mm (Cədvəl 4.16, OSB daxili tir); A₁ = 500·18 = 9000 mm².
• γ₁ = [1 + π²·3000·9000·150/(1·1064,7·4000²)]⁻¹ = [1 + 2,346]⁻¹ = 0,2988 (4.47).
• a₂ = 0,2988·3000·9000·(18+200)/(2·(0,2988·3000·9000 + 11000·50·200)) = 7,45 mm; a₁ = 109 − 7,45 = 101,55 mm (4.87).
• (EI)_ef = 3000·500·18³/12 + 0,2988·3000·9000·101,55² + 11000·50·200³/12 + 11000·10000·7,45² = 4,567·10¹¹ Nmm²; (EI)_L = 456,7/0,562 = 812,6 kNm²/m (4.80).

Proqram nəticələri (Cədvəl 3, Cədvəl 4 və hesabat) bu dəyərlərlə tamamilə eynidir.

14. Tökmə beton qatlı kompozit (variant)

Örtüyün üstünə tirlərə vintlərlə bağlı bir beton qat tökülməsi sərtliyi və kütləni birlikdə artırır. Bu variantda DB02-nin Kompozit (4.8.2) səhifəsində Kompozit növü = Tökmə beton qat (ağac-beton), Birləşdirici = Mıx/vint öncədən deşilmiş, bolt, d = 8 mm, s = 150 mm, Beton t_c = 50 mm, Beton sinfi C25 seçilmişdir (E_c və ρ_c = 0: TS 500 asılılığı və 2500 kq/m³). Sönüm xanası növün susmaya görə dəyərinə keçir: ζ = 0,03 (Cədvəl 4.14 sətir 3).

Şəkil 26 – Kompozit (4.8.2) səhifəsi: tökmə beton qat, C25, t_c = 50 mm

Cədvəl 6 – DB02: vintli OSB və beton qatlı kompozit

Kəmiyyət	Vintli OSB	Beton qat (50 mm C25)
Kser (N/mm)	1064,7	2·4201,5·8/23 = 5987,8 (beton-ağac ×2)
Tabla bef / E1	500 mm / 3000 MPa	s = 562 mm / Ec = 3250√25 + 14000 = 30250 MPa
γ1	0,299	0,071
(EI)L (kNm²/m)	812,6	2048,5
(EI)B (kNm²/m)	2,40	2,40 + 315,1 = 317,5
m (kq/m²)	66,4	66,4 + 125,0 = 191,4
ζ	0,010	0,030
f1 (Hz) / w/F (mm/kN)	10,86 / 1,641	10,16 / 0,651
v / hədd	0,01678 / 0,01764	0,00274 / 0,0325
a / performans	1,64 – yaxşı	0,65 – çox yaxşı

Beton qat kütləni üç dəfə artırdığı üçün f1 bir qədər azalır, lakin (EI)_B və sönüm artdığından v və w/F nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır.

danger

ABTHYE 4.10: ağac şaquli daşıyıcılı hissələrdə beton istifadə edilə bilməz: Norma döşəmələrin yalnız ağac şaquli daşıyıcı elementlərlə daşınan hissələrində beton, dəmir-beton və ya bənzəri ağır material istifadəsinə icazə vermir. Proqram dayaqları modeldən yoxlamır; beton qatlı hər kompozit döşəmə üçün analiz xəbərdarlığı və layihə yoxlama siyahısına "Ahşap döşemede beton katman (ABTHYE 4.10)" sətri (vəziyyət Var) yazır. Bu nümunədə döşəmə ağac sərtlik divarlarına oturduğundan beton qat istifadə edilə bilməz; variant yalnız proqramın davranışını göstərmək üçündür. Hörgü və ya dəmir-beton divarlara oturan ağac döşəmələrdə (məs., tarixi hörgü binaların gücləndirilməsi) ağac-beton kompozit tətbiq edilə bilər.

