ویزارد بام (بام خودکار)

این مقاله شرح می‌دهد که ویزارد بام (بام خودکار) در StatiCAD چگونه یک بام کامل شکسته، دوشیب یا ترکیبی چوبی، فولادی یا فولاد سبک را در یک مرحله از روی چندضلعی بام می‌سازد. برای افزودن تک‌تک خرپاها و پرلین‌ها به مقاله‌های ویزارد خرپای بام و پرلین خودکار بین خرپاها مراجعه کنید.

شکل 1 – بام شکسته ساخته‌شده روی یک ساختمان سه‌طبقه بتن مسلح (پیش‌نمایش سه‌بعدی)

1. درباره این مقاله

ویزارد از روی چندضلعی بام و شیب اضلاع، هندسه بام شکسته، دوشیب یا ترکیبی را می‌سازد و کل سازه چوبی بام را در یک مرحله به مدل تحلیل اضافه می‌کند: رافترها، پرلین‌ها، تیر خط‌الرأس، تیرهای خط‌الرأس شکسته و آبرو، رافترهای لبه شیروانی، دیرک‌ها، مهاربندهای مورب و تخته پیشانی. بار پوشش به‌صورت بار خطی رافتر اعمال می‌شود یا یک دال چندضلعی روی سطح بام شبکه‌بندی می‌شود. برای برج‌ها، شفت‌ها یا دودکش‌ها می‌توان در بام بازشو ایجاد کرد (بخش 10)؛ یک ماکرو تراز بالای دیوارهایی را که در لبه‌های بازشو ترسیم شده‌اند با تیرهای دورگیر برابر می‌کند (بخش 11).

اطلاع

در کدام نسخه‌ها؟ ویزارد بام در همه نسخه‌های StatiCAD قابل استفاده است (مانند ویزاردهای خرپا و پرلین). گزینه بام فولادی (بخش 5.1) در StatiCAD Ultimate و Hybrid و گزینه بام فولاد سبک فقط در StatiCAD Ultimate وجود دارد.

مثال‌ها بر پایه یک ساختمان سه‌طبقه بتن مسلح به ابعاد 20 × 10 m ارائه شده‌اند: محورهای تیرهای بالاترین طبقه به‌عنوان چندضلعی بام گرفته شده‌اند و یک بام شکسته با شیب 33% ساخته شده است.

2. چگونه کار می‌کند؟

2.1. هندسه بام

چندضلعی بام همان خط تکیه‌گاه است: محور دیوار یا تیری که پای رافترها روی آن می‌نشیند. به هر ضلع یک شیب (بر حسب درصد) داده می‌شود؛ در ضلعی که به‌عنوان شیروانی (gable) علامت بخورد، سطح بام قائم است (دیوار شیروانی بام دوشیب). ویزارد اضلاع را به اندازه پیش‌آمدگی لبه بام به سمت بیرون آفست می‌کند تا خط لبه بام به دست آید و بام را با روش اسکلت مستقیم وزن‌دار (weighted straight skeleton) می‌سازد: سطح هر ضلع با شیب خودش بالا می‌رود و خطوطی که سطوح در آن‌ها به هم می‌رسند، خط‌الرأس (افقی)، خط‌الرأس‌های شکسته (گوشه‌های محدب) و آبروها (گوشه‌های مقعر) را تشکیل می‌دهند. این روش برای پلان‌های غیرمستطیلی (L، T، U و چندضلعی‌های دارای اضلاع مایل) نیز بام درست را به دست می‌دهد؛ شیب‌های متفاوت اضلاع و شیروانی‌ها را می‌توان با هم به کار برد.

پیش‌آمدگی لبه بام یک اندازه افقی است و برای اضلاعی که شیب پیش‌فرض دارند اعمال می‌شود؛ در اضلاعی که شیب متفاوتی دارند، پیش‌آمدگی طوری تنظیم می‌شود که لبه بام در همه وجه‌ها در یک تراز بماند (خط ناودان پیوسته). اضلاع شیروانی علاوه بر این به اندازه «پیش‌آمدگی شیروانی» امتداد داده می‌شوند؛ خط‌الرأس و پرلین‌ها از دیوار شیروانی بیرون می‌زنند و انتهای آن‌ها را رافتر لبه شیروانی به هم می‌بندد.

