Prefabrik Birləşmələrin Layihələndirilməsi (TBDY Bölmə 8)
Prefabrik binalarda birləşmələr Makrolar → Prefabrik birləşmə layihələndirilməsi (TBDY Bölmə 8)... pəncərəsində layihələndirilir. Hər hesab hesabata daxil olacaq bir qeyd yaradır. Modelləşdirmə addımları üçün Prefabrik Konstruksiyaların Modelləşdirilməsi məqaləsinə baxın. Sütun konsollarının (guse) TS 500 Maddə 8.4-ə görə layihələndirilməsi Qısa Konsolların (Guse) Layihələndirilməsi məqaləsində izah edilir; konsol nəticələri də eyni hesabat səhifəsinə daxil olur (Bölmə 4).
1. Birləşmə layihələndirilməsi pəncərəsi
Pəncərədə beş vərəq var. Giriş xanaları nümunə qiymətlərlə dolu gəlir; öz layihənizin qiymətlərini yazın və ya analizdən götürün (Bölmə 2).
| Vərəq | Başlıca girişlər | Yoxlamalar |
|---|---|---|
| Pimli Mafsallı (MFB) | Birləşmə kütləsi, spektral təcil, D, R/I; tirin xüsusi çəkisi və üstdə daşınan yüklər (aşıq, örtük, qar), ağırlıq mərkəzi və aşıq dayaq hündürlüyü; dayağın şaquli yükü; dayaq eni və pim–kənar məsafəsi; çıxıntı armaturunun axma dayanıqlığı; tirin oxboyu qüvvəsi; pim sayı və diametri, beton dayanıqlığı; pim mərkəz–kənar məsafəsi | Aşma (TBDY 8.3.2) → çıxıntı armaturu; pim kəsilməsi (Tənl. 8.2); pim mərkəz–kənar/diametr nisbəti > 6 |
| Üstdə Yaş – Altda Qaynaqlı (MAB3) | Hündürlük, qoruyucu qat, gövdə eni; mənfi və müsbət moment zərfləri (D-siz) və qaynaq üçün D-li zərflər; material dayanıqlıqları və əmsallar; qaynaqlı armatur sayı/diametri, lövhə qalınlığı, qaynaq qalınlığı (0 = təklif); təmin edilən üst/alt armatur; 2h bölgəsi xomutu | Üst fasiləsizlik armaturu, alt armatur və alt ≥ üst/2 (7.4.2.3), qaynaq sahəsi və uzunluğu, üfüqi sürüşmə çıxıntıları, MRd− ≥ Md− və MRd+ ≥ γR·Md+ (TBDY 8.4.4) |
| Aşıq / Oluk Birləşmələri | Birləşmənin oxboyu qüvvəsi, D; pim diametri, axma dayanıqlığı, sürtünmə əmsalı (qrout dolu 1,0); qaynaq tikişinin sayı, qalınlığı, uzunluğu; aşığın elastiklik modulu, zəif ox ətaləti, burkulma uzunluğu | Pim kəsilmə–sürtünmə (TS 500 8.1.7), künc qaynağı, aşığın burkulması |
| Fasad Paneli (Bölmə 6) | Panelin kütləsi, Be / Re (TBDY Cədvəl 6.1), binanın R/I, period, birləşmə mərtəbəsinin azaldılmış yerdəyişməsi, binanın əhəmiyyət əmsalı, SDS; asma tipli birləşmə seçimi | Ekvivalent zəlzələ yükü (Tənl. 6.1–6.2), aşağı hədd (Tənl. 6.5), şaquli ±0,3·me·I·SDS·g, asma tipdə 1,4W |
| Bünövrədə Sürüşmə (16.8.4) | Üfüqi qüvvə, ən kiçik şaquli qüvvə (0,9G − E), sürtünmə əmsalı (TBDY Cədvəl 16.3), əmsallar, passiv müqavimət (0 = nəzərə alınmır) | Vth ≤ Rth + 0,3·Rpt |
2. Tələbləri analizdən götürmək
MFB, MAB3 və Aşıq/Oluk vərəqlərində Seçilmiş tirdən götür (analiz nəticəsi) düyməsi və Sol uc / Sağ uc seçicisi var. Analizdən sonra modeldə tək bir tir seçib düyməyə basın; tirin seçilmiş ucundakı qüvvələr yüklənmələr üzrə (G, Q, zəlzələ; kran təyin edilibsə kran yüklənmələri də) oxunur və xanalara dolur:
- MFB: birləşmə kütləsi, tirin ümumi G yükü, dayağın şaquli yükü və zəlzələ yüklənmələrinin ən böyük oxboyu qüvvəsi (azaldılmış; D pəncərədə tətbiq olunur).
