Skip to main content

Pilləkən Sehrbazı

Bu məqalə StatiCAD-də pilləkən sehrbazının dəmir-beton plitəli pilləkəni (birmarşlı, U, L və üçmarşlı) necə qurduğunu, analiz etdiyini, armaturunu TS500-ə görə layihələndirdiyini və dayaq reaksiyalarını konstruksiyaya ötürdüyünü və ya onu konstruksiya ilə birlikdə (inteqrasiya olunmuş) analiz etdiyini izah edir.

Pilləkən Sehrbazı

Şəkil 1 – Əyilmiş armaturlu U pilləkən: həqiqi kəsik, armatur pozisiyaları və TS500 nəticələr cədvəli

1. Bu məqalə haqqında​

Sehrbaz dəmir-beton və hörgü binalarda dəmir-beton plitəli pilləkəni parametrik olaraq qurur, öz qabıq və zolaq modelləri ilə analiz edir, armaturunu TS500-ə görə seçir və dayaq reaksiyalarını konstruksiyanın tirlərinə, sərtlik divarlarına, divarlarına və sütunlarına yük kimi tətbiq edir. Pilləkənlər planda və 3B görünüşlərdə digər elementlər kimi seçilir, kopyalanır, daşınır və silinir; qəlib planına pilləkənin konturu və armatur pozisiyaları, həmçinin kəsik və armatur açılımları çəkilir, hesab hesabatına isə ayrıca bölmə əlavə olunur.

info

Hansı buraxılışlarda? Pilləkən sehrbazı StatiCAD-in bütün buraxılışlarında istifadə oluna bilər.

Məhəccər, tutacaq və kosour kimi memarlıq detalları sehrbazın əhatəsinə daxil deyil; onların çəkisi Əlavə daimi yük kimi verilə bilər.

2. Necə işləyir?​

2.1. Pilləkən tipləri​

TipHissələrSusmaya görə dayaqlar (uzununa daşıma)
T1 BirmarşlıK1 (istəyə bağlı alt/üst mərtəbə meydançası)K1-in başlanğıcı mafsallı, sonu sadə dayaqlı
T2 U (aralıq meydançalı)K1, S1, K2Marş ucları mərtəbə səviyyələrində; aralıq meydançanın üç kənarı sadə dayaqlı (divar və ya tir; altında dayaq elementi olmayan kənar sərbəst qəbul edilir, Bölmə 5)
T3 L (künc meydançalı)K1, S1, K2Künc meydançasının xarici kənarları sadə dayaqlı, daxili (sol) kənarı sərbəst
T4 ÜçmarşlıK1, S1, K2, S2, K3T3 kimi; iki künc meydançası

Pilləkən yeriş xətti boyunca qurulur: başlanğıc nöqtəsi, qalxma bucağı və dönmə istiqaməti (sağa/sola) verilir, sehrbaz isə marşları (K) və meydançaları (S) ardıcıl düzür. Mərtəbə hündürlüyü, pillə sayı və pillə eni 2h + b ≈ 63 cm qaydası ilə avtomatik bölüşdürülür; hər marşın pillə sayı, marş enləri və meydança dərinlikləri əl ilə də verilə bilər.

2.2. Analiz səthi və modellər​

Analiz səthi plitənin üst səthidir; sınıq nöqtələri meydança kənarlarındadır. Marş yükü üfüqi proyeksiyada hesablanır (marş plitəsi γ·t/cos α + pillə dolğusu γ·h/2 + üzlük + suvaq/cos α).

  • Sınıq oxlu zolaq (A1): hər marş uclarındakı meydançalarla birlikdə müstəvi çərçivə kimi həll edilir. Aralıq meydançanın dayaq davranışı qeyri-müəyyən olduğundan iki sərhəd modelin zərfi götürülür: marşın ucunda meydança kənarı dayaq kimi / zolaq meydança boyunca uzaq kənara qədər davam edir. Meydança marşların reaksiyaları ilə yüklənmiş eninə zolaq kimi ayrıca həll edilir. Bu, yuxarı sərhəd yoxlamasıdır.
  • Qabıq FEM (A2, tövsiyə olunur): marşlar və meydançalar düzbucaqlı qabıq elementlərlə (Q6 membran + MITC4 lövhə) şəbəkələnir, sınıq xətləri boyunca düyünlər ortaqdır. Lövhə momentləri Wood–Armer üsulu ilə layihə momentlərinə çevrilir və zolaq eni üzrə ortalanır; membran (müstəvi daxili) qüvvələri də armatura əlavə olunur (Bölmə 8). Üç kənarı dayaqlı meydança, künc meydançası, sütunlara oturan meydança və sərbəst dayanan pilləkən üçün real nəticəni qabıq modeli verir.

