Skip to main content

Nümunə Həll: Fərdi Təməlli Dəmir-beton Bina

1. Bu məqalə haqqında​

Bu məqalə StatiCAD-də üç mərtəbəli dəmir-beton binanın fərdi (təkil) təməllərlə təməlləndirilməsini başdan-sona, proqramın ekran görüntüləri ilə izah edir: təməllərin sütunların altına yerləşdirilməsi, zəmin parametrləri, həll formasının seçilməsi, bağ tirləri, analiz, qeyri-kafi təməllərin avtomatik ölçüləndirilməsi, hesabat, təməl planı və detal paftası. Bir təməlin (TT05) bütün yoxlamaları Bölmə 10-da əllə yenidən hesablanmış, eyni bina Bölmə 11-də üç həll forması ilə (klassik, zəmin yayları, qabıq + Winkler) müqayisə edilmişdir.

Girişlər interfeysdən daxil edildi; məqalədəki bütün saylar proqramın bu nümunədə verdiyi nəticələrdir. Əmr və seçənəklərin təfərrüatı: Fərdi Təməl Layihələndirilməsi, hesab əsasları: Fərdi Təməllərin Nəzəri Əsasları, doğrulama işləri: Fərdi Təməl Doğrulama İşləri.

info

Versiya və fayllar: Fərdi təməllər StatiCAD V.10.1.3.0 və sonrakı proqram versiyalarında, bütün tikili növlərində istifadə oluna bilər. Nümunə fayllarını buradan endirə bilərsiniz (ZIP): TekilTemelOrnek_ilk.sy4 (təməlsiz bina), TekilTemelOrnek_temeller.sy4 (təməllər və bağ tirləri daxil edilmiş, ölçüləndirilməmiş), TekilTemelOrnek.sy4 (son layihə), TekilTemelOrnek_rapor.pdf (fərdi təməl hesabatı) və TekilTemelOrnek_temel_plani.dxf (təməl planı və detallar).

2. Nümunə bina​

Bina 15,0 × 9,0 m planlı, üç mərtəbəli (mərtəbə hündürlüyü 3,0 m) dəmir-beton çərçivədir: X istiqamətində 3 × 5,0 m, Y istiqamətində 2 × 4,5 m açıqlıq, hər mərtəbədə 12 sütun (50 × 50 sm), 30 × 50 sm tirlər və 12 sm döşəmələr. Təməllər hələ yoxdur; 1. mərtəbə sütunlarının altına bu məqalədə fərdi təməl qoyulacaq.

Cədvəl 1 – Model və zəlzələ məlumatları

KəmiyyətQiymət
MaterialC30 / B420C (təməl daxil; təməl xüsusiyyətlərində fck = fyk = 0 = layihə materialı)
Zəlzələ (TBDY 2018)SS = 1,0; S1 = 0,28; ZC (Fs = 1,2; F1 = 1,5) → SDS = 1,20; SD1 = 0,42; I = 1; R = 8; D = 3
Bina kütləsi364 t (üç mərtəbə)
Zəmin (təməl xüsusiyyətləri)qk = 420 kN/m² (qt = qk / 1,4 = 300 kN/m²); σem = 200 kN/m² (servis); ks = 20 000 kN/m³; Df = 1,5 m; γn = 18 kN/m³; tanδ = 0,6 (susmaya görə)
Təməl hesabıKlassik (tikili-təməl birlikdə analiz söndürülü); fərdi təməl həll forması: zəmin yayları (Y)
Şəkil 1 – Nümunə bina: zəmin mərtəbə planı (solda) və 3B bərk cisim modeli (sağda)

Şəkil 1 – Nümunə bina: zəmin mərtəbə planı (solda) və 3B bərk cisim modeli (sağda)