- MAB3: kombinasiya zərfindən D-siz moment tələbləri və zəlzələ təsiri D ilə böyüdülmüş qaynaq tələbləri (alt hissədə D̄alt ilə); hündürlük və en tirin kəsiyindən.
- Aşıq/Oluk: zəlzələ yüklənmələrinin ən böyük oxboyu qüvvəsi.
Hər Hesabla düyməsi nəticəni pəncərənin altındakı mətn sahəsinə yazır və birləşmə qeydləri siyahısına tip və element adı ilə bir sətir əlavə edir; eyni tip və adla yenidən hesablansa, qeyd yenilənir. Qeydlər layihə ilə birlikdə saxlanılır və hesabatdakı birləşmə səhifəsini qidalandırır. Pəncərənin giriş qiymətləri saxlanılmır; yalnız hesab qeydləri saxlanılır.
Sərt diafraqma qeydi: Sərt dam diafraqmasında mafsallı dam tirinin zəlzələ oxboyu qüvvəsi sıfır çıxır (dam kütləsinin ətaləti diafraqma ilə daşınır). Pim kəsilməsi üçün mənalı oxboyu qüvvə yarımsərt (Əlavə 8B çarpazlı) modeldən və ya əl hesabından daxil edilməlidir.
MFB dartılma qolu: Proqram aşma dartılma qüvvəsinin qolunu TBDY Şəkil 8.1-ə görə götürür; bu yanaşma etibarlı tərəfdədir.
3. Poliqon və dəyişən kəsikli tirlərin armatur layihələndirilməsi
Poliqon, prekast şablonlu və dəyişən kəsikli dəmir-beton tirlərin armaturu analiz zamanı avtomatik hesablanır; moment daşıma qabiliyyəti və kəsmə yoxlamaları da aparılır:
- Əyilmə: N = 0 altında təkoxlu əyilmə hesablanır; tələb olunan dartılma armaturu, moment daşıma qabiliyyəti əlaqəsi ilə Mr(As) = Md olacaq şəkildə ikiyə bölmə metodu ilə tapılır (sıxılma armaturu nəzərə alınmır, etibarlı tərəf; yuxarı hədd kəsik sahəsinin %4-ü). Mənfi momentdə dartılma üst xətlərdə, sıxılma alt bölgədədir. Dəyişən kəsikdə üç layihə kəsiyi istifadə olunur: sol uc, aralıq ortası (ℓn/2) və sağ uc; altı hal hesablanır (iki dayaq və aralıq, iki istiqamət).
- Minimum armatur: 0,8·fctd/fyd·bw·d və TBDY 7.4.3.1 / 7.4.2.3 nisbətləri; bw kəsik hündürlüyü boyunca ən dar gövdə enidir (I, U və qutu kəsiklərdə gövdə öz-özünə tapılır).
- Armatur seçimi proqramın tir axını ilə eynidir (düz və əyilmiş, montaj, dayaq əlavələri, gövdə armaturu); nəticələr açılış cizgisinə, metraja və hesabata gedir. Armatur düzülüşü təyin edilməmiş prizmatik poliqonda düzülüş avtomatik yaradılır.
- Moment daşıma qabiliyyəti Mr: Altı mövqedə (iki dayaq üst/alt, aralıq alt/üst) real kəsik konturu və seçilmiş armaturla, TS 500 ekvivalent düzbucaqlı gərginlik bloku ilə hesablanır; layihə momenti Mr-i aşarsa, xəta yazılır.
- Kəsmə və xomut: Düzbucaqlı tirlərlə eyni üsul istifadə olunur: yüksək və qarışıq plastiklikdə tutum kəsici qüvvəsi Ve = Vdy + (Mpi + Mpj)/ℓn (Mp = 1,4·Mr), məhdud plastiklikdə Vd. Sıxlaşdırılmış bölgə uc kəsiklərindən əlverişsiz olanı ilə, orta bölgə aralıq kəsiyi ilə hesablanır. Yoxlamalar: V ≤ 0,85·bw·d·√fck (məhdud plastiklikdə əlavə olaraq Vd ≤ 0,22·bw·d·fcd), Vr ≥ Ve, xomut aralığı ≥ 50 mm.
