Nümunə Həll: İki Mərtəbəli Yüngül Polad Bina

1. Bu məqalə haqqında

Bu məqalə StatiCAD-in yüngül polad (soyuq formalaşdırılmış polad, LSF) modulu ilə iki mərtəbəli kiçik bir yaşayış evinin əvvəldən sona necə modelləşdirilib həll edildiyini ekran görüntüləri ilə izah edir: layihə parametrləri, panel divarlar, qapı/pəncərə lentoları, yüngül polad döşəmə (zolaq + döşəmə tiri yaradılması), analiz, xəbərdarlıqların oxunması və layihənin yaxşılaşdırılması, nəticələr, hesab hesabatı və cizgilər. Hər addımda daxil edilən qiymətlər nümunə binanın həqiqi qiymətləridir; məqalədəki ədədi nəticələr proqramın bu nümunədə verdiyi nəticələrdir.

Modulların nəzəri arxa planı və bütün seçimlərin təfərrüatı üçün bu məqalələrə baxın: Yüngül Polad Panel və Dayaq Layihələndirilməsi, Yüngül Polad Tir və Sütun Layihələndirilməsi, Yüngül Polad Döşəmə: Döşəmə Tirləri və Diafraqma, Normativ Şərtləri, Ankraj və Özül, Nəzəri Əsaslar və Doğrulama İşləri.

info

Versiya: Yüngül polad bina tipi, “Hafif Çelikte Panel” (Yüngül Poladda Panel) divar tipi, yüngül polad tir/döşəmə bölmələri və yüngül polad hesabatları yalnız StatiCAD Ultimate versiyasında görünür. Ekran görüntüləri StatiCAD Ultimate V.10.0.1.0 ilə alınmışdır.

tip

Nümunə fayllar: Məqalədəki iki mərhələnin layihə fayllarını buradan yükləyə bilərsiniz (ZIP): OrnekHafifCelik_ilk.sy4 (ilkin layihə, Bölmə 9) və OrnekHafifCelik.sy4 (yaxşılaşdırılmış layihə, Bölmə 10–13). Faylı Dosya › Aç (Fayl › Aç) ilə açıb addımları öz ekranınızda izləyə bilərsiniz.

2. Nümunə bina

İki mərtəbəli, 10,00 × 6,00 m planlı fərdi yaşayış evi. Daşıyıcı sistem tamamilə yüngül poladdandır: mərtəbə hündürlüyü 2,80 m olan panel divarlar, panellərin üzərinə oturan C200 döşəmə tirləri və qapı/pəncərə üstlərində yüngül polad lentolar. Özül bu nümunənin əhatəsi xaricindədir; divar altları dayaqlı qəbul edilir.

Cədvəl 1 – Ümumi məlumatlar

Mövzu	Qiymət
Plan	10,00 × 6,00 m (x = 0…10 m, y = 0…6 m); x = 5,00 m-də daxili daşıyıcı divar
Mərtəbələr	ZEMİN KAT (birinci mərtəbə) və 1. KAT (ikinci mərtəbə), hər biri 2,80 m (bina hündürlüyü 5,60 m)
Divarlar (panellər)	Qalınlıq 15 sm; dayaq C100x50x15x1,2 (xarici divar), C100x50x15x1,5 (daxili divar), aralıq 600 mm, panel ucunda 2 kənar dayaq; hər iki üzdə 11 mm OSB (vc = 10,2 kN/m); divarın həcm çəkisi 300 kq/m³
Açıqlıqlar	Birinci mərtəbədə 2 qapı (1,00 m giriş, 0,90 m daxili qapı) və 5 pəncərə; 2-ci mərtəbədə 1 daxili qapı və 6 pəncərə (pəncərələr 1,50 m, parapet 90 sm)
Lentolar	Hər açıqlığın üstündə yüngül polad tir CC C200x80x22x4, hər iki ucu mafsallı
Döşəmələr	Hər mərtəbədə 5,00 × 6,00 m iki döşəmə; yüngül polad döşəmə: CC C200x80x16x2 döşəmə tirləri X istiqamətində, aralıq ≤ 390 mm (yaradılan 375 mm), OSB üzlük, iki sıra körpülənmə
Yüklər	Döşəmə qalınlığı 2 sm (üzlük + şap ekvivalenti), əlavə ölü yük 30 kq/m², hərəkətli yük 200 kq/m² (birinci mərtəbə), 150 kq/m² (dam); damda qar yükü Sk = 0,75 kN/m²; külək q = 0,5 kN/m² (TS 498, 0–8 m)
Zəlzələ	TBDY 2018, DD-2, SS = 0,50, S1 = 0,14, ZC; I = 1, R = 3, D = 2 (HCBTİE Cədvəl 1.2, məhdud plastiklik); Ekvivalent Zəlzələ Yükü Metodu, T = 0,2 s (TBDY 10.2.6.1)
Layihələndirmə metodu	YDKT (HCBTİE 4.2; φc = 0,85, φb = 0,90)

Şəkil 1 – Birinci mərtəbə planı: panel divarlar (sarı), döşəmə tirləri (mavi), zolaqlar (yaşıl), qapı və pəncərələr (bənövşəyi)

Şəkil 2 – Nümunə binanın 3 ölçülü görünüşü

info

Plan istiqaməti: StatiCAD plan ekranında y oxu aşağıya doğrudur: y = 0-dakı fasad ekranın üstündə, y = 600 sm-dəki fasad isə altda görünür.