2.3. Daşıma sxemləri​

  • Uzununa (susmaya görə): marş qalxma istiqamətində açıqlığı örtür; aralıq meydançanın kənarları divarlara və ya tirlərə oturur.
  • Eninə: marşlar iki yan tərəfdən dayaqlıdır (iki divar arasında).
  • Sərbəst dayanan (meydança dayaqsız): aralıq meydançalar heç bir elementə oturmur; pilləkən yalnız mərtəbə birləşmələrində (mafsallı) saxlanılır və qatlanmış lövhə kimi işləyir. Yük iki mərtəbə birləşməsi arasındakı üfüqi qüvvə cütü ilə daşınır: bir marş dartılmaya, digəri sıxılmaya işləyir və hər ikisi müstəvi daxili əyilmə daşıyır. Bu təsirlər qabıq modelinin membran qüvvələrindən götürülür və armatura əlavə olunur (Şəkil 10).

2.4. Analiz rejimləri​

  • Müstəqil: pilləkən yalnız öz modeli ilə analiz edilir; konstruksiyaya heç nə yazılmır.
  • Müstəqil + reaksiyalar konstruksiyaya tətbiq edilir (tövsiyə olunur, susmaya görə): kənar reaksiyaları dayaq olan tirə, kəmərə və ya divara xətti yük kimi (G və Q ayrıca, kq/m), künc sütunu reaksiyaları isə sütun oxundakı düyünə nöqtəvi yük kimi yazılır; mərtəbə səviyyəsində tirsiz döşəməyə oturan kənarın reaksiyası döşəməyə verilir (Bölmə 9). Bu yüklər bina analizinə həm şaquli yük, həm də kütlə kimi daxil olur.
  • İnteqrasiya olunmuş: pilləkən binanın FEM modelinə qabıq elementlər kimi daxil olur və konstruksiya ilə birlikdə həll edilir; şaquli yüklərini, zəlzələ təsirini və kütləsini verir və konstruksiyanın sərtliyində iştirak edir (diaqonal çubuq təsiri, meydança səviyyəsində sütunlar və divarlarla qarşılıqlı təsir modelin bir hissəsidir). Təfərrüatlar Bölmə 2.5-dədir.

2.5. İnteqrasiya olunmuş analiz​

  • Birləşmə: konstruksiyaya bağlanan hər kənar altında tapılan dayaq elementinin oxuna qədər üfüqi olaraq uzadılır və konstruksiya ilə ortaq düyünlərə malik olur. Tirlər və sütunlar pilləkən düyünlərində bölünür; künc sütunlarına oturan meydança meydança səviyyəsində sütun oxlarına bağlanır. Tir sonlu element modelindəki çubuq oxunda bağlanır (tir çubuğu kəsik oxundan sürüşdürülübsə, sürüşdürülmüş oxda). Hörgü binalarda qabıq divar şəbəkəsi meydança səviyyəsində və meydança kənar düyünlərinin hizasında kəsilir; meydança divara oturur (üst mərtəbə meydançası divarın üst düyünlərinə bağlanır).
  • Tirsiz döşəmə kənarı: mərtəbə səviyyəsində kənarın altında tir və ya divar olmadıqda (məsələn, pilləkənin çıxdığı yerdə tirsiz meydança döşəməsi) kənar eyni kotdakı döşəmənin kənarına bağlanır. Pilləkənin kənar düyünləri döşəmənin qabıq şəbəkəsinə əlavə edilir, döşəmə bu nöqtələrdən keçən üçbucaqlarla (Delaunay) yenidən şəbəkələnir və pilləkənlə ortaq düyünlərə malik olur; bu, nizamlı və nizamsız (TIN) döşəmə şəbəkələrində işləyir. Birləşmə döşəmələr sonlu element modelində olduqda qurulur (Qabıq Sonlu Elementlər yük ötürülməsi və ya Döşəmələri Sistem Sərtliyinə Daxil Et); sürüşən ucda və klassik yük ötürülməsində kənarın reaksiyası döşəməyə yük kimi verilir (Bölmə 9).
  • Binanın əsası: binanın əsasında birinci marşın başlanğıcı zəminə dayaqlanır (kənarın dayaq tipinə görə); altında bünövrə tiri varsa, onun reaksiyası həmin tirə də yük kimi yazılır.
  • Mərtəbə birləşməsi: monolit (susmaya görə) və ya alt ucda sürüşən dayaq / üst ucda. Sürüşən ucda pilləkən konstruksiyaya yalnız şaquli istiqamətdə dayanır; həmin kənarın reaksiyası dayaq elementinə yük kimi tətbiq edilir və pilləkən orada üfüqi qüvvə ötürmür.
  • Yük kimi tətbiq edilən kənarlar: binanın FEM modelinə daxil olmayan elementə oturan kənar (dəmir-beton binada doldurma divarı, çubuq divar modelində divar) şaquli istiqamətdə tutulur və müstəqil analizin reaksiyası həmin elementə yük kimi yazılır.
  • Açıqlıqların üzərində: bağlanan kənarın qapı və ya pəncərə açıqlığının üzərinə düşən düyünləri sərbəst buraxılır və xəbərdarlıq verilir (lento və ya meydança tiri lazım ola bilər).
  • Yüklər və kütlə: pilləkənin G və Q yükləri qabıq düyünlərinə tətbiq edilir; onun çəkisi (G + nQ) mərtəbə çəkisinə əlavə kütlə kimi daxil olur və element hündürlüyünə görə aşağıdakı və yuxarıdakı mərtəbələr arasında bölüşdürülür. Zəlzələ yüklənmələrində pilləkən plitəsinə döşəmələrlə eyni effektiv sərtlik əmsalları (TBDY Cədvəl 4.2) tətbiq olunur. Pilləkən yükü analizin sonundakı şaquli yük ötürülməsi yoxlamasında (qismən xəta nisbəti) da iştirak edir.
  • Layihələndirmə: armatur konstruksiyanın bütün yük kombinasiyalarının (zəlzələ, şaquli zəlzələ və ikinci tərtib əmsalı daxil olmaqla) zərfindən alınır; hər hissə üçün həlledici kombinasiya hesabata yazılır. Binanın qabıq nəticələrində kəsici qüvvə olmadığından kəsmə yoxlaması müstəqil analizdən istifadə edir. Analiz aparılmayıbsa və ya pilləkən analizdən sonra dəyişdirilibsə, layihələndirmə müstəqil analizdən istifadə edir və xəbərdarlıq göstərilir. Aralıq meydança yalnız bir kənarına oturduqda (yanları sərbəst) zəlzələ təsiri altında marşlar mərtəbələr arasında diaqonal çubuq kimi işləyir; marşların müstəvi daxili kəsmə yoxlaması (Bölmə 8) həlledici ola bilər.

