Skip to main content

Yüngül Polad Panel və Dayaq Layihələndirilməsi

Bu məqalə StatiCAD-in yüngül polad (soyuq şəkildə formalaşdırılmış polad) divar paneli modulunun istifadəsini izah edir. Modul iki əsas yoxlama aparır: panelin üzlüyünün kəsmə daşıma qabiliyyəti (TBDY 2018) və panel çərçivəsindəki dayaqların oxboyu sıxılma + müstəvidən kənar külək əyilməsi yoxlaması (HCBTİE Bölüm 4 qaydasında Effektiv En Metodu — EGM; YDKT və ya GKT). Qüvvələr proqramın analiz həllindən götürülür; nəticələr analiz xəbərdarlıqlarında və türkcə/ingiliscə hesablama hesabatlarında təqdim olunur.

Əlaqəli məqalələr: Yüngül Polad Proqram Menyuları (bütün pəncərə və daxiletmələrin şəkilli izahı), Yüngül Polad Tir və Sütun Layihələndirilməsi, Normativ Tələblər, Ankraj və Bünövrə, Nəzəri Əsaslar, Doğrulama.

info

Hansı versiyalarda? Yüngül polad hesabları StatiCAD Ultimate versiyasında mövcuddur. Panel məlumatları hər versiyada layihə ilə birlikdə saxlanılır.

1. Ümumi axın​

  1. Divarı adi qaydada çəkin və Divar Xüsusiyyətləri pəncərəsini açın.
  2. Layihə tipi olaraq “Yüngül Polad Panel” seçimini işarələyin.
  3. Yüngül Polad Paneli bölməsində üzlük və dayaq daxiletmələrini edin (Bölmə 2) və Tamam ilə yadda saxlayın.
  4. Xarici fasaddakı panellər üçün Divar Xüsusiyyətlərindəki kənar ox xanalarından (Üst/Alt/Sol/Sağ Kənar Oxda) uyğun olanı işarələyin; külək əyilməsi yalnız bu divarlarda hesablanır (Bölmə 5).
  5. Layihənin Ümumi Parametrləri-ndə layihələndirmə metodunu (YDKT/GKT), külək sürət təzyiqini və dayaq sallanma limitini yoxlayın (Bölmə 5 və 6).
  6. Analizi işə salın. Panelin kəsmə daşıma qabiliyyəti və dayaq yoxlamaları analiz zamanı avtomatik hesablanır; qeyri-kafiliklər analiz sonundakı xəbərdarlıq siyahısında görünür (Bölmə 8).
  7. Hesabat Seçimi pəncərəsinin Hesabat bölməsindəki ağacdan “Yüngül Polad Element Hesabatları” qrupunu və alt hesabatları işarələyib hesabatı yaradın (Bölmə 9).

2. “Yüngül Polad Paneli” bölməsinin daxiletmələri​

DaxiletməİzahDefolt
Sol/Üst Panel Üzlüyü VarPanelin sol (üst) üzündə üzlük lövhəsinin olub-olmamasıVar
Sağ/Alt Panel Üzlüyü VarPanelin sağ (alt) üzündə üzlük lövhəsinin olub-olmamasıVar
vc,sol, vc,sağ (kN/m)Üzlüyün vahid uzunluğa düşən xarakteristik sürüşmə dayanıqlığı (lövhə tipinə, vint diametrinə və məsafəsinə görə; bölmədəki izahda TBDY Cədvəl 10.5-in tipik qiymətləri verilir)10,2 (11 mm OSB)
Dayaq Profili (C / Sigma)Panel dayaqlarında istifadə olunacaq soyuq şəkildə formalaşdırılmış kəsik; siyahı quraşdırma ilə gələn profil cədvəlindən doldurulurBoş (istifadəçi seçir)
Dayaq məsafəsi s (mm)Aralıq dayaqların oxdan oxa məsafəsi600
Kənar dayaq sayı nPanelin hər ucundakı dayaqların sayı; çevrilmə qüvvəsi bu dayaqlar arasında bölüşdürülür2
Dayaq / qurşaq materialıDayaq, alt/üst qurşaq və bağ zolağı materialı: TS EN 10346 sinifləri və ya kitabxana poladı (Bölüm 10)(defolt) S350GD
note

Bu daxiletmələri ehtiva etməyən köhnə layihə faylları dəyişiklik tələb etmədən açılır; sahələr defolt qiymətlərlə gəlir.