3. Proqramın işə salınması və layihə

Proqram açıldıqda başlanğıc (dock) ekranı görünür. Yeni layihə üçün soldakı Yeni, hazır nümunə üçün Aç istifadə olunur; Ana Ekran simvolu iş ekranını açır.

Şəkil 3 – Başlanğıc (dock) ekranı

Ana ekranın solunda plan (mərtəbə) görünüşü, sağında 3 ölçülü görünüş yerləşir. Üst alətlər panelindəki PrjAyar Layihənin Ümumi Parametrlərini, KatAyar Ümumi Mərtəbə Parametrlərini, Analiz Statik Analiz pəncərəsini, Rapor Hesabat Seçimini, Çizim Cizgi Seçimini açır. Alt Kat / Üst Kat düymələri aktiv mərtəbəni dəyişdirir (sol altda “Active Story”).

Şəkil 4 – Əsas iş ekranı: birinci mərtəbə planı və 3B görünüş

4. Layihənin Ümumi Parametrləri

Üst alətlər panelindəki PrjAyar ilə açılır. Yüngül polad bina üçün lazım olan bölmələr aşağıdadır.

4.1 Normativ Seçimi: bina tipi və yüngül polad seçimləri

1. Bina Tipi: Hafif Çelik (Yüngül Polad) seçilir. Bu seçim zəlzələ hesabında T = 0,2 s istifadəsini, yüngül polad layihə yoxlamalarını (HCBTİE Cədvəl 1.2) və yüngül polad bölmələrini aktivləşdirir.
2. Zəlzələ Qüvvələri: TBDY 2018, Plastiklik Səviyyəsi: Məhdud (R ≤ 3). Yüksək plastiklikdə R ≤ 4 istifadə oluna bilər.
3. Yüngül Polad Element Layihələndirmə Metodu: YDKT. Dayaq sallanma həddi h/240 (gips/OSB üzlük), distorsiyalı bükülmə C+ üçün sonlu zolaq (defolt).
4. Taxta və Yüngül Polad Binalarda Perdələrə Yük Bölgüsü: Dayanıqlıq. Zəlzələ yükü panellərə dayanıqlıqları ilə mütənasib paylanır (TBDY 10.2.6.1).
5. “Dış merkezlikleri sistem rijitlik matrisinde dikkate al (ofset3)” (Eksentrisitetləri sistem sərtlik matrisində nəzərə al) və “Offset1 ve Offset2 değerlerini sistem rijitlik matrisinde dikkate al” (Offset1 və Offset2 qiymətlərini sistem sərtlik matrisində nəzərə al) xanaları bu nümunədə işarəsiz buraxılmışdır; işarəli qalmaları yüngül polad tir layihələndirilməsini dəyişdirmir (aşağıdakı nota baxın).

Şəkil 5 – Layihənin Ümumi Parametrləri › Normativ Seçimi (Yüngül Polad bina tipi, YDKT, dayanıqlıq bölgüsü, ofset xanaları bağlı)

info

Ofset xanaları və döşəmə tirləri: Ofset xanalarından biri işarəlidirsə, tir oxu döşəmə müstəvisinin altında modelləşdirilir; sərt diafraqma məhdudiyyəti ilə birlikdə tirdə həqiqi yük yolu olmayan oxboyu qüvvə (kompozit effekt) yaranır. Bu nümunədə SEM bu qüvvəni bir döşəmə tirinə təxminən 29 kN verir. Proqram bu payı yüngül polad tir layihələndirilməsində, dəmir-beton tirlərdə olduğu kimi, oxboyu qüvvədən çıxır: xanalar işarəli olduqda layihə oxboyu qüvvəsi 0,2 kN, P/P_d + M/M_d = 0,564; xanalar bağlı olduqda 0 və 0,558. SEM tir nəticə cədvəllərində xam oxboyu qüvvə görünməyə davam edir. “Offset1 ve Offset2” xanası layihə faylında saxlanılmır və proqram hər açılışda işarəli gəlir.

info

Panel Tipi seçimi: Eyni bölmədəki “Hafif Çelik Binalarda Panel Tipi (Alçı Levha / Diğer)” (Yüngül Polad Binalarda Panel Tipi (Gips Lövhə / Digər)) seçimi bu versiyada hesablara təsir etmir. Üzlük növü və dayanıqlığı hər divar üçün Hafif Çelik Paneli (Yüngül Polad Paneli) bölməsindən daxil edilir (Bölmə 6.4).

4.2 TBDY2018: zəlzələ parametrləri

DD-2 xəritə spektral təcil əmsalları (S_S = 0,50, S₁ = 0,14), yerli zəmin sinfi ZC, bina əhəmiyyət əmsalı I = 1, daşıyıcı sistem davranış əmsalları R(x) = R(y) = 3 və dayanıqlıq artıqlığı əmsalları D(X) = D(Y) = 2 daxil edilir. HCBTİE Cədvəl 1.2 yüngül polad binada D = 2 tələb edir; R məhdud plastiklikdə 3-ü keçə bilməz.

Şəkil 6 – Layihənin Ümumi Parametrləri › TBDY2018

4.3 Zəlzələ Qüvvələri

Ekvivalent Zəlzələ Yükü seçilir (TBDY 10.2.6.1). Bina tipi Yüngül Polad olduqda proqram period seçimini Empirik Metoda keçirir; yüngül polad binada spektral təcil hər halda T = 0,2 s ilə hesablanır, deməli period seçimi nəticəni dəyişdirmir.