3. Açma, yerləşdirmə və redaktə​

Sehrbazı Çək → Pilləkən (pilləkən sehrbazı)..., Makrolar → Stair wizard... (Pilləkən sehrbazı...) menyularından və ya sol alətlər panelindəki pilləkən düyməsi (dam düyməsinin altında) ilə açın. Önbaxış (Plan / Kəsik / 3B) pəncərənin solunda, vərəqlər isə sağındadır.

  1. Planda yerləşdir ▶ düyməsinə basın; pəncərə gizlənir.
  2. Mərtəbə planında başlanğıc nöqtəsinə klikləyin (dönmə istiqamətindən asılı olaraq birinci marşın birinci pilləsinin xarici küncü).
  3. Siçanı qalxma istiqamətində hərəkət etdirin; pilləkənin önbaxışı göstərilir. İkinci klik qalxma bucağını təyin edir. Sağ klik ləğv edir.
  4. Pəncərə yeni mövqe ilə yenidən açılır; nəticələri görmək üçün Hesabla, pilləkəni əlavə etmək üçün Modelə əlavə et ✔ düyməsinə basın.
tip

Məsləhət: Başlanğıc X/Y və qalxma bucağı Həndəsə vərəqində rəqəmlə də daxil edilə bilər (sm, dərəcə). Mövcud pilləkən redaktə edilərkən düymə Yenilə ✔ olur və köhnə pilləkənin tətbiq etdiyi yüklər əvvəlcə götürülür. Pilləkəni sil pilləkəni və onun yüklərini silir.

3.1. Seçmə, xüsusiyyətləri dəyişdirmə, silmə​

Sağ klik menyusu
Şəkil 2 – Pilləkən üzərində sağ klik menyusu
Çoxlu xüsusiyyət
Şəkil 3 – İki pilləkənin xüsusiyyətləri birlikdə: qiymətləri fərqli olan xanalar boşdur
  • Pilləkən üzərində sol klik onu seçir / seçimini ləğv edir (seçilmiş pilləkən qırmızı və qalın çəkilir).
  • Çərçivə ilə seçim: soldan sağa çəkilən çərçivə yalnız tamamilə içində qalan pilləkənləri, sağdan sola çəkilən çərçivə isə onu kəsən və ya içində qalan pilləkənləri seçir (digər elementlərlə eyni qayda). Hamısını Seç aktiv mərtəbədəki pilləkənləri də seçir.
  • Pilləkən üzərində sağ klik: menyuda “M1 Stair Properties” (M1 pilləkəninin xüsusiyyətləri; seçim tələb olunmur, kursorun altındakı pilləkənin sehrbazını açır), Seçilmiş Pilləkənlərin Xüsusiyyətlərini Dəyişdir və Sil yer alır.
  • Çoxlu xüsusiyyət: bir neçə pilləkən seçildikdə sehrbaz bir dəfə açılır; pilləkənlər arasında qiyməti fərqli olan xanalar boş olur. OK basıldıqda yalnız doldurulmuş xanalar hər pilləkənə tətbiq olunur; boş xanalarda hər pilləkən öz qiymətini saxlayır. Eyni pəncərəyə alətlər panelindəki Seçilmiş elementlərin xüsusiyyətləri düyməsi ilə Pilləkən seçərək də çatmaq olar.
  • Sil (sağ klik menyusu və ya Delete düyməsi) seçilmiş pilləkənləri və onların ötürdüyü yükləri silir; Geri Qaytar onları bərpa edir.