3. Panelin kəsmə daşıma qabiliyyəti (TBDY 2018)​

Hər yüngül polad panel üçün üzlüklü üzün (üzlərin) kəsmə daşıma qabiliyyəti hesablanır:

info

Vc = 0,6 · vc · L (L: divar uzunluğu)

  • 2 ≤ h/L ≤ 4 aralığında daşıma qabiliyyəti 2L/h əmsalı ilə azaldılır; h/L > 4 və ya L < 0,30 m olduqda panel kəsmə daşıma qabiliyyətinə qatılmır.
  • Yalnız bir üz üzlüklüdürsə həmin üzün daşıma qabiliyyəti; iki üz üzlüklüdürsə, bərabər üzlüklərdə cəm, fərqli üzlüklərdə max(2·kiçik, böyük) qaydası istifadə olunur.

Nəticə mərtəbə kəsmə paylanmasında panelin üfüqi daşıma qabiliyyəti kimi nəzərə alınır və hesabatda panel üzrə sadalanır.

3.1 Üzlüksüz panel​

Yüngül Polad Paneli bölməsində hər iki üzün üzlük işarəsi (Sol/Üst Panel Üzlüyü Var və Sağ/Alt Panel Üzlüyü Var) götürülərsə panel üzlüksüz sayılır:

  • Panelin kəsmə daşıma qabiliyyəti sıfırdır, çünki kəsmə daşıma qabiliyyəti üzlükdən gəlir. Panel gips lövhə payı hesabına da daxil olmur.
  • Dayaqlar üzlüksüz bükülmə uzunluqları ilə layihələndirilir: Ly = Lz = h, n sıra körpü ilə h/(n+1) (Bölmə 4.2).
  • Kəsmə paylanması sonlu element metodu ilə aparılırsa, sərtlik tipi Daşıma qabiliyyəti olduqda panel praktiki olaraq kəsmə almır. Klassik Sərtlik tipində öz sərtliyi nisbətində kəsmə alır; bu kəsmə mərtəbənin eyni istiqamətdəki panel kəsməsinin mində birini aşarsa xəta verilir. Klassik kəsmə paylanmasında panel kəsmə almır.
  • Analiz xəbərdarlıqlarında üzlüksüz panelləri bildirən məlumat sətri çıxır.

Panel əslində üzlüklüdürsə üz işarələrini yoxlayın.

3.2 Kəsmə daşıma qabiliyyətli panel qalmayan mərtəbə​

Bir mərtəbədə bir istiqamətdəki (X və ya Y) panellərin hamısı üzlüksüz və ya qısadırsa (h/L > 4 və ya L < 0,30 m), həmin istiqamətdə üfüqi yükü daşıyacaq panel qalmır. Bu halda analiz “kat, X/Y doğrultusu: kesme kapasiteli panel yok” (mərtəbə, X/Y istiqaməti: kəsmə daşıma qabiliyyətli panel yoxdur) xətasını verir və layihə yoxlama siyahısına yazır. Mərtəbə kəsməsi yalnız paylana bilməsi üçün bu panellərə iki üzü üzlüklü fərziyyəsi ilə verilir; daşıma qabiliyyətləri sıfır qaldığından panel yoxlamaları qeyri-kafi çıxır. Panellərin bir hissəsinə üzlük əlavə edin və ya onları uzadın. Polad zolaq çarpazlı panellər dəstəklənmir.

4. Dayaq yoxlaması (EGM — HCBTİE Bölüm 4)​

4.1 Tələblər​

Analiz hər panel üçün bütün yük kombinasiyalarında divarın müstəvi daxili kəsmə (V) və şaquli oxboyu (N) zərfini çıxarır; həlledici kombinasiyanın adı hesabatda göstərilir. Dayaq tələbləri bu zərfdən çıxarılır:

ÜzvOxboyu tələbİzah
Aralıq dayaqNaralıq = N · s / LŞaquli yükün təsir sahəsi payı
Kənar dayaqNkənar = max[ N·(s/2)/L + (V·h/L)/n ; Cd ]Təsir sahəsi payı + çevrilmə momentindən gələn uc qüvvəsinin kənar dayaqların sayına bölünmüş payı. Cd eyni paylanmanın zəlzələ təsiri dayanıqlıq ehtiyatı əmsalı D ilə böyüdülərək kombinasiya üzrə hesablanmış halıdır (TBDY 10.4.1.1(a)); böyük olan əsasdır. Hesabatda tələbin yanında “(D ile)” (D ilə) və ya “(zarf)” (zərf) yazılır.

