Skip to main content

İtmə Analizinin Doğrulama İşləri

Bu məqalə StatiCAD itmə mühərrikinin və dəmir-beton performans qiymətləndirmə zəncirinin necə doğrulandığını və nəticələrini ümumiləşdirir. Test strukturu olaraq həm çərçivəli, həm də sərtlik divarlı davranışı ehtiva edən dəmir-beton nümunə binalardan istifadə olunub.

1. Doğrulama yanaşması​

  • Eyni model, müstəqil həlledici: StatiCAD itmə modelini (düyünlər, çubuqlar, sərt diafraqma, kütlələr, yük sxemi və özünün hesabladığı oynaq tutumları) SAP2000-ə avtomatik ötürür; SAP2000 öz xətti olmayan həlledicisi ilə itir. Beləliklə müqayisə əllə məlumat daxiletmə xətalarından azad, təkrarlana bilən model–model müqayisəsidir.
  • Referans SAP2000 V27-dir: Beynəlxalq səviyyədə qəbul olunmuş, müstəqil həlledici olduğu üçün doğrulama referansı seçilib.
  • Müqayisənin diqqət mərkəzi performans nöqtəsidir: Mühəndislik qərarı tələb nöqtəsində verilir. Buna görə əsas meyar tələb nöqtəsindəki yerdəyişmə, baza kəsmə qüvvəsi, oynaq vəziyyəti paylanması və bina qərarının üst-üstə düşməsidir. Əyri təpə qiymətləri modelləşdirmə fərqlərinə görə (bax. Bölmə 6) ikinci dərəcəli göstəricidir.
note

Eyni müqayisələr itmə pəncərəsindəki “SAP2000 ilə doğrula” və “Hesablara SAP2000 nəticəsi ilə davam et” seçimləri ilə hər layihədə yenidən əldə edilə bilər.

2. Modal doğrulama​

İtmə modeli sütun və pərdələri əsas analizdəki yerli oxları ilə qurur; mərtəbə kütlələrini və mərtəbə burulma ətalətini əsas analizin düyün kütləsi paylanmasından alır. SAP2000-ə ötürülən modelin məxsusi titrəyiş periodları StatiCAD ilə 1,3% daxilində üst-üstə düşür:

NümunəStatiCAD itmə modeli [s]SAP2000 [s]
Pərdəli (T1 / T2)0,2946 / 0,17550,2956 / 0,1777
Çərçivəli (T1 / T2 / T3)0,6044 / 0,5760 / 0,44860,6057 / 0,5763 / 0,4491

Pərdəli nümunədə təpə nöqtəsindəki elastik yerdəyişmələr iki proqramda eynidir (X 1,673 mm, Y 2,299 mm). Layihə spektri girişləri (SDS, SD1) müstəqil hesabla tam üst-üstə düşüb.

3. Tələb nöqtəsində zərər müqayisəsi — əsas doğrulama​

SAP2000-in oynaq vəziyyəti cədvəlindən tələb yerdəyişməsinə uyğun addımın oynaq vəziyyəti oxunur və StatiCAD-in zərər cədvəli ilə müqayisə edilir:

Hal (pərdəli bina, EPP)StatiCADSAP2000İki proqramda ortaq axmış uc
+X, tələb u = 7,13 mm4 axmış uc, bina: Nəzarətli Zərər6 axmış uc4
−Y, tələb u = 12,04 mm23 axmış uc, bina: Nəzarətli Zərər22 axmış uc20
tip

Nəticə: Tələb nöqtəsində iki müstəqil həlledicinin axmış uclarının böyük hissəsi eynidir: +X-də StatiCAD-in axmış uclarının hamısı, −Y-də 23 ucun 20-si SAP2000-də də axmışdır. Eyni düyündə, bərabər yerdəyişmədə baza kəsməsi nisbəti +X-də 0,998–1,003, −Y-də 0,999–1,002-dir.