3. Təməl mərtəbəsinə enmə və təməllərin yerləşdirilməsi​

  1. Alət çubuğundakı Alt Mərtəbə düyməsi ilə TƏMƏL mərtəbəsinə enin (vəziyyət sətrində “Aktiv Mərtəbə: TƏMƏL”). Fərdi təməllər yalnız təməl mərtəbəsində çəkilir və seçilir; 1. mərtəbə sütunları bu mərtəbədə boz xətlərlə görünür.
  2. Makrolar menyusunu açın (Şəkil 2). Fərdi təməl əmrləri menyunun sonundadır: (1) Seçilmiş Sütunlara Fərdi Təməl, (2) Fərdi Təməlləri Avtomatik Ölçüləndir, (3) Fərdi Təməllər Arasına Bağ Tiri, (4) Fərdi Təməl Layihə Həlli.
  3. Seçilmiş Sütunlara Fərdi Təməl əmrini seçin. Sütun seçilməyibsə proqram təməli olmayan bütün 1. mərtəbə sütunlarına təməl əlavə etməyi təklif edir (Şəkil 3); Yes ilə təsdiqləyin. 12 təməl əlavə olunur (Şəkil 4).
Şəkil 2 – Makrolar menyusunun fərdi təməl əmrləri

Şəkil 2 – Makrolar menyusunun fərdi təməl əmrləri

Şəkil 3 – Seçim yoxkən təsdiq sualı
Şəkil 3 – Seçim yoxkən təsdiq sualı
Şəkil 4 – Əlavə edilən təməl sayı
Şəkil 4 – Əlavə edilən təməl sayı

Təməllər sütun mərkəzinə, sütun bucağı ilə yerləşir; susmaya görə ölçü sütun + 100 sm kənar (burada 150 × 150 sm) və 50 sm qalınlıqdır. Adlar TT01, TT02, … kimi verilir; etiketdə ad və Bx × By × H yazılır (Şəkil 5). Tək-tək yerləşdirmək üçün Çək → Fərdi Təməl rejimi istifadə olunur (sütuna klikləmə, boş sahəyə klikləmə ya da sürükləmə).

Şəkil 5 – Təməl mərtəbəsində 12 fərdi təməl (150 × 150 × 50 sm, tünd firuzəyi)

Şəkil 5 – Təməl mərtəbəsində 12 fərdi təməl (150 × 150 × 50 sm, tünd firuzəyi)

4. Təməl xüsusiyyətləri​

Bütün təməlləri seçin (sağ alət çubuğunda Hamısı) və bir təməlin üzərinə sağ klikləyin. Menyuda (1) Seçilmiş Fərdi Təməllərin Xüsusiyyətlərini Dəyişdir (çoxlu dəyişdirmə) və (2) klikləneən təməlin öz xüsusiyyətlər pəncərəsi var (Şəkil 6).

Şəkil 6 – Sağ klik menyusu: seçilmiş təməllər qırmızı

Şəkil 6 – Sağ klik menyusu: seçilmiş təməllər qırmızı

Çoxlu dəyişdirmə pəncərəsində (Şəkil 7) boş buraxılan sahələr dəyişmir; qiyməti bütün təməllərdə eyni olan sahələr dolu görünür. (1) Ölçülər susmaya görə qalır (avtomatik ölçüləndirmə böyüdəcək). (2) Zəmin sahələrinə qk = 420, σem = 200, ks = 20 000, Df = 1,5 və γn = 18 daxil edin. (3) Həll “Layihə susmaya görə” qalır; layihə susmaya görə həll Bölmə 5-də zəmin yayları ediləcək. Açılan siyahıda klassik (K), zəmin yayları (Y) və qabıq + Winkler (S) seçimləri görünür.

Şəkil 7 – Çoxlu xüsusiyyətlər pəncərəsi və həll forması siyahısı

Şəkil 7 – Çoxlu xüsusiyyətlər pəncərəsi və həll forması siyahısı

info

Sahələrin mənası: qk xarakteristik daşıma qabiliyyətidir; layihə daşıma qabiliyyəti qt = qk / γRv (1,4) ilə tapılır və yük kombinasiyalarında qmax ≤ qt axtarılır. σem yalnız servis (G+Q) kombinasiyasında yoxlanılır. ks zəmin yaylı (Y) və qabıq (S) həllərində istifadə olunur. Df və γn təməl üzərindəki dolğunun çəkisini verir (dolğu hündürlüyü Df − H). qk = 0 buraxılır və c′, φ′ daxil edilirsə daşıma qabiliyyəti TBDY Tənl. (16.8a) ilə hesablanır.