4.2 Daşıma qabiliyyəti​

Seçilmiş kəsik üçün EGM ilə oxboyu sıxılma daşıma qabiliyyəti (Pd) tapılır: lokal bükülmə (effektiv enlər), distorsiyalı bükülmə və əyilmə–burulma ilə (qlobal) bükülmə sətirlərinin ən kiçiyi həlledicidir. Bükülmə uzunluqları:

  • Güclü ox: Lx = panel hündürlüyü h.
  • Ən azı bir üz üzlüklüdürsə, zəif ox və burulma üçün Ly = Lz = dayaq məsafəsi s götürülür və yanal-burulma bükülməsi bağlı hesab edilir; üzlük yoxdursa Ly = Lz = h (n sıra körpü təyin edilibsə h/(n+1); bax Yüngül Polad Binalarda Normativ Tələblər, Ankraj və Bünövrə).

Brüt kəsik xüsusiyyətləri (A, Ix, Iy) profil cədvəlindəki istehsalçı katalog qiymətləridir; burulma sabiti, kəsmə mərkəzi və qıvrılma sabiti kəsik həndəsəsindən avtomatik hesablanır. Üzlüklü panellərdə həlledici sətir çox vaxt distorsiyalı bükülmədir; distorsiyalı kritik gərginlik HCBTİE 4.10.3.3 ümumi metodu ilə və ya seçilərsə sonlu zolaq metodu ilə hesablanır (bax Nəzəri Əsaslar).

Hər panel üçün kənar və aralıq dayaq ayrı sətir kimi yoxlanılır. İki nisbət hesablanır və böyüyü həlledici nisbət olaraq Yeterli / YETERSİZ (Kafi / QEYRİ-KAFİ) qərarını verir:

  • Oxboyu nisbət = PEd/Pd (bütün yük kombinasiyalarının zərfi),
  • Külək kombinasiyası nisbəti = P/Pd + M/Md (yalnız xarici divarlarda; HCBTİE Denk. 4.8.4).

5. Müstəvidən kənar külək əyilməsi və sallanma​

Kənar oxu işarələnmiş (xarici) divarların dayaqları divar üzünə perpendikulyar külək təzyiqi altında sadə tir kimi əyilir:

  • w = max(0,8 · q ; 0,5) kN/m² (0,8: TS 498 təzyiq əmsalı; 0,5 kN/m²: HCBTİE xarakteristik külək yükünün aşağı həddi)
  • M = γW · w · b · h² / 8 (b: aralıq dayaqda s, kənar dayaqda s/2; ikinci tərtib böyütməsi tətbiq olunur)

q, Layihənin Ümumi Parametrləri → Yük Kombinasiyaları bölməsindəki “Külək Yükü” xanasıdır; TS 498-ə görə bina hündürlüyünə uyğun qiymət daxil edilməlidir (0–8 m: 0,5; 8–20 m: 0,8; 20–100 m: 1,1 kN/m²). Eyni bölmədəki qar yükü külək kombinasiyasındakı oxboyu qüvvəyə qatılır. Külək kombinasiyaları — YDKT: 1,2G + 1,0Q + 0,5S + 1,6W və 1,2G + 1,6S + 0,8W; GKT: G + 0,75Q + 0,75S + 0,45W və G + 0,6W.

note

Layihədə heç bir yüngül polad panel xarici divar kimi işarələnməyibsə, analiz xəbərdarlıq siyahısında bunu bildirən bir sətir görünür; külək əyilməsi səssizcə buraxılmır. q daxil edilməyibsə və ya panelin üst səviyyəsinin hündürlüyünə uyğun TS 498 qiymətindən aşağıdırsa, yenə xəbərdarlıq verilir (q proqram tərəfindən dəyişdirilmir).

Sallanma yoxlaması: Xarici divar dayaqlarında küləyin xarakteristik qiyməti ilə müstəvidən kənar sallanma hesablanır və δ ≤ h/K yoxlanılır. Sallanma servis momentindəki effektiv kəsik ətalət momenti ilə (HCBTİE 4.9.5) hesablanır; incə kəsiklərdə brüt ətalət momenti ilə hesablanandan böyük çıxa bilər. K, Layihənin Ümumi Parametrləri → Normativ Seçimi bölməsindəki “Yüngül Polad Element Layihələndirmə Metodu” xanasının Dayaq sallanma limiti siyahısından seçilir (h/120, h/200, h/240 defolt, h/300, h/360). HCBTİE dayağa məxsus limit vermədiyindən seçim üzlük növünə görə mühəndis qərarı ilə edilməlidir: elastik üzlükdə h/120, gips və ya OSB üzlükdə h/240, suvaq və ya keramik üzlükdə h/360 geniş yayılıb. Nəticə hesabatda ayrıca “Sallanma” sətrində yazılır; aşılarsa dayaq qeyri-kafi sayılır.