3.2. Kopyalama, daşıma, simmetriya, oxşar element​

Kopya və simmetriya

Şəkil 4 – Seçilmiş pilləkənin kopyası və simmetrik əksi; onlar 3B görünüşdə də yer alır

  • Seçilmiş Elementləri Kopyala / Daşı / Ardıcıl Kopyala: seçilmiş pilləkənlər digər elementlərlə eyni istinad və hədəf nöqtələri ilə kopyalanır və ya daşınır; ardıcıl kopyalamada eyni sürüşmə istənilən sayda təkrarlanır.
  • Seçilmiş Elementlərin Simmetriyasını Al: güzgü xəttinə nəzərən pilləkənin simmetrik kopyası yaradılır; dönmə istiqaməti (sağa/sola) tərsinə çevrilir.
  • Oxşar Element Çək: sağ kliklənən pilləkənin parametrləri ilə yeni pilləkən planda yerləşdirilir (iki klik, sehrbazda təsdiq).
  • Tək Elementi Kəs: sağ kliklənən pilləkən eyni üsulla yeni yerə daşınır.

Bu əməliyyatlarda pilləkən yükləri əvvəlcə konstruksiyadan götürülür; sonda hər pilləkənin yükləri yeni mövqeyindəki tirlərə, divarlara və sütunlara yenidən ötürülür, kopyalanan divar və tirlərə isə sahibsiz pilləkən yükü keçmir.

3.3. Uc nöqtəsinə yapışma​

Pilləkən hissələrinin künc nöqtələri və marş–meydança birləşmələri (sınıq nöqtələri) kursorun yapışma nöqtələridir. Pilləkən konstruksiyadan əvvəl çəkildikdə tirlər, divarlar və sütunlar bu nöqtələrə oturdularaq pilləkən qəfəsinə uyğun yerləşdirilə bilər.

3.4. 3B görünüş və qat​

3B seçim
Şəkil 5 – 3B görünüşdə seçilmiş pilləkənlər (qırmızı)
Qat ayarları
Şəkil 6 – Qat ayarlarında Pilləkənlər xanası

Pilləkənlər 3B görünüşlərdə real həndəsələri ilə (meydança plitələri, maili marş plitəsi və pillələr) göstərilir; marş plitəsinin alt üzü üst meydançanın alt üzünə qədər uzanır. 3B seçim pəncərəsində pilləkən üzərinə klikləməklə və ya çərçivə ilə seçilir (seçilmiş pilləkənlər qırmızıdır); sağ klik menyusundakı Element xüsusiyyətləri seçilmiş pilləkənlərin xüsusiyyətlər pəncərəsini (bütün mərtəbələr) açır, Sil isə onları silir.

Görünüş → Göstəriləcək Qatlar (Qat Ayarları) pəncərəsində Pilləkənlər xanasının işarəsi götürüldükdə pilləkənlər planda və 3B-də gizlənir və seçilə bilmir (gizlədilən pilləkənlərin seçimi ləğv olunur). Yeni layihədə xana yenidən işarələnir.

3.5. Yeni layihə və mərtəbə kopyalama​

Yeni layihə əvvəlki layihənin pilləkənlərini silir. Mərtəbəni Kopyala mənbə mərtəbənin pilləkənlərini (seçilmiş elementlər kopyalanarkən yalnız seçilmişləri) hədəf mərtəbələrə kopyalayır; tam kopyalamada hədəf mərtəbənin köhnə pilləkənləri silinir. Hədəf mərtəbənin hündürlüyü fərqlidirsə, pilləkənin hündürlüyü də eyni qədər dəyişir (pilləkənin mərtəbə hündürlüyündən fərqi saxlanılır), pillələr yenidən bölüşdürülür və yüklər yeni həndəsə ilə ötürülür. Kopyalamanın sonunda hər pilləkən üçün mərtəbə və pilləkən hündürlükləri, pillə sayı və pillə hündürlüyü bildirilir; marş uzunluqları dəyişdikdə və ya erqonomik hədlər aşıldıqda (pilləkən öz boşluğuna sığmaya bilər) xəbərdarlıq verilir.

4. Həndəsə vərəqi​

Plan önbaxışı

Şəkil 7 – Həndəsə vərəqi və plan önbaxışı (kənar adları və dayaq rəngləri)

  • Tip: pilləkən tipi; Daşıma sxemi: uzununa, eninə və ya sərbəst dayanan (Bölmə 2.3); Dönmə: sağa / sola.
  • Yerləşmə: mərtəbə, başlanğıc X/Y, qalxma bucağı, başlanğıc kotu (mərtəbənin alt kotundan) və ümumi hündürlük (susmaya görə mərtəbə hündürlüyü).
  • Pillələr: təyinetmə üsulu (avtomatik 2h+b=63 / pillə sayı / pillə hündürlüyü), ən böyük pillə hündürlüyü və pillə eni.
  • Marşlar və meydançalar: marş enləri, hər marşın pillə sayı (0: avtomatik), meydança dərinlikləri (0: avtomatik), U pilləkəndə marşlar arasındakı boşluq, alt/üst mərtəbə meydançalarının uzunluqları, marş plitəsinin və meydançanın qalınlıqları.