5. Layihə həlli: zəmin yayları (Y)​

Makrolar → Fərdi Təməl Layihə Həlli alt menyusundan (Şəkil 8, (1)) Zəmin yayları (Y) seçilir (2). Həll sahəsi “Layihə susmaya görə” olan bütün təməllər bunu istifadə edir; vəziyyət sətrində “Tekil temel proje çözümü: Zemin yayları (Y) (analizi yeniden yapın)” (Fərdi təməl layihə həlli: Zəmin yayları (Y), analizi yenidən aparın) yazılır. Y həllində sütun bazası ankastre deyil: baza düyünündə kz = ks·A şaquli yay və kθ = ks·I dönmə yayları var; üfüqi yerdəyişmələr və burulma tutulur.

Şəkil 8 – Fərdi Təməl Layihə Həlli alt menyusu

Şəkil 8 – Fərdi Təməl Layihə Həlli alt menyusu

6. Bağ tirləri (TBDY 16.8.5)​

TBDY 16.8.5 fərdi təməllərin iki istiqamətdə bağ tirləri ilə bağlanmasını tələb edir. Makrolar → Fərdi Təməllər Arasına Bağ Tiri qonşu təməllər arasına 30 × 50 sm bağ tiri yaradır: bu binada X istiqamətində 9, Y istiqamətində 8, cəmi 17 bağ tiri (Şəkil 10). Bağ tirləri təməl mərtəbəsində “Dəmir-beton Bağ Tiri” növündə zolaqlı təməl kimi çəkilir; analizdən sonra Nb = 0,10·SDS·Nk oxboyu qüvvəsi və xüsusi çəki momentləri ilə layihələndirilir.

Şəkil 9 – Bağ tiri makrosunun mesajı

Şəkil 9 – Bağ tiri makrosunun mesajı

Şəkil 10 – Bağ tirləri (zeytun yaşılı) və təməllər

Şəkil 10 – Bağ tirləri (zeytun yaşılı) və təməllər

info

Bağ tirləri analiz modelinə daxil olmur: Klassik təməl hesabında (tikili-təməl birlikdə analiz söndürülü) bağ tirləri sonlu element modelinə daxil olmur; sütun bazaları təməl yaylarına oturur. Bağ tirləri yalnız layihələndirilir və çəkilir.

7. İlk analiz: qeyri-kafi təməllər​

Analiz düyməsi ilə analiz pəncərəsini açın və Analizə Başla düyməsini klikləyin (bu kompüterdə 79 s). Analiz sonunda bütün fərdi təməllər və bağ tirləri avtomatik layihələndirilir. 150 × 150 × 50 sm-lik təməllərin hamısı qeyri-kafidir; analiz xəbərdarlıqlarında (Şəkil 11, (1)) hər təməl üçün qeyri-kafi yoxlamalar siyahıya alınır:

  • künc təməlləri (TT01, TT03, TT10, TT12): zəmin (qalxma), sürüşmə 1,17, filiz kenetlənməsi, aşırılma / tam qalxma; zəlzələ kombinasiyasında künc sütunu dartılma alır və təməl bazası tamamilə qalxır,
  • digər təməllər: zəmin 1,26 – 1,34, filiz kenetlənməsi; 50 sm qalınlıq Ø14 sütun filizinin kenetlənmə uzunluğuna çatmır.

Bağ tirlərində xəbərdarlıq yoxdur. Qeyri-kafi təməllər planda narıncı çəkilir (Şəkil 12).

Şəkil 11 – İlk analiz: analiz addımları və xəbərdarlıq siyahısı

Şəkil 11 – İlk analiz: analiz addımları və xəbərdarlıq siyahısı

Şəkil 12 – Qeyri-kafi təməllər narıncı

Şəkil 12 – Qeyri-kafi təməllər narıncı

Bir təməlin təfərrüatını görmək üçün təmələ sağ klikləyib öz xüsusiyyətlər pəncərəsini açın və Hesabla düyməsini klikləyin (Şəkil 13, (2)). Pəncərə son analizin nəticələri ilə, saxlamadan ani layihə xülasəsi verir (1): TT05 üçün zəmin nisbəti 1,29 (kombinasiya 23), sürüşmə 0,49, kəsmə 0,39, deşilmə 0,18, alt armatur iki istiqamətdə 8 Ø16 / 195 mm; Ø14 filiz üçün 484 mm kenetlənmə lazımdır, 50 sm təməldə 418 mm var. Xəbərdarlıqlar izahları ilə siyahıya alınır (burada: sütun filizinin kenetlənmə uzunluğu təməl qalınlığına sığmır, TS 500 9.1).