6. Layihələndirmə metodu: YDKT / GKT​

Layihənin Ümumi Parametrləri → Normativ Seçimi bölməsində (bina tipi yüngül polad seçilərkən və ya layihədə yüngül polad panel olduqda görünən) “Yüngül Polad Element Layihələndirmə Metodu” xanasından seçilir və layihə ilə yadda saxlanılır:

SeçimDayanıqlıqYük kombinasiyaları
YDKT (defolt)φc = 0,85, φb = 0,90 (HCBTİE)Proqramın kombinasiyaları; zəlzələ daxil olan kombinasiyalarda G əvəzinə 1,2G; bundan əlavə HCBTİE 4.3.1 şaquli kombinasiyaları (1,4G; 1,2G + 1,6Q + 0,5S; 1,2G + 1,6S + Q) sadə G/Q/S nəticələrindən yaradılaraq zərfə əlavə edilir.
GKTΩc = 1,80, Ωb = 1,67 (AISI S100)Proqramın kombinasiyaları GKT qarşılıqlarına çevrilir; bundan əlavə G + Q, G + S, G + 0,75Q + 0,75S və zəlzələli kombinasiyaların G + 0,7E halı zərfə əlavə edilir.
danger

HCBTİE yalnız YDKT-ni müəyyən edir; GKT seçimi müqayisə və ilkin ölçülərin seçilməsi üçündür. Rəsmi hesablarda YDKT istifadə edin. Köhnə layihələr YDKT ilə açılır.

7. Üzlüyün fırlanma tutulması (kφ)​

OSB və ya kontrplak üzlük dayağın qurşaqlarını fırlanmaya qarşı tutaraq distorsiyalı bükülmə dayanıqlığını artırır (HCBTİE 4.10.3.3, AISI S240). Məlumat daxil edilməzsə kφ = 0 qəbul edilir.

  • Divar Xüsusiyyətləri → Yüngül Polad Paneli bölməsindəki “Üzlüyün dayağa fırlanma tutulması” xanasında sol və sağ üz üçün lövhə növü (Təyin edilməyib / Gips lövhə / OSB / Kontrplak / İstifadəçi kφ), lövhənin əyilmə sərtliyi (0 = növün defoltu), vint məsafəsi və yalnız “İstifadəçi kφ” üçün kφ daxil edilir. Hesabda iki üzün kiçiyi istifadə olunur: üzlərdən biri gips lövhədirsə, təyin edilməyibsə və ya üzlüksüzdürsə kφ = 0 olur.
  • Şərtlər: vint məsafəsi ≤ 305 mm və dayaq məsafəsi ≤ 625 mm; əks halda kφ = 0 götürülür və səbəbi hesabatda yazılır. Gips lövhə dayanıqlıq hesabında nəzərə alınmır.
  • Hesabatda dayaq qeydində hər üzün kφ qiyməti və ya sıfır səbəbi və istifadə olunan qiymət yazılır.