4. Səkkiz istiqamət kombinasiyasının toplu müqayisəsi​

note

Bu bölmədəki və Bölmə 5-dəki pərdəli bina dəyərləri proqramın əvvəlki bir versiyası ilə alınmışdır: iki həlledici arasındakı uyğunluğu göstərir, binanın cari itmə davranışını göstərmir. Cari dəyərlər Bölmə 2 və 3-dədir.

“Hesablara SAP2000 nəticəsi ilə davam et” rejimində səkkiz TBDY istiqamət kombinasiyasının hamısı SAP2000-də həll edilib və StatiCAD nəticələri ilə avtomatik cədvəlləşdirilib (sərtlik divarlı nümunə, EPP; u: tələb təpə yerdəyişməsi):

İstiqamətStatiCAD u [mm]StatiCAD səviyyəSAP2000 u [mm]SAP2000 səviyyə
+X+0,30Y3,45KH3,45KH
+X−0,30Y3,45KH3,45KH
−X+0,30Y3,45KH3,45KH
−X−0,30Y3,45KH3,45KH
+Y+0,30X13,40SH13,36KH
+Y−0,30X13,41SH13,36SH
−Y+0,30X13,40SH13,22SH
−Y−0,30X13,39SH13,22SH
  • Tələb yerdəyişmələri tam üst-üstə düşür (X: 3,45 ↔ 3,45 mm; Y: 13,4 ↔ 13,2–13,4 mm).
  • Tələb nöqtəsi baza kəsmə qüvvələrindəki fərq X istiqamətində təxminən 5–10%, Y istiqamətində 3–13%-dir.
  • Bina qərarı 8 istiqamətin 7-də eynidir. Yeganə fərq (+Y+0,30X) tələbin tam axma həddinə təsadüf etdiyi və SAP2000 qeyd addımı dəqiqliyinə həssas sərhəd vəziyyətidir.

5. Tək istiqamətli müqayisə və bərkiməli oynaq seçimi​

Hal (tək istiqamət)StatiCAD Vtəpə [kN]SAP2000 Vtəpə [kN]Təpə nisbətiEyni düyündə, bərabər yerdəyişmədə nisbətSAP2000-in dayandığı nöqtə
+X, EPP12 28611 2221,0950,998–1,00549 mm
+X, bərkiməli13 47112 3431,0910,974–0,99266 mm-də təpə, sonra enmə
−Y, EPP5 4324 6931,1581,000–1,015144 mm
−Y, bərkiməli5 7395 4551,0520,978–1,014256 mm
info

Bərkimə StatiCAD tutumunu %5–10 artırır (+X %9,6; −Y %5,7). SAP2000-də oynaqların enən qolu analizi StatiCAD-in hədəfindən əvvəl dayandırdığından təpə/təpə nisbəti 1,05–1,16 çıxır; bu tutum fərqi deyil. Eyni düyündə bərabər yerdəyişmədə baza kəsmə nisbəti EPP hallarında 1,00–1,02, bərkiməli hallarda 0,97–1,01-dir. Tələb nöqtəsi müqayisələri bərkimədən təsirlənmir.

6. Məlum fərqlər​

FərqMənbəyiTəsiri
SAP2000-də enən qol ↔ StatiCAD-də platoSAP2000 oynaq təyinində davamlılıq düşməsi qolları var; StatiCAD oynağı (EPP və ya bərkiməli) enən qol ehtiva etmir.SAP2000 əyrisi təpə etdikdən sonra enir və bəzi hallarda hədəfə çatmadan dayanır. Təpə qiymət nisbətlərinə təsir edir, tələb nöqtəsi müqayisəsinə təsir etmir. Pərdəli nümunədə SAP2000 ilk davamlılıq itkisində dayanır; təpə/təpə nisbətinin 1,05–1,16 çıxması bundandır, bərabər yerdəyişmədə nisbət 0,97–1,02-dir.
Sütun və pərdə oxboyu qüvvəsinin sabitliyiİki həlledicidə də oynaqlar N = G + nQ ilə qurulur.Müqayisəyə təsir etmir; ortaq qəbuldur.
Bərkimə meyli təyiniİki proqram bərkiməli qolu fərqli təyin edir.Bərkiməli təpə nisbətlərində ±0,03 dəyişkənlik.
SAP2000 qeyd addımı dəqiqliyiSAP2000 nəticələri sonlu sayda addımda qeyd edilir.Zərər oxunuşu tələb nöqtəsinə ən yaxın qeyd addımından aparılır; axma həddindəki hallarda qərar həssaslığı yarada bilər.