Erqonomik yoxlamalar dərhal aparılır və önbaxışın üstündə xəbərdarlıq kimi görünür: 60 ≤ 2h + b ≤ 64 cm, h ≤ 18 cm, b ≥ 27 cm, marş eni ≥ 120 sm, meydança dərinliyi ≥ marş eni.

5. Dayaqlar vərəqi​

Dayaqlar vərəqi və 3B

Şəkil 8 – Dayaqlar vərəqi və 3B önbaxış

Pilləkənin bütün kontur kənarları sadalanır (məsələn, K1.bas = başlanğıc, S1.son = son, S1.sag = sağ, S1.sol = sol, K2.son). Hər kənar üçün dayaq tipi seçilir: sərbəst, sadə (şaquli tutulma), mafsallı (şaquli + üfüqi tutulma) və ya bərkidilmiş; meydança kənarları üçün həmçinin künclərdə sütun seçilə bilər.

Konstruksiyadan aşkarla (tirlər/divarlar) hər dayaqlı kənarın altında daşıyıcı element axtarır və onu Konstruksiya elementi sütununa yazır:

  • Tir / kəmər: kənarın olduğu mərtəbədə və ya qonşu mərtəbələrdə, üst kotu kənar kotuna 40 sm-dən yaxın, oxu kənar xəttinə 25 sm-dən yaxın, kənarla ən azı 10 sm üst-üstə düşən və ona paralel (bucaq fərqi < 10°) element.
  • Divar: alt və üst kotları arasında kənar kotunun yerləşdiyi (±20 sm), oxu kənar xəttinə divar qalınlığının yarısı + 10 sm-dən yaxın olan və kənarla ən azı 10 sm üst-üstə düşən divar. Hörgü binada aralıq meydança bu yolla pilləkən qəfəsinin divarlarına oturur.
  • Künclərdə sütun: meydança, meydança tiri olmadan birbaşa sütunlara bağlandıqda — altında tir / divar olmayan meydança kənarının hər iki ucunda sütun olduqda (sütun oxu künc nöqtəsinə 0,6·max(b, h) + 10 sm-dən yaxındır) — kənar avtomatik olaraq künclərdə sütun olur, eyni meydançanın altında daşıyıcı elementi olmayan digər kənarları isə sərbəst buraxılır (yalnız künclər dayaqlıdır). Qabıq modelində kənar uclarından 25 sm daxilindəki düyünlər şaquli istiqamətdə tutulur; künc reaksiyaları nöqtəvi G/Q yükləri kimi meydança kotunda sütun oxundakı düyünə ötürülür və TS500 8.3.1 üzrə deşilmə yoxlaması aparılır: Vpd = 1.4G + 1.6Q, künc sütunu üçün kritik perimetr up = (c1 + d/2) + (c2 + d/2), τpd = Vpd / (up · d) ≤ fctd.
  • Tirsiz döşəmə: mərtəbə səviyyəsində üfüqi kənarın altında tir və ya divar olmadıqda, kotu kənar kotuna 20 sm-dən yaxın olan üfüqi döşəmənin kənarı axtarılır (kənara paralel, 25 sm-dən yaxın, ən azı 10 sm üst-üstə düşən); tapılarsa, Konstruksiya elementi sütununda Döşəmə n (mərtəbə k, tirsiz) yazılır. Pilləkənin çıxdığı yerdəki tirsiz meydança döşəməsi bu yolla dayaq olur.
  • Binanın əsası: zəmin mərtəbəsinin əsasında olan və altında element olmayan kənar zəminə dayaqlanır; sütunda zəmin (binanın əsası) yazılır və onun reaksiyası birbaşa zəminə gedir.
  • Altı boş meydança kənarı: meydançanın başqa kənarı dayaq elementinə (tir, divar, tirsiz döşəmə və ya binanın əsası) oturduqda, onun altında dayaq elementi olmayan dayaqlı kənarları avtomatik olaraq sərbəst qəbul edilir. Məsələn, aralıq meydançası yalnız meydança tirinə oturan və yanlarında divar olmayan U pilləkəndə meydançanın yanları sərbəstdir və meydança tirə və marşlara doğru açıqlığı örtür.

İstifadəçinin təyin etdiyi kənarlara toxunulmur; avtomatik təyinatlar konstruksiya dəyişdikcə yenidən qiymətləndirilir. Avtomatik olaraq sərbəst qəbul edilən kənarlar analizin xəbərdarlıqlar pəncərəsində sadalanır.

danger

Xəbərdarlıq: Dayaqlı kənarın altında element tapılmazsa və kənar avtomatik olaraq sərbəst qəbul edilə bilmirsə (meydançanın heç bir kənarı elementə oturmur və ya kənar marşın ucudur), nəticələr vərəqində, hesabatda və analizin xəbərdarlıqlar pəncərəsində “no supporting element” (dayaq elementi tapılmadı) xəbərdarlığı çıxır və həmin kənarın reaksiyası konstruksiyaya ötürülmür. Meydança tiri və ya divar əlavə edin, yaxud kənarı sərbəst edin. Dəmir-beton çərçivədə sütunlar arasına qoyulan meydança tiri qısa sütun yarada bilər (TBDY 7.3.8).