8. Analiz xəbərdarlıqları​

XəbərdarlıqMənası / görüləcək iş
“… hafif çelik panel dikme hesabı yapılamadı: Dikme profili seçilmedi” (… yüngül polad panel dayaq hesabı aparıla bilmədi: Dayaq profili seçilməyib)Panelin bölməsində dayaq profili seçilməyib. Divar Xüsusiyyətləri → Yüngül Polad Paneli bölməsindən profil seçin.
“… hafif çelik panel KENAR/ARA dikmesi yetersiz (oran=…)” (… yüngül polad panelin KƏNAR/ARALIQ dayağı qeyri-kafidir)Müvafiq dayağın həlledici nisbəti 1-i aşır. Daha böyük və ya qalın profil seçin, dayaq məsafəsini azaldın və ya kənar dayaqların sayını artırın.
“Hafif çelik panellerde bina kenar aksı (dış duvar) işaretli duvar yok …” (Yüngül polad panellərdə bina kənar oxu (xarici divar) işarələnmiş divar yoxdur …)Heç bir panel xarici divar kimi işarələnmədiyi üçün külək əyilməsi hesablanmadı. Fasad panellərində kənar ox xanalarını işarələyin.
“… hafif çelik panel dikme sehimi fazla (rüzgâr: sehim=… mm > h/K=… mm)” (… yüngül polad panel dayaq sallanması çoxdur)Xarici divar dayağının müstəvidən kənar sallanması seçilmiş limiti aşır. Daha sərt profil seçin, dayaq məsafəsini azaldın və ya üzlük növünə uyğundursa limiti yenidən nəzərdən keçirin.
“Rüzgâr basıncı q girilmemiş …” / “… TS 498 yükseklik kademesinin altında …” (Külək təzyiqi q daxil edilməyib … / … TS 498 hündürlük pilləsinin altındadır …)Layihənin Ümumi Parametrləri → Yük Kombinasiyaları → Külək Yükü qiymətini bina hündürlüyünə uyğun daxil edin.
Üzlüksüz panel məlumat sətriHər iki üzü üzlüksüz işarələnmiş panellər sadalanır; bu panellər kəsmə daşımır (Bölmə 3.1). Panel üzlüklüdürsə üz işarələrini düzəldin.
“… kaplamasız … katılamaz ancak analizde V=…” (… üzlüksüz … qatıla bilməz, lakin analizdə V=…)Klassik Sərtlik tipində üzlüksüz panel analizdə mərtəbənin panel kəsməsinin mində birindən çox kəsmə aldı. Panelə üzlük əlavə edin və ya Daşıma qabiliyyəti tipindən istifadə edin.
“kat, X/Y doğrultusu: kesme kapasiteli panel yok” (mərtəbə, X/Y istiqaməti: kəsmə daşıma qabiliyyətli panel yoxdur)Həmin istiqamətdə üfüqi yük daşıya bilən panel yoxdur (Bölmə 3.2). Panellərin bir hissəsinə üzlük əlavə edin və ya onları uzadın.

9. Hesabatlar​

Hesabat Seçimi → Hesabat bölməsindəki ağacda “Yüngül Polad Element Hesabatları” qrupu var (layihədə yüngül polad panel olduqda görünür):

  • Yüngül Polad Panel Layihələndirilməsi: Panel üzrə üzlük məlumatları, h, L, vc daxiletmələri və üzlüyün kəsmə daşıma qabiliyyətləri.
  • Yüngül Polad Dayaq Layihələndirilməsi (EGM): Mərtəbə-mərtəbə, panel üzrə — panelin adı və profil, həndəsə (h, L, s, n), layihələndirmə metodu və külək təzyiqi, zərf qüvvələri (həlledici kombinasiyanın adı ilə), kənar və aralıq dayaq üçün tələb, daşıma qabiliyyəti, oxboyu nisbət, həlledici nisbət və vəziyyət; xarici divarlarda külək kombinasiyası sətri və sallanma; ankraj və panel kəsmə sətirləri; alt və üst qurşaq ilə körpü sətirləri (tələb, dartılma və sıxılma dayanıqlığı, nisbət, toplayıcı, körpü qüvvəsi və HCBTİE 6 detal xəbərdarlıqları); hesablama fərziyyələri qeydi.
  • Yüngül Polad Tir Layihələndirilməsi (EGM) və Yüngül Polad Sütun Layihələndirilməsi (EGM): Layihədə belə element varsa (bax Yüngül Polad Tir və Sütun Layihələndirilməsi).

Hesabatlar proqramın dil parametrinə görə türkcə və ya ingiliscə hazırlanır; analiz tamamlandıqdan sonra “Tüm Seçili Raporları Oluştur” (Bütün Seçilmiş Hesabatları Yarat) ilə alınır və PDF/DOCX kimi ixrac edilə bilər.

10. Panel materialı​

  • Divar Xüsusiyyətləri → Yüngül Polad Paneli bölməsindəki Dayaq / qurşaq materialı qutusunda ilk sətir “(defolt) S350GD”dir; ardınca TS EN 10346 sinifləri (S220GD … S450GD) və material kitabxanasındakı poladlar gəlir. Seçimin yanında Fy/Fu dəyərləri yazılır; “(?)” tanınmayan ad, “!TBDY 10.2.3.2” şərti ödəməyən material deməkdir. Çoxlu seçimdə fərqli materiallı divarlarda qutu boş qalır; dəyişdirilməzsə divarların materialı qorunur.
  • Material dayaq, alt/üst qurşaq və bağ zolağı yoxlamalarında, vint və ankər bağlantılarında və döşəmə–panel bağlantısında istifadə olunur.
  • Fy < 235 MPa (məs. S220GD) və ya Fu/Fy < 1,08 olarsa analiz xəta və layihə yoxlama siyahısı sətri verir. Analiz xəbərdarlıqlarında istifadə olunan materialların xülasəsi məlumat sətri kimi çıxır.
  • Seçim layihə faylına yazılır. Köhnə layihələr defolt S350GD ilə açılır; nəticələri dəyişmir.