Şəkil 7 – Layihənin Ümumi Parametrləri › Zəlzələ Qüvvələri

4.4 Yük Kombinasiyaları: külək və qar

q külək təzyiqi 0,5 kN/m² (TS 498, 0–8 m), Sk dam qar yükü 0,75 kN/m² daxil edilir. q, xarici divar dayaqlarının müstəvidən kənar külək yoxlamasında (1,2G + 1,0Q + 0,5S + 1,6W) və dayaq sallanmasında istifadə olunur; qar yükü “Qar Yükü: Var” işarəli döşəmələrə (bu nümunədə dam) təsir edir.

Şəkil 8 – Layihənin Ümumi Parametrləri › Yük Kombinasiyaları

info

Külək yük halı: “Betonarme-Yığma Yük Kombinasyonlarını Kullan” (Dəmir-Beton–Hörgü Yük Kombinasiyalarından İstifadə Et) seçili olduqda yük halları arasında külək yoxdur. Dayaqların külək yoxlaması bundan asılı olmayaraq aparılır; yüngül polad tir/sütun layihələndirilməsində isə külək kombinasiyaları yaranmır və analiz sonunda məlumat sətri çıxır (Bölmə 10.4).

4.5 Element Qüvvələri: yük ötürülməsi və diafraqma

Döşəmələrdən yük ötürülməsində Klassik Metod seçilir və Döşəmələri Sistem Sərtliyinə Daxil Et işarəsiz buraxılır; beləliklə hər döşəmə tiri öz yük eni daxilindəki G və Q-nu alır. Zəlzələ yüklənmələrində Tam sərt diafraqma istifadə olunur.

Şəkil 9 – Layihənin Ümumi Parametrləri › Element Qüvvələri

5. Mərtəbə təyinatları

KatAyar (Ümumi Mərtəbə Parametrləri) pəncərəsində iki mərtəbə təyin edilir: ZEMİN KAT və 1. KAT, hər biri 280 sm. TEMEL sətri proqramın özül mərtəbəsidir; bu nümunədə özül elementi çəkilməmişdir.

Şəkil 10 – Ümumi Mərtəbə Parametrləri

6. Yüngül polad panellər (divarlar)

6.1 Divarların çəkilməsi

Divarlar sol paneldəki Duvar (Divar) düyməsi ilə (və ya komanda sətrində w) ox xətti üzərindən iki kliklə çəkilir; divar qalınlığı 15 sm-dir. StatiCAD-də hər divar tam hündürlüklü bir panel hissəsidir: qapı və pəncərə boşluqlarında divar bitir (Bölmə 7). Birinci mərtəbədə və 2-ci mərtəbədə 12-şər panel var (WZ01…WZ12, W101…W112).

Şəkil 11 – Divar üzərində sağ klik: “WZ02 Duvarı Özellik Değiştir” (WZ02 Divarının Xüsusiyyətlərini Dəyiş)

Xüsusiyyətləri dəyişdirmək üçün divarın üzərində sağ klikləyib … Duvarı Özellik Değiştir (… Divarının Xüsusiyyətlərini Dəyiş) seçilir; bir neçə divar seçili olduqda Çoklu Özellik Değiştir (Çoxlu Xüsusiyyət Dəyişdir) eyni qiymətləri bütün seçili divarlara tətbiq edir.

6.2 Ümumi Parametrlər: “Hafif Çelikte Panel”

1. Element Tipi: Hafif Çelikte Panel (Yüngül Poladda Panel) işarələnir. “Hafif Çelik Paneli” və “Hafif Çelik Ankraj” bölmələri bu seçimlə görünür.
2. Divar Eni 15 sm, Sol/Sağ Delta 7,5 sm (divar oxa ortalanmış).
3. Kəmər Hündürlüyü 20 sm daxil edilir. Yüngül polad paneldə bu qiymət döşəmə dərinliyidir: dayaq hündürlüyü h = 280 − 20 = 260 sm alınır (hesabatda “Geometri: h = 260 cm”).
4. Perdə Mövqeyi xanalarından divarın yerləşdiyi bina kənarı işarələnir (bu divar üçün Alt Kenar Aksında – Alt Kənar Oxunda). Külək əyilməsi və dayaq sallanması yalnız kənar oxu işarəli (xarici) divarlarda hesablanır; daxili divarda xanalar boş buraxılır.

Şəkil 12 – Divar Xüsusiyyətləri › Ümumi Parametrlər (Yüngül Poladda Panel, Alt Kənar Oxunda)

6.3 Statik/Material: divar çəkisi

Panelin öz çəkisi bu bölmədəki BHA (həcm çəkisi) və divar qalınlığından hesablanır. Nümunədə 300 kq/m³ × 0,15 m ≈ 45 kq/m² divar səthi alınmışdır (dayaq, iki qat OSB, izolyasiya və daxili gips lövhə). fk, fvko kimi hörgü dayanıqlıq sahələri yüngül polad panel hesabında istifadə olunmur.

