Makaslar Arası Otomatik Aşık
Bu makale, StatiCAD'de aşık sihirbazıyla seçilen makasların üst başlıkları arasına ahşap aşık yerleştirilmesini anlatır. Makasların kurulması için Çatı Makası Sihirbazı makalesine bakın.
1. Bu makale hakkında
Sihirbaz seçilen makasların üst başlık profilini bulur, aşık konumlarını referans makas üzerinde hesaplar ve her makas arası açıklığa ayrı bir ahşap kiriş (aşık) kurar.
Anlatım Çatı Makası Sihirbazı makalesindeki örnek üzerinden yapılmıştır: 10 × 8 m'lik yapıya kurulan, 2 m arayla beş Howe makası (8 m açıklık, %30 eğim, 40 cm saçak).
Sürüm: Aşık sihirbazı StatiCAD'in tüm sürümlerinde kullanılabilir. Ekran görüntüleri StatiCAD Ultimate V.10.0.1.0 ile alınmıştır.
2. Nasıl çalışır?
2.1. Makasların tanınması
Sihirbaz makası ad ya da grupla değil, geometriyle tanır. Aynı düşey düzlemde (plan doğrusu ortak) olan ve birbirine bağlı kirişler bir grup sayılır. En az bir eğik eleman içeren grup listeye makas (ya da eğik kiriş, mertek) olarak girer. Bu yüzden hem makas sihirbazıyla kurulan makaslarda hem de eski yöntemle (planda çizip X ekseninde döndürerek) çizilmiş makaslarda çalışır.
Üst başlık profili, düzlemdeki elemanların üst zarfıdır. Zarf 2 cm toleransla sadeleştirilir; payandanın başlığın üstüne bir iki cm taşması gibi çizim sapmaları profili bozmaz. Aynı hizada olup makasa bağlı olmayan elemanlar (ör. makasın 10 cm altında başlayan sundurma merteği) ayrı grup sayılır.
2.2. Konumlar
Aşık konumları listede işaretli ilk makasın (referans) üst başlığı boyunca hesaplanır. Diğer makaslarda aynı eğim parçasının aynı oranına karşılık gelen nokta kullanılır. Özdeş makaslarda aşıklar yataydır ve makaslara diktir; farklı makaslarda aşık uçları her makasın kendi başlığındadır.
2.3. Analiz modeli
StatiCAD aşıkları yalnız yük aktaran elemanlar değildir: analiz modeline katılan ve tasarımı yapılan ahşap kirişlerdir. Her makas arası açıklık ayrı bir kiriştir. Uçları makas üst başlığı doğrusundadır ve sonlu eleman modelinde başlıkla aynı düğümde birleşir.
3. Sihirbazı açma
Sihirbaz Çiz › Aşık (makaslar arası)..., Makrolar › Aşık sihirbazı... ya da sol araç çubuğundaki Aşık düğmesiyle açılır. Aktif katta en az iki paralel makas yoksa uyarı verilir.
4. Makasları seçme
Aşık atılacak makaslar sihirbazı açmadan önce seçilebilir. Planda makas üst başlığını seçmek zordur, çünkü başlıklar, alt başlık ve örgü planda üst üste düşer. Bunun yerine 3B penceresini kullanın:
- 3B araç çubuğundaki seçim modu düğmesine basın (Şekil 4'te kırmızı çerçeveli).
- Aşık atılacak her makasın bir elemanını (ör. üst başlığı) tıklayın; seçilen eleman sarı görünür. Görüntü tıklamalar arasında sabit kalır.
- Aşık sihirbazını açın. Seçili eleman içeren makaslar listede işaretli gelir.
Şekil 4 – 3B penceresinde seçim modu: beş makasın üst başlığı seçildi (sarı)
Sihirbaz penceresinin solundaki Makaslar listesinde kattaki tüm makaslar ve eğik kirişler yer alır. Her satırda makasın yeri (x ya da y), boyu (L, saçaklar dahil), tepe kotu ve türü (makas: iki eğimli; eğik kiriş: tek eğim) yazar. İşaretler elle değiştirilebilir. Seçimden al düğmesi planda ya da 3B'de o anda seçili elemanları içeren makasları işaretler. Tümü ve Hiçbiri düğmeleri de vardır.
Seçim yoksa: Sihirbaz açılırken seçili eleman yoksa, aynı profil ailesinden en büyük grup işaretli gelir (s aralıkları örtüşen ve eğim parçası sayısı aynı makaslar; toplam boyu en büyük olan aile). Örneğin bir kullanıcı projesinde 12 ana makas işaretli gelirken aynı doğrultudaki 18 sundurma merteği işaretsiz kalır.
5. Yerleşim sekmesi
Şekil 5 – Yerleşim: en büyük aralık 100 cm → eğim başına 5 aralık (92 cm), 11 aşık hattı
Ortadaki önizlemenin üstünde referans makasın görünüşü çizilir: üst başlık profili kırmızı, diğer elemanlar gri, aşık kesitleri turuncu; aşıklar arası mesafeler (eğim boyunca, cm) yazılır. Altta plan çizilir: işaretli makaslar kırmızı, diğerleri gri, aşıklar turuncu, uzatmalar koyu turuncu. En altta makas, aşık hattı ve aşık kirişi sayısı, toplam boy ve hacim yazar.