11. Divar planında panel dayaqları​

  • Cizgi Seçimi → divar planı paftasında yüngül polad panel divarlarının içində dayaqlar çəkilir: C işarəsi dayaq kəsiyidir (gövdə divar qalınlığı istiqamətində, qurşaqlar üzlük üzlərində, ölçülər katalog profilindən; gövdə divar qalınlığını aşmır).
  • Hər divar ucunda n kənar dayaq yan-yana (Divar Xüsusiyyətlərindəki kənar dayaq sayı), aralıq dayaqlar divarın cizgi başlanğıcından s aralıqla çəkilir. Başqa divara bağlanan ucda (künc, T) kənar qrup birləşən divarın daxili üzündən başlayır; künc kvadratı birləşən divara buraxılır. Proqram divarı qapı və pəncərə açıqlığından böldüyü üçün açıqlıq kənarlarında da divar ucu kənar dayaqları olur.
  • Dolu dairə: hər ucda dartılma ankeri (hold-down), kənar qrupun daxili tərəfində. Üçbucaqlar: kəsmə ankerləri; say son analizdən (daxil edilməyibsə lazım olan say) və ya daxil edilən say/aralıqdan alınır, divar boyunca bərabər aralıqla düzülür; yanında “n x bolt/vint Ø” yazılır.
  • Divar ortasında etiket: profil s=… n=… material. Son analizdə qeyri-kafi çıxan dayaqlar və ankerlər HafifCelikYetersiz (qırmızı) qatında; digərləri HafifCelikDikme (mavi) və HafifCelikBaglanti (macenta) qatlarındadır.
  • Dayaq yerləşməsi cizgi qəbuludur: analiz dayaqları aralıq və kənar sayı ilə layihələndirir, birləşmə və künc dayaqlarını ayrıca modelləşdirmir. Tətbiq detalını (künc və T birləşmə dayaqları, açıqlıq lentosu) məsul mühəndis müəyyən edir.
  • Çarpazlı paneldə çarpazlı üzdə (cüt üzdə iki üzdə) dayaq qurşağının 1 sm xaricində yaşıl çarpaz xətti, hər bölmənin ortasında divar qalınlığı boyunca X işarəsi və divarın üst tərəfində, dayaq və kəsmə ankeri yazılarının üstündə çarpaz yazısı çəkilir; paftanın altında bir izah sətri olur. Çarpaz, künc lövhəsi və uc düzəni ox görünüşündə çəkilir (Bölmə 12).

12. Ox görünüşlərində panel divarı​

  • Cizgi Seçimi → Açılımlar → Kəsik / Yan Görünüş Çiz (ox görünüşləri) yüngül polad panel divarlarını skeleti ilə göstərir: alt qurşaq (təməl kotunda) və üst qurşaq (divar üst kotu − divar üstü kəmər hündürlüyü altında; cüt üst qurşaqda iki zolaq) zolaqları, dayaqlar (planla eyni mövqelər), bağ zolağı sıraları (dayaq sərbəst uzunluğunu bərabər bölür).
  • Uclarda kənar dayaq qrupunun daxili tərəfində dartılma ankeri zolağı; alt qurşaqdan təməlin üzünə enən kəsmə ankerləri (say son analizdən və ya daxil edilən dəyərdən). Üst qurşağın altında dayaq aralığı ölçü zənciri olur (15 sm-dən qısa aralıqlar yazılmır).
  • Divar ortasında, divar adının altında: dayaq profili / s / n / material; alt və üst qurşaq profilləri (son analizdə avtomatik seçilən daxil); dartılma ankeri, kəsmə ankeri və bağ zolağı sıra sayı. Son analizdə qeyri-kafi çıxan qurşaq, bağ zolağı, dayaq və ankerlər qırmızı qatdadır.
  • Açıqlıq lentosu çəkilmir: proqram divarı açıqlıqdan bölür, açıqlığın üstü kəmər/tir kimi ayrıca çəkilir.
  • Çarpazlı paneldə hər bölmədə panel küncündən qarşı künc-ə iki çarpaz çəkilir (zolaq enində lent; profildə gövdə hündürlüyü). Künc lövhəsi varsa dörd küncdə düzbucaqlı üçbucaq lövhə, çarpaz uclarında nr × nc vint ya da bolt düzəni (p1, p2, e1) və lövhəni kənar dayağa (dayaq qurşağında) və qurşağa birləşdirən vintlər göstərilir. Divar ortasında iki sətir yazılır: çarpaz (üz sayı, zolaq b×t ya da profil, material, bölmə sayı, uc gücləndirilməsi) və uc birləşməsi (düzən, lövhə qalınlığı ya da “lövhəsiz”, lövhə vint sayları). Yazılar X-in kəsişməsindən uzaqda, ölçü zəncirinin altında iki çarpaz arasındakı üst üçbucaqda yerləşir; dartılma ankeri zolağı künc lövhəsi ilə üst-üstə düşərsə lövhənin arxasında qalan hissə qırıq xətlə çəkilir.
  • Çarpaz HafifCelikCapraz (yaşıl), lövhə və vintlər HafifCelikBaglanti (macenta) qatındadır. Son analizdə çarpaz qüvvəsi, xalis kəsik ya da bir birləşmə həlqəsi qeyri-kafi olarsa ya da birləşmə çarpazdan zəifdirsə müvafiq hissə qırmızı qatda çəkilir. Düzən və lövhə ölçüləri cizgi qəbuludur; tətbiq detalını məsul mühəndis müəyyən edir.