Şəkil 13 – TT05 xüsusiyyətlər pəncərəsində Hesabla: QEYRİ-KAFİ

Şəkil 13 – TT05 xüsusiyyətlər pəncərəsində Hesabla: QEYRİ-KAFİ

8. Avtomatik ölçüləndirmə və analiz dövrü​

Makrolar → Fərdi Təməlləri Avtomatik Ölçüləndir seçilmiş təməlləri (seçim yoxdursa hamısını) son analizin qüvvələri ilə, bərabər konsollu ən kiçik baza və qalınlığa gətirir: əvvəlcə zəmin gərginliyi və sürüşmə ödənənə qədər baza, sonra kəsmə, deşilmə, əyilmə və filiz ödənənə qədər qalınlıq böyüdülür. Nəticə bir mesaj qutusunda siyahıya alınır (Şəkil 15); qutunun son sətri analizin təkrarlanmasını xatırladır.

info

Ölçüləndirmə müddəti: Hər sınaq ölçüsündə bütün yük kombinasiyaları (bu nümunədə təməl başına 66) qismən təmas həlli ilə yenidən yoxlanılır; ən kiçik kafi ölçü üstlü addım və ikiyə bölmə ilə axtarılır. Bu kompüterdə 12 təməlin ölçüləndirilməsi 17–31 saniyə çəkdi. Proses boyunca vəziyyət sətrində hansı təməlin ölçüləndirildiyi göstərilir (Şəkil 14).

Şəkil 14 – Ölçüləndirmə zamanı vəziyyət sətri

Şəkil 14 – Ölçüləndirmə zamanı vəziyyət sətri

Ölçüləndirmə analiz qüvvələri ilə aparılır; ölçülər dəyişdikdə analiz təkrarlanmalıdır. Zəmin yaylı (Y) həllədə bu xüsusilə vacibdir: təməl böyüdükcə dönmə yayı kθ = ks·B4/12 sürətlə sərtləşir, sütun bazası ankastreyə yaxınlaşır və sütun daha böyük baza momenti çəkir. Bu nümunədə ilk ölçüləndirmədən sonrakı analizdə künc təməlləri yenə qeyri-kafi çıxdı (Şəkil 16): 0,9G + 0,3X + Y − 0,3Ez kombinasiyasında künc sütunu 10,7 kN dartılma və 80,7 kN·m moment daşıyır, təməl bazasında eksentriklik 1,02 m (yarım en 1,05 m), təmas %4,6, qmax = 1497 kN/m² (zəmin nisbəti 4,99). İkinci ölçüləndirmə və analizdən sonra bütün təməllər kafidir (Şəkil 17 – 18).

Şəkil 15 – 1. ölçüləndirmə nəticəsi
Şəkil 15 – 1. ölçüləndirmə nəticəsi
Şəkil 16 – 2. analiz: künc təməlləri və kənar / daxili təməllər qeyri-kafi
Şəkil 16 – 2. analiz: künc təməlləri və kənar / daxili təməllər qeyri-kafi
Şəkil 17 – 2. ölçüləndirmə nəticəsi
Şəkil 17 – 2. ölçüləndirmə nəticəsi
Şəkil 18 – 3. analiz: fərdi təməl xəbərdarlığı yoxdur
Şəkil 18 – 3. analiz: fərdi təməl xəbərdarlığı yoxdur

Cədvəl 2 – Ölçüləndirmə və analiz dövrü (Bx × By × H, sm)