Şəkil 13 – Divar Xüsusiyyətləri › Statik/Material (BHA = 300 kq/m³)

danger

Defolt divar çəkisi: Yeni çəkilən divarlar hörgü divar defoltları ilə (1300 kq/m³, 24 sm) gəlir. “Hafif Çelikte Panel” (Yüngül Poladda Panel) seçildikdə qalınlıq 15 sm və BHA 300 kq/m³ olur; Sol/Sağ Delta (uc uzantıları) qalınlıqla mütənasib miqyaslanır (12 → 7,5 sm). Saxlanmış yüngül polad divar açıldıqda saxlanmış qiymətlər qorunur. Panelin həqiqi qalınlığı və çəkisi fərqlidirsə bu qiymətləri düzəldin; hörgü qiymətləri (1300 kq/m³ × 0,24 m ≈ 3 kN/m²) qalarsa zəlzələ kütləsi və dayaq yükləri bir neçə dəfə böyük hesablanır.

6.4 Hafif Çelik Paneli (Yüngül Polad Paneli) bölməsi

• Sol/Üst və Sağ/Alt Panel Üzlük Var işarəli; hər iki üzdə 11 mm OSB üçün v_c = 10,2 kN/m (TBDY Cədvəl 10.5; vint aralığı kənarda 150, aralıqda 300 mm). Panel kəsmə dayanıqlığının layihə qiyməti φ·V_n = 0,6 · v_c · L (hər üz üçün; bərabər üzlüklü iki üz toplanır).
• Dayaq Profili C100x50x15x1,2 (xarici divarlar) / C100x50x15x1,5 (daxili divar), Dayaq aralığı 600 mm, Kənar dayaq sayı 2.
• Üzlüyün dayağa fırlanma tutulması k_φ: iki üz OSB, EIw 0 (növün defoltu), vint aralığı 300 mm. Proqram iki üzün kiçiyindən istifadə edir; OSB-li dayaqda distorsiyalı dayanıqlıq artır (nümunədə k_φ = 233 N·mm/mm/rad).

Şəkil 14 – Divar Xüsusiyyətləri › Yüngül Polad Paneli

tip

Üzlük seçimi: Panel kəsmə dayanıqlığı çatmırsa əvvəlcə üzlüyü (hər iki üzdə OSB, kontrplak və ya təbəqə) gücləndirin, sonra panel uzunluğunu artırın. Gips lövhə tək başına zəlzələ yükünü daşıya bilməz (TBDY 10.2.7.2); gips lövhəli panellərin mərtəbənin zəlzələ dayanıqlığındakı payı hesabatda göstərilir.

6.5 Hafif Çelik Ankraj (Yüngül Polad Ankraj) bölməsi

Hər panelin iki ucundakı dartılma ankrajı (hold-down) və baza boyunca kəsmə ankrajı burada təyin edilir. Qiymətlər seçilmiş metodun (YDKT) layihə dayanıqlıqlarıdır (istehsalçı/ETA). Birinci mərtəbədə kəsmə ankrajı özül betonuna bolt (M12, 8.8, aralıq 600 mm), 2-ci mərtəbədə mərtəbə döşəməsinə vint (5,5 mm, aralıq 150 mm) olaraq daxil edilmişdir.

Şəkil 15 – Yüngül Polad Ankraj – ilkin layihə: qurğu 35 kN, ankraj çubuğu/beton 40 kN

info

Qiymətlərin mənası: Qurğu layihə dayanıqlığı: hold-down qurğusunun φR_n qiyməti; Ankraj çubuğu/beton/mərtəbə birləşməsi: qurğunu özülə və ya alt mərtəbəyə bağlayan çubuq və beton konus dayanıqlığı. Qurğu-dayaq vinti sayı = 0 daxil edilərsə proqram lazım olan vint sayını hesablayıb hesabata yazır. Pnvs: vint gövdəsinin kəsmə dayanıqlığı (istehsalçı, xarakteristik).

7. Qapı, pəncərə və lentolar

Sol paneldəki Kapı (Qapı) və Pencere (Pəncərə) düymələri alət pəncərələrini açır: məsafə, en, hündürlük (pəncərədə parapet) daxil edilir; divarın bir ucuna (istinad) və ardınca eyni divar üzərində açıqlığın istiqamətindəki nöqtəyə klikləyilir. Proqram divarı açıqlıq kənarlarında bölür; açıqlığın iki tərəfindəki divarlar ayrı panellərdir.

Şəkil 16 – Qapı Çəkilişi alət pəncərəsi (məsafə 150 sm, en 90 sm, hündürlük 200 sm)

Şəkil 17 – Qapı rejimində vəziyyət sətrindəki göstəriş

Yüngül polad binada açıqlığın üstündəki döşəmə tirlərini və kənar zolaqları daşıyacaq bir lento lazımdır. Lento açıqlıq üzərində divar ucundan divar ucuna bir kəmər (tir) olaraq çəkilir; Kəmər Xüsusiyyətləri › Element Tipi: Hafif Çelik (Yüngül Polad) seçilir və Kesit Seç (Kəsik Seç) düyməsi ilə Cold Formed kataloqundan profil təyin edilir (bu nümunədə CC C200x80x22x4, hər iki ucu mafsallı).

Şəkil 18 – Fabrik kəsik seçimi › Cold Formed (CC C200x80x16x2 xüsusiyyətləri)

danger

Lentosuz açıqlıq: Döşəmə tirləri pəncərə və ya qapı boşluğunda bitirsə və orada lento yoxdursa, tirin həmin ucu dayaqsız qalır: sonlu element həlli “rijitlik matrisi tekil” (sərtlik matrisi sinqulyardır) xəbərdarlığı verir, tirlər həddindən artıq moment və sallanma ilə qeyri-kafi çıxır. Döşəmə tirlərinə perpendikulyar divarlardakı (bu nümunədə x = 0, x = 5 m və x = 10 m xətləri) hər açıqlığa lento qoyun.