2.2. اعضا

عضو	جانمایی	اتصال
رافتر	در هر وجه عمود بر لبه بام، با فاصله داده‌شده و متقارن نسبت به وسط وجه. در کنار خط‌الرأس شکسته و آبرو کوتاه می‌شود (رافترهای کوتاه).	در خط تکیه‌گاه و در محل تقاطع با پرلین‌ها تقسیم می‌شود (تیر پیوسته). در انتهای سمت خط‌الرأس/خط‌الرأس شکسته/آبرو مفصلی است. انتهای سمت لبه بام کنسول است.
پرلین	خطوط هم‌تراز: در همه وجه‌ها در ترازهای یکسان، به‌صورت حلقه‌ای که در خط‌الرأس‌های شکسته و آبروها به هم می‌رسد. پرلینی که بسیار نزدیک به بالای یک وجه باشد حذف می‌شود (تیر خط‌الرأس کافی است).	در صفحه محور رافترها (بدون خروج از مرکز). دو انتها مفصلی. در نقاط دیرک و مهاربند مورب تقسیم می‌شود.
خط‌الرأس / خط‌الرأس شکسته / آبرو	خطوط اسکلت. قطعاتی که روی یک خط قرار دارند یک عضو واحد را تشکیل می‌دهند.	در خط تکیه‌گاه، در انتهای پرلین‌ها و در نقاط دیرک تقسیم می‌شود.
رافتر لبه شیروانی	در امتداد خط بیرونی پیش‌آمدگی شیروانی.	با مقطع رافتر.
دیرک	زیر پرلین‌ها و خط‌الرأس؛ انتهای پایینی در تراز بالای طبقه (بخش 6).	پایین مفصلی، بالا پیوسته؛ نوع «دیرک خرپا» در StatiCAD (به‌طور خودکار تکیه‌گاه نمی‌گیرد).
مهاربند مورب	از هر دیرک به دو طرف، در امتداد پرلین/خط‌الرأسی که دیرک تحمل می‌کند؛ با زاویه داده‌شده نسبت به دیرک.	هر دو انتها مفصلی (فقط نیروی محوری). اگر روی دیرک جا نشود، با همان زاویه کوتاه می‌شود.
تخته پیشانی	در امتداد خط لبه بام؛ انتهای رافترها را به هم می‌بندد.	پیوسته.
پرلین دیوار	در امتداد خط تکیه‌گاه (اختیاری، به‌طور پیش‌فرض غیرفعال).	اگر روی خط تکیه‌گاه تیر بتن مسلح وجود داشته باشد، بر آن منطبق می‌شود.
تیر دورگیر بازشو	در امتداد لبه بازشوی بام، در صفحه بام (بخش 10).	در انتهای اعضای بریده‌شده، که به‌صورت مفصلی به آن متصل‌اند، تقسیم می‌شود. در بازشوی درون یک صفحه بام به رافترهای دورگیر کناری به‌صورت مفصلی متصل می‌شود؛ در سایر بازشوها گوشه‌های آن صلب‌اند.
رافتر دورگیر کناری	در دو طرف بازشوی درون یک صفحه بام، با طول کامل در امتداد شیب (بخش 10.3).	مانند رافتر، با مقطع دورگیر.
ستون چوبی (بام مستقل)	زیر هر گره رافتر، خط‌الرأس شکسته/آبرو و شیروانی روی خط تکیه‌گاه، از تراز پایین طبقه (بخش 4.3).	نوع ستون/دیرک چوبی: پایه به‌طور خودکار تکیه‌گاه می‌گیرد، بالا پیوسته است.

2.3. اتصال به مدل تحلیل

در مدل اجزای محدود دو عضو به هم متصل نمی‌شوند، مگر اینکه انتهای یکی روی دیگری قرار گیرد. به همین دلیل ویزارد همه نقاط اتصال را به‌صراحت ایجاد می‌کند:

• چسباندن اضلاع: خط گره‌های اجزای محدود یک تیر لبه، نه در مرکز تیر، بلکه روی محور تعریف‌شده آن قرار دارد (در مثال 12.5 cm بیرون‌تر از مرکز). وقتی «اضلاع را به خطوط FEM تیرها بچسبان» فعال باشد (پیش‌فرض)، اضلاع چندضلعی به خط گره تیر موازی‌ای که حداکثر 30 cm فاصله دارد منتقل می‌شوند؛ به این ترتیب پای رافترها و انتهای خط‌الرأس‌های شکسته به تیر متصل می‌شوند.
• تقسیم: رافترها در محل تقاطع با پرلین‌ها، پرلین‌ها و خط‌الرأس در انتهای دیرک‌ها و مهاربندهای مورب، و خط‌الرأس‌های شکسته و آبروها در انتهای پرلین‌ها تقسیم می‌شوند.
• ادغام: انتهاهایی که کمتر از 6 cm از هم فاصله دارند ادغام می‌شوند (تا تیرهایی که در محدوده تلورانس 5 cm گره‌های برنامه جابه‌جا شده‌اند، اتصال را از دست ندهند).
• ردپای ستون: برنامه انتهای تیری را که درون محدوده پلان یک ستون بیفتد، با یک تیر فرضی به محور ستون متصل می‌کند. این اتصال فقط وقتی برقرار می‌شود که انتهای تیر در بازه تراز ستون باشد؛ انتهای رافترها، خط‌الرأس و پرلین‌هایی که بسیار بالاتر از سر ستون قرار دارند به ستون متصل نمی‌شوند. به همین دلیل رافترها روی محورهای ستون نیز طول کامل و فاصله منظم خود را حفظ می‌کنند.