AddımKünc TT01, 03, 10, 12Kənar (X) TT04, 06, 07, 09Kənar (Y) TT02, 11Daxili TT05, 08Analiz nəticəsi
Makro (başlanğıc)150 × 150 × 50150 × 150 × 50150 × 150 × 50150 × 150 × 5012 təməl qeyri-kafi (Bölmə 7)
1. ölçüləndirmə210 × 210 × 60180 × 180 × 60175 × 175 × 60175 × 175 × 60künc: zəmin 4,99, sürüşmə 1,11, deşilmə 1,66; kənar (X) və daxili: zəmin 1,03; kənar (Y) kafi
2. ölçüləndirmə260 × 260 × 60185 × 185 × 60175 × 175 × 60180 × 180 × 60bütün təməllər kafi
tip

Yaxınlaşma: Klassik (K) həllədə sütun baza qüvvələri təməl ölçüsündən asılı olmadığından tək ölçüləndirmə kifayətdir (yalnız təməl çəkisi dəyişir). Y və S həllində “ölçüləndir → analiz” dövrünü xəbərdarlıq qalmayana qədər təkrarlayın; bu nümunədə iki tur kifayət etdi. Ölçüsünü qorumaq istədiyiniz təməldə Ölçü kilidi qutusunu işarələyin.

9. Son layihə​

Şəkil 19 – Son layihə: bütün təməllər kafi (sağda 3B bərk cisim modeli, alttan)

Şəkil 19 – Son layihə: bütün təməllər kafi (sağda 3B bərk cisim modeli, alttan)

Cədvəl 3 – Fərdi təməl layihə xülasəsi (kombinasiyaların ən əlverişsizi; nisbət = tələb / müqavimət)

TəməllərÖlçü (sm)ZəminSürüşməKəsməDeşilməAlt armatur (x = y)Üst armaturÇənbər
TT01, TT03, TT10, TT12260 × 260 × 600,690,900,310,7213 Ø18 / 2111 Ø14 / 25Ø18
TT04, TT06, TT07, TT09185 × 185 × 600,940,610,300,149 Ø18 / 228 Ø14 / 25Ø18
TT02, TT11175 × 175 × 600,880,610,240,1011 Ø16 / 168 Ø14 / 23Ø16
TT05, TT08180 × 180 × 600,950,410,290,149 Ø18 / 21—Ø18

Üst armatur, bəzi zəlzələ kombinasiyalarında təməl üst üzü dartılmaya çalışdığı üçün qoyulur (qalxan zonada təməl və dolğu çəkisi konsolu aşağı əyir). 17 bağ tirinin hamısı 30 × 50 sm, 4 Ø12 üst və 4 Ø12 alt, xomut Ø8/20-dir (Nk = 485 – 569 kN, Nb = 0,10·1,20·Nk = 58 – 68 kN). Son analizdə periodlar Tx = 0,394 s, Ty = 0,416 s, baza kəsmə qüvvələri Vtx = 476,4 kN, Vty = 450,6 kN-dur.

Şəkil 20 – TT05 xüsusiyyətlər pəncərəsində Hesabla: KAFİ

Şəkil 20 – TT05 xüsusiyyətlər pəncərəsində Hesabla: KAFİ

10. TT05 üçün əllə doğrulama​

Daxili təməl TT05 (180 × 180 × 60 sm, sütun DHB05 50 × 50 sm təməl mərkəzində) üçün hesabatın qiymətləri əllə yenidən hesablanmışdır. A = 1,8² = 3,24 m², dx = 541 mm, dy = 523 mm (qoruyucu qat 50 mm), fcd = 20,0 MPa, fctd = 1,267 MPa, fyd = 365,2 MPa.

10.1 Çəkilər və zəmin yayları​

Təməl Wf = 25 · 3,24 · 0,60 = 48,6 kN; dolğu Wd = 18 · (1,50 − 0,60) · (3,24 − 0,25) = 48,4 kN; cəmi 97,0 kN. Y yayları: kz = ks·A = 20 000 · 3,24 = 64 800 kN/m; kθ = ks·B4/12 = 20 000 · 1,84/12 = 17 496 kN·m/rad (hesabatla eyni).

10.2 Zəmin gərginliyi​

Servis G+Q: Nt = 487,0 kN, ex = −1,0 sm → q = 487,0 / 3,24 · (1 ± 6 · 0,010 / 1,8) = 150,3 · (1 ± 0,033) = 155,2 / 145,4 kN/m²; 155,2 / σem = 155,2 / 200 = 0,78.