5.1. Yerleşim tipi
| Seçenek | Açıklama |
|---|---|
| En büyük aralık (eğim boyunca) | Her eğim parçası, aralık verilen değeri aşmayacak biçimde eşit bölünür (örnekte 459 cm → 5 × 92 cm). |
| Eğim başına adet | Her eğim parçasına verilen sayıda aşık eşit aralıkla konur (uçlar dahil). |
| Makas üst başlık düğümlerine | Aşıklar, örgü elemanlarının üst başlığa bağlandığı noktalara konur (5 cm toleransla). Başlıkta yerel eğilme oluşmaz; kafes kiriş için yapısal olarak en uygun yerleşimdir. |
Şekil 6 – Düğümlere yerleşim: aşıklar Howe makasının panel noktalarında (104 cm); saçak ucunda ve mesnet üstünde birer aşık
5.2. Uç aşıkları
Saçak (makas ucu) aşığı işaretliyse üst başlığın uçlarına aşık konur. Saçak aşığı uçtan uzaklık verilirse bu aşık uçtan eğim boyunca o kadar içeri alınır. Mahya (tepe) aşığı işaretliyse iki eğimin birleştiği tepeye tek aşık konur.
6. Kesit sekmesi
Şekil 7 – Kesit: C24, 10 × 12 cm, mafsallı, başlık ekseninde
| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Ahşap malzeme | Projedeki ve kütüphanedeki ahşap sınıfları; projede yoksa kütüphaneden eklenir. |
| Genişlik b, Yükseklik h | Dikdörtgen aşık kesiti (cm). |
| Bağlantı | Mafsallı: her açıklık basit kiriştir (uçlarda M2 ve M3 serbest). Sürekli: aşık makas üzerinden sürekli geçer. |
| Konum | Başlık ekseninde (düğüm): aşık ekseni üst başlığın düğüm çizgisindedir, sonlu eleman modelinde başlıkla aynı düğümü paylaşır. Başlığın üstüne oturur: aşık başlığın üst yüzüne konur (dışmerkez); bağı kiriş temas modülü kurar, bu nedenle Geometri Kontrolü'ndeki "kesişen/değen kirişleri otomatik bağla" seçeneği açık olmalıdır. |
Aşıklar sehim denetiminde aşık eleman tipiyle işaretlenir.
7. Uzatma sekmesi
Şekil 8 – Uzatma: ilk ve son makastan 30 cm dışarı (beşik çatı kenar saçağı); 66 aşık kirişi
İlk/son makastan uzatma, aşıkları ilk ve son makasın dışına konsol olarak uzatır (beşik çatının kenar saçağı). Konsol parçalar makasa rijit bağlanır; mafsallı seçilse de konsolun ucu serbest olduğundan mekanizma oluşmaz.
Her işlemin aşıkları ayrı bir seçim grubunda toplanır (seçim grubu öneki + sıra no: ASIK-01, ASIK-02 ...). Grup seçimiyle o işlemin bütün aşıkları birlikte seçilir, silinir ya da kopyalanır.
8. Kurulum ve sonuç
Aşıkları kur ile aşıklar aktif kata eklenir ve bir özet iletisi gösterilir. İşlem tek adımda Geri Al ile geri alınabilir. Sihirbaz son kullanılan ayarları oturum boyunca hatırlar.
Şekil 9 – Sonuç: 11 aşık hattı, 5 makas arasında 66 aşık kirişi (ASIK-01), toplam 94,60 m, hacim 1,135 m³
Şekil 10 – Kurulan aşıklar planda (makaslara dik mavi kirişler) ve 3B görünümde
9. Analiz
Aşıklar analizde normal ahşap kiriş olarak çözülür ve tasarlanır. Uçları makas üst başlığıyla ortak düğümdedir; başlığın iç noktasına gelen aşık ucu başlığı o noktadan böler. Örnek modelin analizinde havada kalan eleman yoktur.
Şekil 11 – Aşıklı modelin analizi (listedeki uyarılar örnek duvar malzemesinin birim hacim ağırlığıyla ilgilidir)
Yükler: Sihirbaz aşıklara yük atamaz. Çatı kaplama ve kar yükleri programın çatı/döşeme yük araçlarıyla ya da kiriş ek yükleriyle verilir. Aşıkların kendi ağırlığı malzemeden hesaplanır.
10. Sınırlar ve ipuçları
- Aşık yalnız ahşap dikdörtgen kesitle kurulur. Kesit eksenleri düşeydir; aşık çatı eğimine döndürülmez (eğik eğilme dikkate alınmaz).
- Yalnız birbirine paralel makaslar (aynı doğrultuda) birlikte kullanılır; kırma çatıda her doğrultu ayrı işlenir.
- Makaslar aktif katta aranır; aşıklar aynı katın elemanı olur.
- Aşık ayarları dosyaya kaydedilmez; aşıklar normal kiriş olarak kaydedilir. Yerleşimi değiştirmek için ASIK-nn grubunu silip sihirbazı yeniden çalıştırın ya da Geri Al kullanın.
- Makas üst başlığında örgü bağlantıları başlık doğrusundan 5 cm'den fazla sapıyorsa "düğümlere" yerleşimi o noktaları atlar.
- Çok yakın çift makaslarda (ör. kolonu iki yandan saran 10 cm arayla iki makas) aradaki kısa açıklık da ayrı aşık parçası olarak kurulur.
Örnekteki model ve kesitler örnek amaçlıdır; aşık aralığının, kesitin ve bağlantıların doğruluğu projenin sorumlu mühendisine aittir.