6. Yüklər və material vərəqi​

Yüklər və material

Şəkil 9 – Yüklər və material vərəqi; 3B önbaxışda pillələr, marş plitəsi və meydançalar

  • Üzlüklər: pillənin üfüqi və şaquli üzlərindəki üzlüyün qalınlığı, üzlüyün həcmi çəkisi, alt suvaq, pillə betonunun həcmi çəkisi, əlavə daimi yük (məhəccər və s., üfüqi proyeksiyada).
  • Müvəqqəti yük (TS 498): yaşayış binası 3,5 kN/m², ictimai bina 5,0 kN/m² və ya istifadəçi qiyməti.
  • Material: beton sinfi, armatur poladı, armatur oxuna qədər qoruyucu qat.
  • Armatur düzümü: düz (düz alt və üst armatur) və ya əyilmiş armaturlu: uzununa alt armatur eyni diametrli 1 düz + 1 əyilmiş armatur kimi, hər biri iki dəfə böyük aralıqla yerləşdirilir; əyilmiş armaturlar dayaqlarda üst armatur sayılır (L/5-də 45° bucaqla əyilir), çatışmayan üst armatur isə əlavə armaturla tamamlanır.

İstifadə edilə bilən armatur diametrləri layihənin Armatur Seçimi pəncərəsindəki Pilləkən siyahılarından (alt, üst, əlavə, əyilmiş) götürülür.

7. Analiz vərəqi​

Analiz rejimi (Bölmə 2.4), inteqrasiya olunmuş rejimdə Mərtəbə birləşməsi (monolit / altda sürüşən / üstdə sürüşən, Bölmə 2.5), Üsul (sınıq oxlu zolaq / qabıq FEM) və qabıq şəbəkəsinin ən böyük element ölçüsü seçilir. Qabıq üsulunda da zolaq həlli aparılır və nəticələrdə yuxarı sərhəd yoxlaması kimi göstərilir. Tipik U pilləkənin həlli 50 ms-dən az çəkir.

8. Nəticələr və TS500 üzrə layihələndirmə​

Önbaxışın Kəsik görünüşü pillələrin real həndəsəsini göstərir: marşın üst xətti pillələrin daxili künclərindən keçir, plitənin alt üzü ondan t / cos α aşağıdadır, sınıqlar isə qonşu xətlərin kəsişmə nöqtələrindədir. U pilləkəndə kəsik hər iki marşı və aralıq meydançanı göstərən həqiqi şaquli kəsikdir. Analizdən sonra armatur pozisiyaları da çəkilir (alt armatur qırmızı, əyilmiş armatur bənövşəyi, üst armatur mavi).

Hər hissə (marş və meydança) üçün dörd armatur — alt/üst, uzununa/eninə — 1.4G + 1.6Q yük kombinasiyasına görə layihələndirilir:

  • As = Md / (0.86 · fyd · d) (StatiCAD-in döşəmə hesabında olduğu kimi).
  • Marş: ρmin = 0.002 (S220 üçün 0,003); paylayıcı armatur ≥ As/5; aralıq ≤ min(1,5h; 20 sm), paylayıcı armaturda ≤ 30 sm.
  • Meydança: hər istiqamətdə ≥ 0,0015, cəmi ≥ 0,0035 (S220 üçün 0,004).
  • Kəsmə: Vd ≤ Vcr = 0.65 · fctd · b · d; qalınlıq: h ≥ ln/25 (hər iki ucu bərkidilmişdə /30, konsolda /12) — təmin olunduqda sallanma hesabı tələb olunmur; ρ ≤ 0.02.
  • Aralıq aşağıya doğru tam sm-ə yuvarlaqlaşdırılır, ən azı 10 sm-dir.
  • Membran (müstəvi daxili) qüvvələri (qabıq üsulu): hər kəsikdə en boyunca əvəzləyicilər — N (dartılma +) və müstəvi daxili moment M — götürülür; qurşaq modeli dartılan kənarda T = |M| / (0.8 B) + N / 2 dartılma qüvvəsi verir və bu qüvvə dartılan yarıya paylanır: As,mem = T / (B/2 · fyd) hər iki üzə bərabər əlavə olunur. Müstəvi daxili kəsmə Vin ≤ 0.65 fctd t (0.8 B) yoxlanılır. Uzununa daşımada təsiri kiçikdir; sərbəst dayanan pilləkəndə həlledicidir, meydançasının yanları sərbəst olan pilləkənin inteqrasiya olunmuş analizində isə həlledici ola bilər (zəlzələ altında diaqonal çubuq təsiri).
Sərbəst dayanan pilləkən

Şəkil 10 – Sərbəst dayanan (meydançası dayaqsız) U pilləkən: yandan 3B görünüş və nəticələr; dartılan marşda (K2) membran qüvvəsi N = 101 kN, müstəvi daxili M = 56 kNm, alt uzununa Ø10/15

Nəticələr vərəqində həmçinin kənar reaksiyaları (kN), qabıq modelinin tarazlıq yoxlaması (ümumi yük = ümumi reaksiya) və zolaq üsulunun yuxarı sərhəd momentləri göstərilir.