8. Yüngül polad döşəmə

8.1 Döşəmənin çəkilməsi və ümumi xüsusiyyətləri

Hər mərtəbə iki düzbucaqlı döşəmə olaraq çəkilir (0–5 m və 5–10 m). Döşəmə Xüsusiyyətləri › Ümumi bölməsində qalınlıq 2 sm, üzlük (əlavə ölü) yükü 30 kq/m², hərəkətli yük 200 kq/m² (birinci mərtəbə) / 150 kq/m² (dam) daxil edilir. Dam döşəmələrində Qar Yükü: Var işarələnir. Element tipi “Digər Döşəmələr”dir.

Şəkil 19 – Döşəmə Xüsusiyyətləri › Ümumi

8.2 “Yüngül Polad” bölməsi: zolaq və döşəmə tiri yaradılması

1. Yüngül polad döşəmə xanası işarələnir.
2. Döşəmə tiri profili: C200x80x16x2 (öncədən təyin olunmuş profil siyahısı); Material boş (S235).
3. Ən böyük tir aralığı: 390 mm. Proqram 6,00 m-i bu aralığı aşmayan bərabər hissələrə bölür: 16 aralıq × 375 mm, 15 tir. 375 mm < 400 mm seçimi HCBTİE 7.5 titrəyiş şərtinin ikinci yolu üçündür.
4. Tir istiqaməti: X oxuna paralel (tirlər 5,00 m aralıqla daxili və xarici divarlar arasında).
5. Üzlük: OSB; Tirlər arasında ən azı iki sıra körpülənmə var işarəli.
6. Tamam’da şeritleri ve döşeme kirişlerini üret / yenile (Tamam-da zolaqları və döşəmə tirlərini yarat / yenilə) işarələnib Tamam düyməsi basılır.

Şəkil 20 – Döşəmə Xüsusiyyətləri › Yüngül Polad (yaradılmış bir zolaq: ailədə 16 zolaq, 15 döşəmə tiri)

Yaratmadan sonra döşəmə 16 zolağa bölünür və zolaqların arasına Yüngül Polad tipli döşəmə tirləri (HZ…, H1…) yerləşir. İstənilən zolağın bölməsindən təyinat dəyişdirilib “yarat / yenilə” ilə yenidən yaradıla bilər; xana götürülərsə orijinal döşəmə geri qayıdır.

8.3 Döşəmə diafraqması daxiletmələri

Bölmənin alt hissəsindəki Döşəmə diafraqması (TBDY 10.5 / HCBTİE 7.4) qrupunda üzlüyün vahid kəsmə dayanıqlığı v_n, döşəməni alt mərtəbə panelinin üst qurşağına bağlayan vintlərin diametri/aralığı və vint gövdəsinin kəsmə dayanıqlığı daxil edilir. 0 saxlanılarsa v_n üçün TBDY Cədvəl 10.5 divar paneli qiyməti (OSB 10,2 kN/m), vint üçün 4,8 mm / 300 mm istifadə olunur. İlkin layihədə bu defoltlarla başlanılmışdır.

8.4 Yaradılan döşəmə tirləri

Yaradılan hər döşəmə tiri hər iki ucu M2 + M3 mafsallı bir Yüngül Polad kəmərdir. Kəmər Xüsusiyyətlərində kəsik və material, Yüngül Polad bölməsində döşəmə tiri daxiletmələri, Ağac2 bölməsində üzlüyün fırlanma tutulması (k_φ) yaradılma zamanı təyin edilmiş olaraq görünür.

Şəkil 21 – Kəmər Xüsusiyyətləri › Ümumi: Yüngül Polad, CC C200x80x16x2, S235

Şəkil 22 – Kəmər Xüsusiyyətləri › Yüngül Polad: üst qurşaq üzlüyə bağlı, körpülənmə bəyanı

Şəkil 23 – Kəmər Xüsusiyyətləri › Ağac2: üzlük OSB, element aralığı 375 mm

Şəkil 24 – Kəmər Xüsusiyyətləri › Mafsal: iki ucda M2 və M3 sərbəst

9. Analiz: ilkin layihə

Üst paneldəki Analiz düyməsi Statik Analiz pəncərəsini açır; Analize Başla (Analizə Başla) ilə həll başlayır (bu nümunədə təxminən 20–35 s). Analiz bitdikdə alt siyahıda səhvlər və xəbərdarlıqlar sıralanır; Seç düyməsi müvafiq elementi planda seçir.