Həlledici zəlzələ kombinasiyası G + nQ + 0,2S − X1 − 0,3Y2 + 0,3Ez (zəlzələ təsirləri TBDY 4.10.3-ə görə max(1; 0,6D) = 1,8 ilə böyüdülmüş): Nt = 546,2 kN, ex = −15,86 sm, ey = −4,86 sm. |ex|/B + |ey|/B = 0,088 + 0,027 = 0,115 ≤ 1/6 olduğundan baza tamamilə təmasdadır:

q = Nt/A · (1 ± 6ex/Bx ± 6ey/By) = 168,6 · (1 ± 0,529 ± 0,162) → qmax = 285,0 kN/m², qmin = 52,2 kN/m²

qt = 420 / 1,4 = 300 kN/m² → zəmin nisbəti 285,0 / 300 = 0,95 (hesabat: 0,95).

10.3 Deşilmə (TS 500 8.3.1)​

1,4G + 1,6Q: Nt = 698,0 kN → sütun qüvvəsi Nd = 698,0 − 1,4 · 97,0 = 562,2 kN; layihə təzyiqi (çəki çıxılmış) 562,2 / 3,24 = 173,5 kN/m². d = (541 + 523)/2 = 532 mm; deşilmə çevrəsi kənarı 0,50 + 0,532 = 1,032 m, up = 4,128 m, daxili sahə 1,065 m². Vpd = 562,2 − 173,5 · 1,065 = 377,4 kN; Vpr = γ·fctd·up·d = 0,997 · 1,267 · 4128 · 532 / 1000 = 2772 kN; nisbət 0,14 (hesabat: 377,4 / 2772,5).

10.4 Kəsmə və əyilmə (TS 500 10.3)​

Vcr = 0,65·fctd·b·d = 0,65 · 1,267 · 1800 · 541 / 1000 = 801,8 kN; −x üzündə Vd = 228,8 kN → 0,29. x istiqamətində Md = 78,4 kN·m: As = 400 mm² üçün sıxılma bloku a = 400 · 365,2 / (0,85 · 20 · 1800) = 4,8 mm, As = Md / (fyd·(d − a/2)) = 78,4·106 / (365,2 · 538,6) = 399 mm²; ən kiçik armatur 0,002·b·H = 0,002 · 1800 · 600 = 2160 mm² həlledicidir; 9 Ø18 = 2290 mm² (aralıq 210 mm).

10.5 Sütun filizi (TS 500 9.1)​

lb = 0,12·(fyd/fctd)·ϕ = 0,12 · (365,2 / 1,267) · 14 = 484 mm; təməldə mövcud uzunluq 600 − 50 − 18 − 18 = 514 mm → kafi. 50 sm qalınlıqda mövcud uzunluq 418 mm idi (Bölmə 7).

info

Hesabat səhifəsi: Eyni qiymətlər hesabatın TT05 səhifəsindədir (Bölmə 12, Şəkil 24).

11. Həll formalarının müqayisəsi (K / Y / S)​

Son ölçülərlə bina, təməllərin həll sahəsi ardıcıllıqla Klassik (K), Zəmin yayları (Y) və Qabıq + Winkler (S) edilərək yenidən analiz edilmişdir (Cədvəl 4). Təməl ölçüləri və zəmin parametrləri hər üç həllədə eynidir.