9. Konstruksiyaya yük ötürülməsi​

“Reaksiyalar konstruksiyaya tətbiq edilir” rejimində Modelə əlavə et hər dayaqlı kənarın G və Q reaksiyasını tapılan elementin uzunluğu boyunca bərabər paylayır və tirə/kəmərə və ya divara əlavə yük (kq/m) kimi əlavə edir; künc sütunu kənarlarında reaksiya sütun düyününə nöqtəvi yük (kN) kimi yazılır. Hər ötürmə pilləkənlə birlikdə saxlanılır: pilləkən redaktə edildikdə və ya silindikdə əvvəlki yüklər götürülür və yeniləri yazılır, buna görə yüklər heç vaxt ikiqat düşmür. Əməliyyatı Geri Qaytar ilə ləğv etmək olar.

Analiz zamanı yeniləmə: pilləkən konstruksiyadan əvvəl çəkilmiş və ya konstruksiya sonradan dəyişmiş ola bilər. Hər analizin əvvəlində yük ötürən pilləkənlərin yükləri götürülür, dayaqlar konstruksiyadan yenidən tanınır (tirlər, sərtlik divarları, divarlar, künc sütunları) və yüklər yenidən yazılır; ardıcıl iki analiz eyni nəticəni verir.

Tirsiz döşəmə kənarı: kənar mərtəbə səviyyəsində tirsiz döşəməyə oturduqda (Bölmə 5) reaksiya döşəməyə verilir:

  • Döşəmələr sonlu element modelində olduqda (Qabıq Sonlu Elementlər yük ötürülməsi və ya Döşəmələri Sistem Sərtliyinə Daxil Et): pilləkənin qabıq həllinin həmin kənardakı düyün reaksiyaları döşəmə kənarına proyeksiya edilir; bu nöqtələr döşəmənin qabıq şəbəkəsinə əlavə edilir və analizə düyün yükləri (G və Q ayrıca) və kütlə kimi daxil olur. Tir və ya divar məlumatlarına yük yazılmır; hesabatda hər kənar üçün bir sətir, döşəmə n (mərtəbə k), m düyün, ümumi G və Q (kN) ilə göstərilir.
  • Klassik yük ötürülməsində döşəmə sonlu element modelində olmadığından reaksiya döşəmənin kənar tirlərinə verilir: hər nöqtəvi yük kənar boyunca mövqeyinə görə (ling qaydası) yüklü kənara qonşu iki döşəmə kənarındakı tirlər arasında bölüşdürülür; qonşu kənarlardan birində tir yoxdursa, onun payı digərinə, hər ikisində yoxdursa, qarşı kənara keçir. Yük tir boyunca bərabər paylanmış əlavə yükə çevrilir; cəm saxlanılır, mövqe təxminidir.

Binanın əsası: zəmin mərtəbəsinin əsasında kənarın altında element yoxdursa, onun reaksiyası zəminə gedir və konstruksiyaya yük kimi yazılmır; hesabatda binanın əsası, zəminə qeydi göstərilir.

Kənarın bir hissəsi qapı və ya pəncərə açıqlığının üzərinə düşürsə (kənarın %80-indən azı dayaq elementləri üzərindədirsə), reaksiya yenə də tapılan elementlərə verilir və “only …% of the edge rests on supporting elements” (kənarın yalnız %…-i dayaq elementləri üzərindədir) xəbərdarlığı göstərilir; açıqlığın üzərinə lento və ya meydança tiri lazım ola bilər.

Analiz xəbərdarlıqları: ötürülə bilməyən reaksiyalar (dayaq elementi olmayan kənar, ucunda künc sütunu tapılmayan kənar, kənarlarında tir olmayan döşəmə, döşəmə şəbəkəsində düyün tapmayan kənar), yalnız qismən dayaqlar üzərində olan kənar və avtomatik olaraq sərbəst qəbul edilən kənarlar analiz zamanı pilləkənin adı ilə xəbərdarlıqlar pəncərəsində sadalanır. İnteqrasiya olunmuş rejimdə kənar birləşmə xəbərdarlıqları da eyni pəncərəyə yazılır.

Bu rejimdə pilləkənin özü bina analizinin elementi deyil. Pilləkənin zəlzələ təsiri altında konstruksiya ilə birlikdə işləməsi üçün (diaqonal çubuq təsiri, qısa sütunlar) inteqrasiya olunmuş rejimdən istifadə edin (Bölmə 2.5); orada yüklər tirlərə və divarlara xətti yük kimi yazılmır, yalnız sürüşən ucların, FEM modelindən kənar elementlərə oturan kənarların və döşəmələr sonlu element modelində olmadıqda tirsiz döşəmə kənarlarının reaksiyaları yuxarıdakı qaydalarla yük kimi tətbiq edilir.