Şəkil 25 – Statik Analiz – ilkin layihənin xəbərdarlıq siyahısı

İlkin layihədə 36 sətir çıxdı. Yüngül polad baxımından əhəmiyyətli olanlar:

Cədvəl 2 – İlkin layihənin qeyri-kafilikləri

Xəbərdarlıq	Say	Nümunə sətir	Mənası
Dartılma ankrajı qeyri-kafidir (TBDY 10.4.1.1)	13	WZ02: T = 46,05 kN, nisbət 1,32, həlledici: qurğu	Panel ucundakı qalxma qüvvəsi (D = 2 ilə böyüdülmüş) hold-down qurğusunun 35 kN (2-ci mərtəbədə 25 kN) dayanıqlığını aşır.
Döşəmə birləşməsi qeyri-kafidir (TBDY 10.5(b), 10.3.4)	17	WZ07: V = 33,36 kN > n·Ps = 9 × 2,54 = 22,86 kN (nisbət 1,46; 4,8 mm / 300 mm)	Alt mərtəbə panelinin üst kəsiyindəki D-li kəsmə, döşəməni panelin üst qurşağına bağlayan vintlərin ümumi dayanıqlığını aşır.
Diafraqma üzlüyünün vahid kəsməsi qeyri-kafidir (TBDY 10.5(b))	1	1. KAT döşəməsi x = 500 sm xətti: v = 8,55 kN/m > 6,12 kN/m (nisbət 1,40)	Dam döşəməsinin daxili divar xəttinə ötürdüyü qüvvə (F = 51,3 kN, B = 6,00 m) defolt OSB qiyməti ilə (vn = 10,2 kN/m) daşına bilmir.

tip

Xəbərdarlıqların layihə yoxlama siyahısındakı qarşılığı: Eyni nəticələr hesabatdakı “Proje Hata Kontrolleri” (Layihə Xəta Yoxlamaları) səhifəsində TBDY 10.4.1.1 (ankraj) və TBDY 10.5 / HCBTİE 7.4 (diafraqma) sətirləri olaraq da siyahılanır.

10. Layihənin yaxşılaşdırılması

10.1 Döşəmə–panel vintləri

Dörd döşəmə ailəsinin hamısında (hər mərtəbədən iki) Döşəmə Xüsusiyyətləri › Yüngül Polad › Döşəmə diafraqması qrupunda vint aralığı 150 mm daxil edilir. Bir zolaqda aparılan dəyişiklik Tamam-da ailədəki bütün zolaqlara yayılır. Vint sayı iki dəfə artır (məs. WZ07: 9 → 18 vint, 22,86 → 45,72 kN).

10.2 Dam diafraqmasının üzlük dayanıqlığı

Dam (1. KAT) döşəmələrində üzlüyün vahid kəsmə dayanıqlığı v_n = 15 kN/m daxil edilir. Bu qiymət bu nümunə üçün fərz edilmiş istehsalçı/sınaq qiymətidir (məs. taxta bloklu, kənar vint aralığı sıx OSB diafraqma). Normativ döşəmə diafraqması üçün qiymət vermir; real layihədə sınaq (TBDY Annex 10.C) və ya istehsalçı qiyməti istifadə olunmalıdır.

Şəkil 26 – Dam döşəməsinin Yüngül Polad bölməsi – yaxşılaşdırılmış: v_n = 15 kN/m, vint aralığı 150 mm

10.3 Dartılma ankrajları

Bütün paneller seçilib Çoklu Özellik Değiştir (Çoxlu Xüsusiyyət Dəyişdir) ilə Yüngül Polad Ankraj bölməsində birinci mərtəbədə qurğu 55 kN / ankraj çubuğu-beton 60 kN, 2-ci mərtəbədə 35 / 35 kN daxil edilir. Lazım olan qurğu-dayaq vinti sayı hesabatda verilir (məs. WZ01 üçün 17 vint).

Şəkil 27 – Yüngül Polad Ankraj – yaxşılaşdırılmış: qurğu 55 kN, ankraj çubuğu/beton 60 kN

10.4 İkinci analiz

Analiz təkrarlandıqda xəta qalmır; siyahıda yalnız dörd məlumat sətri olur:

Şəkil 28 – Statik Analiz – yaxşılaşdırılmış layihənin xəbərdarlıq siyahısı

Cədvəl 3 – Qalan məlumat sətirləri

Sətir	İzah
Yüngül polad tir layihələndirilməsində külək kombinasiyaları yoxdur	Yük hallarında külək təyin edilməyib (Bölmə 4.4). Döşəmə tirləri və lentolar şaquli və zəlzələ kombinasiyaları ilə layihələndirildi; dayaqların külək yoxlaması aparıldı.
SEM sərtliyi dayanıqlığa mütənasib edildi (f = 0,79 … 2,10)	TBDY 10.2.6.1 tələbinə görə hər panelin müstəvi daxili sərtliyi kəsmə dayanıqlığı ilə mütənasib edildi; mərtəbənin ümumi sərtliyi dəyişmir.
Dayanıqlıq payı həddi (ən böyük × 2,22, W109)	SEM-də dayanıqlıq payından aşağı kəsmə alan 19 panelin zəlzələ kəsməsi dayanıqlıq payına yüksəldildi; panel, kənar dayaq və ankraj tələbləri bu qiymətlərlə hesablandı.
Panel 2 ≤ h/l ≤ 4 (WZ11, W111)	Daxili qapının yanındakı 1,25 m-lik paneller: vahid sürüşmə dayanıqlığı 2l/h ilə azaldıldı (HCBTİE Bölmə 6).