13. Çarpazlı panel​

  • Divar Xüsusiyyətləri → Yüngül Polad Çarpaz sekməsi (Ultimate; Qurşaq sekməsinin yanında) panel sistemini seçdirir: Üzlüklü (TBDY 10.3) ya da Çarpazlı (TBDY 10.4.2). Çarpazlı seçiləndə divarın kəsmə tutumu yalnız çarpazlardan hesablanır; üzlük yalnız dayaqları saxlayır.
  • Çarpaz növü zolaq (yalnız dartılma; en b və qalınlıq t) ya da profildir (dartılma və sıxılma; kataloqdan C / C+ / U). Material boş buraxılarsa dayaq materialı istifadə olunur. Çarpazlı üz sayı 1 ya da 2, bölmə sayı divar boyunca X sayıdır. Profil çarpazlar X kəsişməsində bir-birinə birləşibsə dayanıqlıq itkisi uzunluğu Ld/2 götürülür.
  • Çarpaz bucağı və uzunluğu bölmə enindən (L / bölmə sayı) və dayaq uzunluğundan hesablanır. Dayaq uzunluğu mərtəbə hündürlüyündən divar üstü kəmər hündürlüyü çıxılaraq tapılır və ox görünüşündə çəkilən çərçivə hündürlüyü ilə eynidir.
  • Yüngül Polad Çarpaz Birləşməsi sekməsi: vint diametri və çarpaz ucu başına vint ya da bolt sayı (0 = yoxlama yoxdur), xalis kəsikdə ilk sıradakı deşik sayı, künc lövhəsi qalınlığı (0 = dayaq qalınlığı).
  • Eyni sekmənin təfərrüatları: birləşmə növü (vint ya da bolt; bolt diametri və sinfi), düzən (sıra nr × sütun nc, p1, p2, e1, e2; boş buraxılarsa vint sayından defolt düzən), künc lövhəsi (Otomatik / Var / Yox; yoxdursa zolaq birbaşa dayağa və qurşağa birləşir), lövhə materialı, lövhədə uc məsafəsi, profil çarpazda lövhənin sərbəst sıxılma uzunluğu, lövhəni kənar dayağa və qurşağa birləşdirən vint sayları və zolaq ucu gücləndirilməsi (birləşmə zonasında en və ümumi qalınlıq; məsələn cüt qat zolaqda 2×t). Gücləndirmə xalis kəsik şərtini (Tənl. 10.23) və blok qırılmasını yaxşılaşdırır.
  • Birləşmə yoxlamaları: aralıq və kənar məsafələri (3d və 1,5d-dən böyük), çarpazın ucunda blok qırılması və profildə effektiv xalis kəsik (nominal müqavimət ≥ 1,20·AgFy: çarpaz axmadan ucu qırılmamalıdır), birləşdirici qrupu, künc lövhəsi (Whitmore axma və qırılma, blok qırılması, sıxılma) və lövhə vintləri, D ilə böyüdülmüş çarpaz qüvvəsi ilə. Bir birləşdirici element çarpazdan zəifdirsə “plastik deyil” xətası verilir. Vintli nazik zolaqda blok qırılması çox vaxt həlledicidir: az sütun, çox sıra və böyük e1 müqaviməti artırır.
  • Analizdə çarpaz dartılma və sıxılması, xalis kəsik (AnetFu ≥ 1,20·AgFy), birləşmə (D ilə), tək üzlü zolaqda kənar dayağa gələn T·e momenti, bağ zolağı (ən azı bir sıra; Qurşaq sekməsi) və binada məhdud plastiklik yoxlanılır. Nəticələr hesabatda divarın panel kəsməsi sətrindədir.
  • S350GD-də Fu/Fy = 1,20 olduğundan deşikli çarpaz xalis kəsik şərtini ödəmir: S250GD ya da S280GD seçin və ya deşiksiz (qaynaqlı) birləşmə istifadə edin.
  • Sonlu element modeli: panel sərtlik tipi Klassik və divarlar çubuq elementlə modelləşdirilirsə çarpazlar modelə açıq diaqonal çubuqlar kimi daxil olur (divarın yanal yükünü çarpazlar daşıyır; divar qüvvələri çubuq və çarpazların cəmidir). Tutum tipində və qabıq divar modelində panel ekvivalent sərtliklə modelləşdirilir.
  • Hesab əsasları üçün Yüngül Polad Layihələndirmənin Nəzəri Əsasları, doğrulama üçün Yüngül Polad Doğrulama İşləri, addım-addım nümunə üçün Nümunə Həll: Çarpazlı Yüngül Polad Panel məqaləsinə baxın.