Cədvəl 4 – Eyni təməl ölçüləri ilə K / Y / S

KəmiyyətK (ankastre baza)Y (zəmin yayları)S (qabıq + Winkler)
Tx / Ty (s)0,291 / 0,2950,394 / 0,4160,394 / 0,416
Vtx / Vty (kN)598,3 / 594,1476,4 / 450,6476,4 / 450,6
Qeyri-kafi fərdi təməl12 (zəmin: aşırılma / tam qalxma, daxili təməldə 2,60)00
TT01 zəmin / sürüşmə / deşilməaşırılma / 0,94 / 0,250,69 / 0,90 / 0,720,69 / 0,86 / 0,25
TT05 zəmin / sürüşmə / deşilmə2,60 / 0,51 / 0,250,95 / 0,41 / 0,140,96 / 0,40 / 0,14
TT05 Md x / y (kN·m)153,7 / 157,678,4 / 76,679,7 / 77,8
  • K sütun bazasını ankastre alır: tikili daha rijitdir (periodlar %26–29 qısa), baza kəsməsi %26–32 böyükdür və sütun baza momentləri təxminən iki mislidir. Y üçün ölçüləndirilmiş təməllər K-da qeyri-kafidir; K seçiləcəksə təməllər K nəticələri ilə ölçüləndirilməlidir.
  • Y-də təməl dönməsi baza momentlərini kiçildir, periodları uzadır. kθ ≈ 17 500 kN·m/rad, 50 × 50 sütunun əyilmə rijidliyinin (4EI/L) onda birindən azdır; sütun bazası ankastredən çox oynağa yaxındır.
  • S-də modal analiz Y yayları ilə aparılır (periodlar eynidir); statik yüklənmələr təməl bazasında qabıq toru ilə həll olunur. Zəmin, sürüşmə, kəsmə və əyilmə Y ilə %1–4 daxilində eynidir; künc təməlinin deşilmə nisbəti isə 0,72-dən 0,25-ə enir: elastik təməldə təzyiq sütun ətrafında cəmlənir, deşilmə çevrəsi içində qalan zəmin reaksiyası böyüyür. Y və K-da rijit təməl qəbulu ilə təzyiq, böyük eksentrikliyi olduqda kənara toplanır.
danger

Həll forması üst quruluşa da təsir edir: Həll forması yalnız təməlin deyil, üst quruluşun zəlzələ qüvvələrini də dəyişir. Yataq əmsalı qeyri-müəyyəndirsə iki həlli müqayisə edin; seçim və zəmin parametrləri layihənin məsul mühəndisinə aiddir.

12. Hesab hesabatı​

Hesabat düyməsi ilə Hesabat Seçimi pəncərəsini açın, Heç birini Seçmə ilə seçimi təmizləyib Fərdi Təməl Hesab Hesabatı (TS 500, TBDY 2018) düyününü işarələyin (Şəkil 21, (1)) və Bütün Seçilmiş Hesabatları Yarat düyməsini klikləyin (2). Hesabat önizləmədə açılır (15 səhifə); çap edilə ya da PDF kimi saxlanıla bilər.

Şəkil 21 – Hesabat Seçimi: Fərdi Təməl Hesab Hesabatı düyünü

Şəkil 21 – Hesabat Seçimi: Fərdi Təməl Hesab Hesabatı düyünü

Şəkil 22 – Hesabat önizləməsi: xülasə cədvəli

Şəkil 22 – Hesabat önizləməsi: xülasə cədvəli

Hesabat xülasə cədvəli, bağ tirləri bloku və hər təməl üçün Girişlər (həndəsə, material, zəmin, həll forması və yaylar), Kombinasiyalar və zəmin gərginlikləri (servis və həlledici kombinasiyalar), Kəsmə və deşilmə, Əyilmə armaturu və Nəticə bloklarını ehtiva edir.

Şəkil 23 – Hesabat səhifə 1: xülasə və bağ tirləri
Şəkil 23 – Hesabat səhifə 1: xülasə və bağ tirləri
Şəkil 24 – Hesabat səhifə 6: TT05 girişləri, kombinasiyalar, kəsmə və deşilmə
Şəkil 24 – Hesabat səhifə 6: TT05 girişləri, kombinasiyalar, kəsmə və deşilmə

13. Təməl planı və detal paftası​

Çəkiliş düyməsi ilə Çəkiliş Seçimi pəncərəsini açın. Təməl Planı sekməsində Təməl Aplikasiya Planı Çək və Təməl Detal Şəkillərini Əlavə Et işarəli olmalıdır (Şəkil 25, (1)); Mərtəbə Planlarını Çək (2) təməl planını, detalları və mərtəbə qəlib planlarını CivilDraw pəncərəsinə çəkir (Şəkil 26).