7. Çoxmodlu itmənin doğrulanması​

  • Elastik uyğunluq (TBDY 5.6.6.1): Hər mod üçün qapalı formalı spektral yerdəyişmə ilə eyni sərtlik matrisindəki sonlu element həlli müqayisə edilib. X və Y istiqamətlərində modların hamısında kənarlaşma 0,0000%; CQC birləşdirilmiş təpə yerdəyişməsi iki yoldan eynidir.
  • Hakim mod itməsi ↔ təkmodlu itmə: Çoxmodlu halın birinci mod itməsi təkmodlu itmə ilə eyni tələbi (36,82 mm) və eyni bina qərarını (Nəzarətli Zərər) vermişdir; axmış uc sayları iki metodun yük sxemi fərqli olduğundan bir qədər ayrılır (27 / 25).
  • ± istiqamət: X-simmetrik binada −X çoxmodlu halı +X ilə eyni CQC təpə yerdəyişməsini və bina qərarını verir; birinci mod tələb nöqtəsində axmış uc sayları 25 / 24-dür.
  • Qısa period qaydası: Qısa periodlu ikinci X modunda (T = 0,155 s) CR = 1,030 avtomatik tətbiq edilib, mod gözlənildiyi kimi elastik qalıb.
  • SAP2000 ilə modal sxem müqayisəsi: StatiCAD-in mod yük sxemləri SAP2000-ə ötürülüb eyni oynaqlı modeldə itilib; elastik bölgədə mod əyriləri %0–1 daxilində üst-üstə düşür. Eyni düyündə, bərabər yerdəyişmədə hakim mod tələb nöqtəsində nisbət 1,081-dir; bu fərq eyni binanın təkmodlu müqayisəsi ilə eyni böyüklükdədir (0,996–1,084), yəni çoxmodlu metoda xas deyil.
  • IRSA (artımlı mod birləşdirmə): Oynaq əmələ gəlməsi bağlı olduqda IRSA nüvəsi mod birləşdirmənin qapalı forması ilə %0,0000 kənarlaşma ilə tam eynidir. On iki halda IRSA, çoxmodlu və təkmodlu metodların tələbləri %±1 daxilində, bina qərarları eynidir (Nəzarətli Zərər). Tam IRSA-da (hissə başına period və addım əsaslı CR) oynaqlaşma ilə uzanan periodlar tələbi %11–18 artırır (çərçivəli ±X: 43,70 / 43,45 mm; pərdəli ±Y: 38,99 / 38,85 mm); qərar bu binalarda dəyişmir.

8. Sütun–tir birləşməsində kəsmə yoxlaması​

Xətti qiymətləndirmədəki sütun–tir birləşmə zonası kəsmə yoxlaması (TBDY 15.5.2.5, Denk. 7.11–7.13) sərtlik divarlı dəmir-beton test binasında sınaqdan keçirilmişdir:

  • 72 sütun üst birləşməsinin hesabı əl hesabı ilə tam eynidir: Ve = max(0; 1,25·fy·As − Vkol), hədd 1,0·bj·h·√fc və ya 1,7·bj·h·√fc. Məsələn, As = 339 mm², fy = 500 MPa, Vkol = 242,5 kN üçün Ve = 0, hədd 1250 kN.
  • Real materialla kövrək birləşmə alınmamış; 72 sütunun nəticələri yoxlama əlavə edilməzdən əvvəlki versiya ilə tam eyni qalmışdır.
  • Armaturun axma davamlılığı süni olaraq artırıldıqda 72 birləşmədən 24-ü kövrək çıxmış; sütun sətirlərində birləşmənin kövrək olduğu (15.5.2.5) yazılmış və layihə yoxlama siyahısında 24 xəbərdarlıq sətri görünmüşdür.