14. Tez-tez verilən suallar​

Panelin kəsmə daşıma qabiliyyəti 0 görünür. h/L > 4 və ya L < 0,30 m ola bilər, yaxud hər iki üzdə üzlük işarələnməyib (üzlüksüz panel, Bölmə 3.1). Köhnə layihələrdə üzlük dayanıqlığı köhnə defoltla (2,7 kN/m) gələ bilər; bölmədən yoxlayın.

Dayaq profili siyahısı boşdur və ya yalnız Sigma profillərini göstərir. Profillər quraşdırma qovluğundakı HafifCelikProfil.txt faylından (527 profil) yüklənir. Bu fayl tapılmazsa ehtiyat HafifCelikSigma.txt (90 Sigma profili) istifadə olunur; hər ikisi yoxdursa siyahı boş qalır. Yeniləməni yenidən quraşdırın.

Yeni yüngül polad divarda dayaq profili boş gəlir. Profil istifadəçi tərəfindən seçilir: Divar Xüsusiyyətləri → Yüngül Polad Paneli → Dayaq Profili. Seçilməzsə analiz xəbərdarlıq verir.

Hesabatda külək kombinasiyası sətri yoxdur, “iç duvar” (daxili divar) yazılıb. Divar kənar ox xanalarının heç biri ilə işarələnməyib. Fasad divarıdırsa, Divar Xüsusiyyətlərindən müvafiq kənar oxu işarələyib analizi təkrarlayın.

Kənar dayaq tələbinin yanında “(D ile)” (D ilə) yazılır. TBDY 10.4.1.1(a)-ya görə kənar dayaq tələbi dayanıqlıq ehtiyatı əmsalı D ilə böyüdülmüş zəlzələ kombinasiyalarından da hesablanır; çoxmərtəbəli binada yuxarı mərtəbələrdən toplanan çevrilmə momenti də nəzərə alınır. Nisbət qeyri-kafidirsə, kənar dayaqların sayını və ya profili böyüdün.

Hesabat qeydində “Kenar rijitleştirici (HCBTİE 4.9.3)” (Kənar sərtləşdirici) qeydi var. Dodaq qurşağı tam sərtləşdirməyə çatmır; qurşağın lövhə əmsalı və effektiv enlər normativə görə azaldılıb. Daha qalın divar və ya daha uzun dodaqlı profil seçilərsə azalma kiçilir.

Üzlüklü paneldə həlledici sətir niyə həmişə distorsiyalı bükülmədir? Üzlük zəif ox və burulma bükülməsini dayaq məsafəsi ilə məhdudlaşdırır; nazik divarlı kəsiklərdə bu halda ən aşağı dayanıqlığı adətən distorsiyalı bükülmə verir. Üzlüyün fırlanma tutulmasını (Bölmə 7) daxil etmək və sonlu zolaq seçimi (Sigma kəsiklərdə) bu dayanıqlığı daha real hesablayır.