Şəkil 25 – Çəkiliş Seçimi: Təməl Planı sekməsi
Şəkil 25 – Çəkiliş Seçimi: Təməl Planı sekməsi
Şəkil 26 – CivilDraw: təməl paftası və mərtəbə planları
Şəkil 26 – CivilDraw: təməl paftası və mərtəbə planları

Təməl planında fərdi təməllər, bağ tirləri, sütunlar, ox və kəsik işarələri, təməl adları və ölçüləri yer alır (Şəkil 27). Detal paftasında eyni ölçü və armaturdakı təməllər tək detalda qruplaşdırılır: hər qrup üçün plan (alt armatur ızqarası) və A-A kəsiyi (qalınlıq, qrobeton, alt və üst armatur, çənbər, sütun filizi) çəkilir (Şəkil 28). Fərdi təməl cədvəli və bağ tiri cədvəli (Şəkil 29) ilə pafta armatur metrajı (Şəkil 30) paftaya əlavə olunur.

Şəkil 27 – Təməl aplikasiya planı (DXF çıxışından)

Şəkil 27 – Təməl aplikasiya planı (DXF çıxışından)

Şəkil 28 – Fərdi təməl detalları: dörd təməl qrupu, plan və A-A kəsiyi

Şəkil 28 – Fərdi təməl detalları: dörd təməl qrupu, plan və A-A kəsiyi

Şəkil 29 – Fərdi təməl cədvəli və bağ tiri cədvəli

Şəkil 29 – Fərdi təməl cədvəli və bağ tiri cədvəli

Şəkil 30 – Təməl armatur xüsusiyyətləri və miqyas cədvəlləri (pafta metrajı)

Şəkil 30 – Təməl armatur xüsusiyyətləri və miqyas cədvəlləri (pafta metrajı)

info

Metraj: Metraj hesabatında fərdi təməllərin və bağ tirlərinin betonu, qəlibi və qrobetonu “Fərdi Təməllər” və “Bağ Tirləri” sətirləri ilə ümumi cəmlərə əlavə olunur; armaturları pafta armatur metrajına (Şəkil 30) daxil olur.

14. Armatur diametrləri və 3B görünüş​

Təməl armaturu Cədvəllər → Armatur Seçimi pəncərəsinin Fərdi Təməl sekməsindəki diametrlərdən seçilir (Şəkil 31; susmaya görə Ø14, Ø16, Ø18). Diametrləri burada dəyişib analizi təkrarlaya bilərsiniz. Fərdi təməllər və bağ tirləri 3B bərk cisim modelində də çəkilir (Şəkil 32 – 33); 3B pəncərədə klikləmə ya da pəncərə ilə seçilib xüsusiyyətlər pəncərəsi açıla bilər.

Şəkil 31 – Armatur Seçimi: Fərdi Təməl sekməsi

Şəkil 31 – Armatur Seçimi: Fərdi Təməl sekməsi

Şəkil 32 – 3B bərk cisim modeli, üstdən
Şəkil 32 – 3B bərk cisim modeli, üstdən
Şəkil 33 – 3B bərk cisim modeli, alttan: künc təməlləri böyük
Şəkil 33 – 3B bərk cisim modeli, alttan: künc təməlləri böyük

15. Diqqət edilməli olanlar​

  • Təməl ölçüləri dəyişdikcə (xüsusilə Y və S həllində) sütun baza qüvvələri dəyişir; ölçüləndirmədən sonra analizi təkrarlayın və xəbərdarlıq qalmayana qədər dövrü davam etdirin (Bölmə 8).
  • Künc sütunları zəlzələ kombinasiyalarında dartılma ala bilər; 0,9G − 0,3Ez ehtiva edən kombinasiyalar künc təməlində qalxma və aşırılmanı müəyyən edir. Bu təməllərdə üst armatur lazım ola bilər.
  • Təməl qalınlığı ən azı sütun filizinin kenetlənmə uzunluğunu təmin etməlidir (bu nümunədə Ø14 üçün 484 mm → H ≥ 60 sm).
  • Klassik təməl hesabında bağ tirləri analiz modelinə daxil olmur; fərdi təməli zolaqlı təməllə birlikdə istifadə edirsinizsə tikili-təməl birlikdə analizi seçin (Fərdi Təməl Layihələndirilməsi Bölmə 14).
  • Avtomatik ölçüləndirmə ölçü kilidi işarəli təməllərə toxunmur; ümumi baza sahəsi tikili sahəsinin yarısını aşarsa radye tövsiyə olunur.