9. Sərt uc bölgəsi açıq olduqda itmə (TBDY 15.4.10)​

Layihənin Ümumi Parametrləri-ndəki Sərt Uc Bölgəsi seçimi açıq olduqda itmə və IRSA modelində də tir uclarına sütun üzünə qədər, sütun üst ucu tir hündürlüyü qədər sərt qəbul edilir; oynaqlar elastik hissənin uclarındadır (RZ = 1-də sütun / tir üzü). Təfərrüat üçün Sərt Uc Zonası (TBDY 15.4.10) məqaləsinə baxın. Çərçivəli nümunə binada, RZ = 1 üçün:

İstiqamətVmaks bağlı → RZ = 1 [kN]İlk axma V bağlı → RZ = 1 [kN]Tələb bağlı → RZ = 1 [mm]Qərar
+X1 304 → 1 399543 → 63236,82 → 32,60Nəzarətli Zərər
−X1 309 → 1 415557 → 63336,82 → 32,60Nəzarətli Zərər
+Y1 000 → 1 090309 → 41435,10 → 29,23Nəzarətli Zərər
−Y1 003 → 1 095325 → 42535,10 → 29,23Nəzarətli Zərər

Sərt qollar binanı sərtləşdirir (T1 0,6061 → 0,5350 s), tələb yerdəyişməsi %12–17 azalır, tutum %7–9 artır. SAP2000 V27 müqayisəsində (eyni sərt qollar uc ofseti kimi ötürülür) T1 nisbəti RZ = 0,5 / 1 üçün StatiCAD-də 0,9416 / 0,8827, SAP2000-də 0,9424 / 0,8843-dür; eyni düyündə bərabər yerdəyişmədə baza kəsmə nisbəti 0,99–1,01-dir.

10. Poliqon və asimmetrik sütun kəsikləri​

İtmə modeli poliqon və asimmetrik sütun kəsiklərinin moment–əyrilik əlaqəsini lif kəsiyindən iki istiqamət üçün ayrı-ayrılıqda qurur; moment oxu kəsiyin sahə mərkəzidir. Pərdəli nümunə binanın altı sütunu T şəkilli 100 × 65 kəsiklə əvəz edilərək qurulan modeldə, N = 445 kN üçün nominal moment tutumları Mn+ = 492,9 kNm və Mn− = 281,4 kNm tapılmışdır; müstəqil lif hesabı 492,8 / 281,4 kNm verir və əyriliklər eynidir.

11. Ümumi qiymətləndirmə​

tip
  • SAP2000 model–model müqayisəsində mühəndislik qərarının verildiyi tələb nöqtəsində yerdəyişmələr tam uyğun, zərər cədvəlləri üst-üstə düşən, bina qərarları 8 istiqamətin 7-də eynidir; yeganə fərq sənədləşdirilmiş sərhəd vəziyyətidir.
  • Cari pərdəli modeldə məxsusi titrəyiş periodları SAP2000 ilə 1,3% daxilində, elastik təpə yerdəyişmələri eynidir; tələb nöqtəsində bərabər yerdəyişmədə baza kəsməsi nisbəti 0,998–1,003-dür.
  • Eyni düyündə, bərabər yerdəyişmədə baza kəsməsi nisbəti EPP hallarında 1,00–1,02, bərkiməli hallarda 0,97–1,01-dir. SAP2000 oynaqlarının enən qolu analizi hədəfdən əvvəl dayandırdığından təpə/təpə nisbəti 1,05–1,16 çıxır; bu tutum fərqi deyil. Elastik model SAP2000-ə tam ötürülür; qalan fərqlərin hər biri ayrılıb və əsaslandırılıb.
  • Çoxmodlu itmənin elastik uyğunluq şərti ədədi olaraq ödənir.
note

Proqramla hazırlanan bütün nəticələrin məsul mühəndis tərəfindən yoxlanılması əsasdır.