11. Nəticələr

11.1 Zəlzələ yükləri

Cədvəl 4 – Ekvivalent zəlzələ yükü xülasəsi (yaxşılaşdırılmış layihə)

Kəmiyyət	Qiymət
SDS / SD1	0,65 / 0,21
Period	T = 0,2 s (TBDY 10.2.6.1); hesablanan Tx = 0,11 s, Ty = 0,09 s yalnız məlumat üçün
Ra / SaR	2,62 / 0,248 g
Zəlzələ kütləsi	28,76 t (G + 0,3Q)
Baza kəsmə qüvvəsi VtE	70,0 kN (hər iki istiqamət)
Mərtəbə qüvvələri	Birinci mərtəbə səviyyəsi 26,0 kN, dam səviyyəsi 43,0 kN

info

Burulma nizamsızlığı: Analiz jurnalında “Binada A1 burulma düzensizliği olduğundan deprem yüklemeleri artırılmış dış merkezlikle yeniden yapılıyor” (Binada A1 burulma nizamsızlığı olduğundan zəlzələ yüklənmələri artırılmış eksentrisitetlə yenidən aparılır) sətri görünə bilər (η_bi ən böyük 1,24). Proqram bu halda əlavə eksentrisiteti özü böyüdür.

11.2 Panellər, dayaqlar və ankrajlar

Cədvəl 5 – Seçilmiş panellər (yaxşılaşdırılmış layihə; nisbətlər tələb/dayanıqlıq)

Panel	Profil	h (sm)	Aralıq dayaq	Kənar dayaq	Panel kəsməsi	Qalxma Td (kN)	Dartılma ankrajı	Kəsmə ankrajı
WZ01 (2,15 m)	C100x50x15x1,2	260	0,30	0,53	0,51	44,2	0,80	0,58
WZ02 (3,65 m)	C100x50x15x1,2	260	0,34	0,62	0,40	46,1	0,84	0,55
WZ07 (2,65 m)	C100x50x15x1,2	260	0,41	0,52	0,57	39,8	0,72	0,77
WZ12 (4,15 m, daxili)	C100x50x15x1,5	260	0,35	0,49	0,57	32,2	0,58	0,55
W107 (2,65 m)	C100x50x15x1,2	260	0,28	0,34	0,59	27,3	0,78	0,43
W111 (1,25 m, daxili)	C100x50x15x1,5	260	0,10	0,28	0,81	28,2	0,81	0,45
W112 (4,15 m, daxili)	C100x50x15x1,5	260	0,16	0,33	0,69	32,5	0,93	0,50

Aralıq və kənar dayaq nisbətləri, oxboyu sıxılma ilə xarici divarlarda külək kombinasiyasının (P/P_d + M/M_d) böyüyüdür. Kənar dayaq tələbi D ilə böyüdülmüş aşırma qüvvəsini ehtiva edir (TBDY 10.4.1.1(a)). Gips lövhə olmadığından TBDY 10.2.7.2 gips payı hər mərtəbə və istiqamətdə 0%-dir.

11.3 Döşəmə tirləri və lentolar

Cədvəl 6 – Tir nəticələri (ən əlverişsiz)

Element	Kəsik	M / Md	Sallanma	Digər
Döşəmə tiri, birinci mərtəbə (HZ08)	CC C200x80x16x2	4,82 / 8,64 kNm = 0,56	0,88 sm ≤ L/300 = 1,67 sm	fn = 8,2 Hz; gövdə əzilməsi 0,59
Döşəmə tiri, dam (H137)	CC C200x80x16x2	4,36 / 8,64 kNm = 0,50	0,73 sm	fn = 8,7 Hz
Lento, birinci mərtəbə (HZ07, 1,50 m)	CC C200x80x22x4	3,44 / 19,59 kNm = 0,18	0,03 sm	—
Lento, 2-ci mərtəbə (H107, 1,50 m)	CC C200x80x22x4	2,91 / 19,59 kNm = 0,15	0,02 sm	—

11.4 Döşəmə diafraqması

Hər döşəmə səviyyəsində divar xətləri qurulur, xətt qüvvəsi TBDY 4.5.6.4-ə görə (alt mərtəbə panellərinin üst kəsik kəsməsi − üst mərtəbə panellərinin alt kəsik kəsməsi, D ilə) tapılır. Yaxşılaşdırılmış layihədə ən böyük üzlük nisbəti 0,95 (dam, x = 500 sm xətti, v = 8,55 kN/m ≤ 0,6 · 15 = 9,0 kN/m), ən böyük birləşmə nisbəti 0,73-dür; toplayıcı və qurşaq nisbətləri 0,14-ün altındadır.

11.5 Sonlu element modeli

Panellər sonlu element modelində çubuq divar elementi, döşəmə tirləri və lentolar mafsallı çubuq olaraq yer alır; divar altları dayaqlıdır. Model 3B paneldə Sonlu Element Sistemi Göstərmə Seçimləri (sağ panel) ilə göstərilə bilər.

Şəkil 29 – Sonlu element çubuq modeli (dayaqlar yaşıl)

Şəkil 30 – Yaxşılaşdırılmış layihənin analizindən sonra əsas ekran

12. Hesab hesabatı

1. Üst paneldə Rapor düyməsi ilə Hesabat Seçimi açılır.
2. Ağacda Hafif Çelik Eleman Raporları (Yüngül Polad Element Hesabatları) qrupu və alt düyünləri işarələnir: Hafif Çelik Panel Tasarım (TBDY2018), Hafif Çelik Dikme Tasarımı (EGM), Hafif Çelik Kiriş Tasarımı (EGM). Qrup defolt olaraq işarəsiz gəlir.
3. Tüm Seçili Raporları Oluştur (Bütün Seçili Hesabatları Yarat) ilə hesabat hazırlanır və önbaxış açılır; buradan çap edilə və ya PDF olaraq saxlanıla bilər.