10. Cizgilər​

Kəsik və armatur açılımları

Şəkil 11 – Lövhədə kəsik və armatur açılımları: armaturlar kəsikdən kənarda öz formaları, adları və ölçüləri ilə

  • Qəlib planı: pilləkənin konturu, pillə xətləri, qalxma istiqaməti oxu və yazısı (M1 Risers: 18 × 16.7 cm Tread: 29.5 cm). Hər armatur pozisiyası öz hissəsinin oxu boyunca, forması plana çevrilmiş halda (qarmaqlar, əyilmiş armaturun sınığı), paylanma aralığı xətti və yazısı ilə çəkilir. Kəsiyin “üst” tərəfi lövhədə yuxarıya (şaquli hissələrdə sola) gəlir: üst armatur o tərəfdə yerləşir və qarmaqları aşağı baxır, alt armaturun qarmaqları isə yuxarı baxır. Yazılar armatur xəttinin üst tərəfinə düzlənir. Pilləkən armaturu mərtəbənin armatur metrajına daxil olur.
  • Kəsik və armatur açılımları (1/20): başlıq M1 STAIR SECTION AND BAR DETAILS SCALE: 1/20 Risers … Material …. Həqiqi kəsikdə (U pilləkəndə marşlar bir-birinin üstündə, digər tiplərdə açılmış kəsik) pillə profili, alt və üst armatur, sınıqlarda qonşu hissəyə 40Ø uzadılan armatur (mailliyin azaldığı sınıqda alt, artdığı sınıqda üst armatur; əks üzün qoruyucu qat xəttinə çatan uzatma həmin xətt boyunca davam edir), uclarda üst armatur (L/4 və ankerləmə uzunluğu), paylayıcı armatur nöqtələri və kotlar göstərilir.
  • Armatur açılımları: hər uzununa armatur pozisiyası kəsikdən kənarda, beton üzündən bir qədər aralıda öz forması ilə yenidən çəkilir; adı və ölçüsü armatur boyunca yazılır (məsələn, K1 left top extra: 8Ø8/16 L=88, K1 straight bottom, S1 top distribution). U pilləkəndə alt marşın açılımları aşağıda, üst marşın və üst mərtəbə meydançasının açılımları yuxarıda, aralıq meydançanınkılar isə altda yerləşir; paylayıcı armaturun yazısı armatura çıxarış xətti ilə bağlanır.
Qəlib planında armaturlar

Şəkil 12 – Qəlib planında pilləkənin armatur pozisiyaları

11. Hesab hesabatı​

Hesab hesabatı

Şəkil 13 – Pilləkən hesab hesabatından: ümumi məlumatlar, həndəsə bölməsində sehrbazın plan və kəsik görünüşləri, hissələr cədvəli

Modeldə pilləkən varsa, Hesabat Seçimi pəncərəsində Pilləkən Layihələndirmə Hesabatı (TS500) düyünü görünür. Hesabat digər layihələndirmə hesabatları ilə eyni tərtibatdadır: loqolu səhifə başlığı (layihəçi, layihənin adı, MD5 xülasəsi, səhifə), QR kodlu səhifə altlığı (proqram versiyası, lisenziya, analiz nömrəsi, tarix, fayl), mavi başlıq zolağı və üsul qeydi, hər blok üçün açıq mavi çərçivəli başlıq və 8 sütunlu çərçivəli cədvəllər.

Bölmələr: 1 ümumi; 2 həndəsə və erqonomika (sehrbazın plan və kəsik görünüşləri ilə); 3 yüklər; 4 analiz modeli, dayaq reaksiyaları və konstruksiyaya ötürülən yüklər; 5 dəmir-beton hesabı (hər hissə üçün Md, As tələb olunan/minimum/layihə və seçilmiş armatur); 5b membran (müstəvi daxili) qüvvələri; 5c inteqrasiya olunmuş rejimdə həlledici kombinasiyalar; 6 kəsmə və qalınlıq yoxlamaları; 6b künc sütununda deşilmə yoxlaması; 7 zolaq üsulu yoxlaması; 8 xəbərdarlıqlar.

12. Məhdudiyyətlər​

  • İnteqrasiya olunmuş analizdə kəsmə yoxlaması binanın qabıq nəticələrindən deyil, müstəqil analizdən istifadə edir.
  • Hörgü binalarda meydança səviyyəsindəki kəsim bütün mərtəbənin qabıq divar şəbəkəsinə bir sıra element əlavə edir.
  • Marşlar və meydançalar düzbucaqlıdır; dairəvi, yelpikvari pilləli (dönərək qalxan) və konsol pilləli pilləkənlər yoxdur.
  • Pilləkənə zəlzələ təsiri və qısa sütun yoxlaması avtomatik aparılmır.
  • Künc sütununda deşilmə yoxlamasında balanslaşdırılmamış momentin ötürülməsi nəzərə alınmır.
  • Klassik yük ötürülməsində tirsiz döşəmə kənarının reaksiyasının döşəmə kənar tirləri arasında bölüşdürülməsi təxminidir (ling qaydası, tir boyunca bərabər paylanmış yük).
  • Məhəccər, tutacaq və kosour kimi memarlıq detalları çəkilmir.