Şəkil 27 – Analiz xəbərdarlığı: beton qatlı kompozit – ABTHYE 4.10

Şəkil 28 – Layihə Xəta Yoxlamaları: "Ahşap döşemede beton katman (ABTHYE 4.10)" sətri

Şəkil 29 – Hesabat: beton qatlı DB02 (K_ser ×2, beton plaka (EI)_B-də, ζ = 0,03, qeydlər)

tip

Kütlənin iki dəfə sayılmaması: Beton qatın kütləsi (ρ_c·t_c) titrəyiş kütləsinə ayrıca əlavə olunur. Döşəmənin örtük yükü betonu da ehtiva edirsə kütlə iki dəfə sayılır; bu halda əlavə daimi kütləni "İstifadəçi dəyəri" kimi daxil edin. Beton qat modeldə döşəmə hissəsi kimi çəkilibsə (daxiletmə mənbəyi "Modeldən") proqram daxiletmə xətası verir: mənbə "Yalnız xanalar" edilib örtük qəlib lövhəsinə görə (və ya t = 0) daxil edilməlidir.

15. Çertyojlar

Çəkiliş düyməsi (və ya Statik Analiz pəncərəsindəki Çertyoj Yarat) Çertyoj Seçimi-ni açır. Ağac döşəmələr qəlib planında ağac tirləri ilə çəkilir; ağac hesab oxlarında dəmir-beton döşəmə armaturu çəkilmir. Nümunədə Dəmir-beton Çertyoj tabında yalnız Qəlib Planı işarələnib Mərtəbə Planlarını Çək-ə basılmışdır.

Şəkil 30 – Çertyoj Seçimi: yalnız Qəlib Planı

Şəkil 31 – Çertyoj pəncərəsi (CivilDraw): mərtəbə planları

Şəkil 32 – ZEMİN KAT QƏLİB PLANI: DB01 və DB02 ağac tirləri, DB03 CLT

Şəkil 33 – Qəlib planının yaxın görünüşü

Hesabatın mərtəbə planı səhifəsi də döşəmələri tirləri ilə və kəsik qeyri-kafiliyi rəng kodları ilə göstərir:

Şəkil 34 – Hesabat: ZEMİN KAT PLANI (kəsik qeyri-kafiliyi rəng kodları)

16. İpucları və tez-tez rast gəlinən hallar

• Təyin hesab oxunda aparılır. Döşəmə hissəsinin (ss) pəncərəsindəki Ağac Döşəmə tabı yalnız yönləndirmə mətni göstərir; qabırğalara bölünmüş döşəmələrdə də yoxlama vahidi ilkin hesab oxudur.
• Modeldən aşkarla düyməsi yalnız tək hesab oxu redaktə edilərkən işləyir; çoxlu seçimdə xanalardakı ortaq dəyərlər yazılır.
• Tir istiqaməti model hər iki istiqamətdə açıqlıq uzunluğunda tir tapırsa və ya heç tapmırsa dəqiq deyil; xanadan X/Y seçin.
• Kütlə fərqi məlumatı: titrəyiş kütləsi proqramdakı döşəmə G-sindən 20%-dən çox fərqlənirsə məlumat sətri çıxır. Titrəyişdə yalnız daimi təsirlər istifadə olunur; örtük yükünü real daxil edin (nümunədə 50 kq/m²; susmaya görə 175 kq/m² şap/örtük yükü ağac döşəmə üçün ağırdır).
• Kompozit effekt modeldə birləşdirici məlumatı olmadığından yalnız Kompozit (4.8.2) səhifəsindən daxil edilir; lövhələrin tir istiqamətində tam uzunluqda və ya uc-uca yapışdırılmış olması fərz edilir (4.8.2 bənd 3).
• CLT: 7 və daha çox qat normada ətraflı hesab tələb edir, proqram daxiletmə xətası verir. Qatların cəmi modeldəki döşəmə qalınlığından 5%-dən çox fərqlənirsə qeyd düşülür.
• Hesabat seçimi: Ağac Element Hesabatları altındakı bir hesabat tək işarələndikdə də hesabat yaradılır.
• Ağac sərtlik divarları: birləşmə sərtlikləri boş qalarsa proqram susmaya görə dəyər təyin edir və divar adı ilə xəbərdar edir; dəyərləri layihəyə görə daxil edin (Bölmə 5.1).