Şəkil 31 – Hesabat Seçimi: Yüngül Polad Element Hesabatları və alt hesabatlar

Şəkil 32 – Hesabat önbaxış pəncərəsi (117 səhifə)

Nümunə hesabatın seçilmiş səhifələri:

Şəkil 33 – Layihə parametrləri (Yüngül polad bina analizi, TBDY 2018, məhdud plastiklik)

Şəkil 34 – Ekvivalent zəlzələ yükü hesabı (S_DS, R_a, V_tE)

Şəkil 35 – TBDY 2018 yüngül polad panel layihələndirilməsi (V_c = 0,6·v_c·l)

Şəkil 36 – Panel dayaq layihələndirilməsi (EGM), ankraj və panel kəsməsi – WZ01

Şəkil 37 – Panel dayaq layihələndirilməsi – daxili divar WZ12

Şəkil 38 – Yüngül polad döşəmə tiri layihələndirilməsi (EGM) – HZ09, HZ10

Şəkil 39 – Lento layihələndirilməsi – HZ01, HZ02

Şəkil 40 – Yüngül polad döşəmə diafraqması (TBDY 10.5 / HCBTİE 7.4)

tip

Lazımsız səhifələr: “Döşeme Hesapları” (Döşəmə Hesabları) düyünü yüngül polad zolaqlar üçün dəmir-beton döşəmə cədvəllərini də çap edir; yüngül polad döşəmədə bu səhifələrin mənası yoxdur, düyün işarəsiz buraxıla bilər.

13. Cizgilər

Üst paneldə Çizim düyməsi Cizgi Seçimi pəncərəsini açır. Pafta tipləri və çəkiləcək mərtəbələr seçilir; Kat Planları Çiz (Mərtəbə Planlarını Çək) mərtəbə və qəlib planlarını, Projeyi Açılımlarla Birlikte Çiz (Layihəni Açılışlarla Birlikdə Çək) açılışları da ehtiva edən bütün paftaları StatiCAD-CivilDraw redaktorunda yaradır.

Şəkil 41 – Cizgi Seçimi › Dəmir-Beton Cizgi (pafta tipləri və mərtəbələr)

Şəkil 42 – Cizgi Seçimi › Divar Planı seçimləri

Şəkil 43 – StatiCAD-CivilDraw: titul, mərtəbə divar planları və qəlib planları

Şəkil 44 – Birinci mərtəbə divar planı (panellər, açıqlıqlar, oxlar)

Şəkil 45 – Birinci mərtəbə qəlib planı (döşəmə tirləri və zolaqlar)

danger

Cizgilərin əhatəsi: Cizgi modulu yüngül polada məxsus pafta (dayaq yerləşməsi, döşəmə tiri aplikasiyası, ankraj və birləşmə detalları) yaratmır; divar və qəlib planları ümumi plan cizgiləridir. Qəlib planında döşəmə hesab oxlarına bağlı dəmir-beton armatur xətləri də görünə bilər; yüngül polad döşəmədə bunlar tətbiq olunmur. Pafta başlığındakı material sətri (C25 və s.) layihənin ümumi materialıdır.

14. Diqqət edilməli məqamlar və məlum məhdudiyyətlər

Mövzu	İzah / görüləcək iş
Ofset xanaları (Bölmə 4.1)	Sərt diafraqma + tir oxu ofseti SEM-də döşəmə tirlərinə süni oxboyu qüvvə verir; proqram bu payı yüngül polad tir layihələndirilməsində çıxır, xanaların bağlanması lazım deyil. SEM tir nəticə cədvəllərində xam oxboyu qüvvə görünür. Ağır polad tirdə bu düzəliş yoxdur.
Divar çəkisi (Bölmə 6.3)	“Hafif Çelikte Panel” seçimi qalınlığı 15 sm, BHA-nı 300 kq/m³ edir; panelin həqiqi qiymətləri fərqlidirsə düzəldin.
Panel Tipi (Gips Lövhə / Digər)	Layihənin Ümumi Parametrlərindəki bu seçim hesablara təsir etmir; üzlük divar əsasında daxil edilir.
Külək yük halı (Bölmə 4.4)	TBDY kombinasiya siyahısında külək yoxdur; yüngül polad tir/sütunun külək kombinasiyaları üçün təyin olunmuş yük halları lazımdır. Dayaq külək yoxlaması q ilə ayrıca aparılır.
Lento (Bölmə 7)	Döşəmə tirlərinin bitdiyi hər açıqlığa lento qoyun; əks halda tir ucu dayaqsız qalır.
Diafraqma vn (Bölmə 10.2)	Normativ qiyməti yoxdur; 0 daxil edilərsə divar paneli qiyməti bənzətmə ilə istifadə olunur. Sınaq və ya istehsalçı qiymətini daxil edin.
Özül	Bu nümunədə özül çəkilməmişdir. Yüngül polad binada özülün daxili qüvvələri D ilə böyüdülür (TBDY 10.4.1.2); bunun üçün Layihənin Ümumi Parametrlərində “Sonlu Elemanlar – Yapı Temel Birlikte Analiz” (Sonlu Elementlər – Bina və Özülün Birgə Analizi) seçilməlidir.
Digər məhdudiyyətlər	Yüngül Polad Layihələndirmənin Nəzəri Əsasları məqaləsinin “Qəbullar və məhdudiyyətlər” bölməsinə baxın.

Şəkil 46 – Hesabat › Layihə Xəta Yoxlamaları (TBDY 10.5 diafraqma və M.4.5.6.4 sətirləri)