- Xomut yerləşməsi və metrajı: hmaks iki uc kəsiyinin böyüyüdür (prizmatikdə kəsik hündürlüyü). Hər ucda 2·hmaks uzunluğunda sıxlaşdırılmış bölgə (ilk xomut üzdən 5 sm), orta bölgə ℓn − 4·hmaks − 10 sm-dir (düzbucaqlı tirlərlə eyni); ℓn < 4·hmaks + 10 sm olarsa bütün uzunluq sıxlaşdırılmış aralıqla sıxlaşdırılır. Dəyişən kəsikdə xomut uzunluğu hər xomutun yerləşdiyi yerdəki h(x) ilə hesablanır; metrajdakı xomut uzunluğu bu uzunluqların ortasıdır. Dayaqların minimum armaturu öz uc kəsiyindən hesablanır.
- Cizgi: Tirin en kəsik cizgilərində düzbucaqlı əvəzinə real kəsik konturu, qoruyucu qat konturu və armatur nöqtələri çəkilir. Dəyişən kəsikli tirin açılışında alt kənar profil boyunca sınıq xətdir; xomutlar yerləşdikləri yerdəki hündürlüklə, alt düz armatur alt kənara paralel çəkilir; kəsik görünüşü A-A kəsik işarəsinin yerləşdiyi stansiyada yaradılır. Addım-addım izah Dəyişən Kəsikli Tirin Təyini məqaləsindədir.
4. Hesabatın hazırlanması
Hesabat Seçimi → Hesabat vərəqindəki ağacda Bünövrə Hesabları qrupunun altında “Prefabrik Birləşmələrin Layihələndirilməsi (TBDY Bölmə 8)” səhifəsi yerləşir; layihədə birləşmə qeydi və ya qısa konsol varsa, susmaya görə işarəli gəlir. Səhifə Bünövrə Hesabları qrupu və ya yalnız bu səhifə işarəli olduqda çap olunur. Səhifədə hər qeyd üçün Tip / Element (uc) / Tələb / Tutum / Nisbət / Nəticə sətri və girişləri ilə aralıq nəticələri ümumiləşdirən izah sətirləri yer alır; səhifənin sonunda tələb və tutum mənbələri qeyd kimi yazılır. Hesabat proqramın dil ayarına görə türkcə və ya ingiliscə hazırlanır. Hesabat almazdan əvvəl layihə saxlanılmış olmalıdır. Qısa konsollar bu səhifədə birləşmə sətirlərindən sonra KONSOL sətirləri kimi yer alır (bax: Qısa Konsolların (Guse) Layihələndirilməsi).
5. Əhatə dairəsinin hədləri
- Birləşmə tələblərində S, H və Hd yüklənmələri zərfə qatılmır; kran kombinasiyaları və zəlzələ kombinasiyalarındakı KG zərfə daxil olur.
- Poliqon və dəyişən kəsikli tirlərdə Mr kəsiyin ara (gövdə) armaturunu nəzərə almır (düzbucaqlı tirdəki kimi qəbul). Dəyişən kəsikli tirin açılışında kəsik görünüşü tək stansiyada (A-A işarəsinin yeri) çəkilir. Xomut metrajında hər xomut yerləşdiyi yerdəki tir hündürlüyü ilə hesablanır; Çoxlu xomut seçimi açıq olduqda metraj aralıq kəsiyinin hündürlüyü ilə aparılır.
- Soketli bünövrə və montaj mərhələsi yoxlamaları əhatə dairəsindən kənardadır. Qısa konsolun (guse) layihələndirilməsi ayrıca məqalədə izah edilir (Qısa Konsolların (Guse) Layihələndirilməsi).
6. Tez-tez rast gəlinən hallar
| Əlamət | Həll |
|---|---|
| “Seçilmiş tirdən götür” xanaları doldurmur. | Analiz tamamlanmayıb və ya modeldə tək bir tir seçilməyib. Analizi işə salıb yalnız müvafiq tiri seçin. |
| MFB-də pim kəsilmə tələbi sıfırdır. | Sərt diafraqmada mafsallı dam tirinin zəlzələ oxboyu qüvvəsi sıfırdır. Oxboyu qüvvəni yarımsərt modeldən və ya əl hesabından daxil edin. |
| Hesabatda birləşmə səhifəsi çıxmır. | Birləşmə qeydi və ya qısa konsol yoxdur, səhifə Hesabat Seçimində işarələnməyib və ya layihə saxlanılmayıb. Hesabat şablonlarının aktual olduğundan əmin olun. |