3. باز کردن ویزارد و چندضلعی بام

ویزارد از سه مسیر باز می‌شود: دکمه بام («Roof») در نوار ابزار سمت چپ (زیر دکمه‌های خرپا («Truss») و پرلین («Purlin»))، ترسیم › بام (ویزارد بام خودکار)... («Draw › Roof (automatic roof wizard)...») و ماکروها › ویزارد بام (بام خودکار)... («Macros › Roof wizard (automatic roof)...»). بام روی طبقه فعال ساخته می‌شود؛ ویزارد در طبقه پی باز نمی‌شود.

چندضلعی بام به یکی از دو روش زیر داده می‌شود:

1. دال چندضلعی انتخاب‌شده: اگر هنگام باز شدن ویزارد یک دال چندضلعی در پلان انتخاب شده باشد، گوشه‌های آن چندضلعی بام را تشکیل می‌دهند. وقتی پنجره باز است نیز می‌توان از دکمه «از دال چندضلعی انتخاب‌شده» («From selected polygon slab») استفاده کرد. در این حالت گزینه پوشش خودبه‌خود به «شبکه‌بندی دال چندضلعی منبع روی بام» تغییر می‌کند.
2. ترسیم در پلان: دکمه «ترسیم در پلان» («Draw in plan») پنجره را می‌بندد؛ گوشه‌های خط تکیه‌گاه را به‌ترتیب روی پلان کلیک کنید (Shift: متعامد). کلیک روی نقطه اول یا کلیک راست، چندضلعی را می‌بندد (دست‌کم 3 نقطه) و ویزارد دوباره باز می‌شود. نقاط میانی واقع بر یک خط راست ادغام می‌شوند.

شکل 2 – ویزارد بام: در سمت چپ پیش‌نمایش پلان (وجه‌ها، اعضا، شماره اضلاع)، در سمت راست زبانه بام

4. زبانه بام («Roof»)

4.1. شیب و شیروانی

شیب پیش‌فرض («Default slope») (بر حسب درصد؛ زاویه معادل آن بر حسب درجه در کنارش نمایش داده می‌شود) شیب اضلاع جدید است؛ «اعمال به همه اضلاع (حذف شیروانی‌ها)» («Apply to all edges (clears gables)») همه اضلاع را به این شیب می‌رساند و شیروانی‌ها را حذف می‌کند. جدول اضلاع، طول، شیب و وضعیت شیروانی هر ضلع را فهرست می‌کند. خانه شیب قابل ویرایش است؛ مقدار جدید با Enter یا هنگام رفتن به خانه دیگر اعمال می‌شود. علامت زدن کادر شیروانی («Gable») یا کلیک روی یک ضلع در پیش‌نمایش، شیروانی را فعال یا غیرفعال می‌کند (دست‌کم یک ضلع باید شیب‌دار بماند). شماره اضلاع در پیش‌نمایش داخل دایره نشان داده می‌شود؛ اضلاع شیروانی بنفش هستند.

شکل 3 – بام L شکل: انتهای دو شاخه شیروانی است و در گوشه داخلی یک آبرو قرار دارد؛ پیش‌نمایش سه‌بعدی با کشیدن ماوس چرخانده می‌شود

4.2. لبه بام و تراز

تنظیم	توضیح
پیش‌آمدگی لبه بام (افقی) («Eave overhang (horizontal)»)	بیرون‌زدگی انتهای رافترها از خط تکیه‌گاه (پیش‌فرض 50 cm).
پیش‌آمدگی شیروانی («Gable overhang»)	بیرون‌زدگی خط‌الرأس و پرلین‌ها از اضلاع شیروانی (پیش‌فرض 30 cm).
تراز نشستن («Seated on»)	تراز بالای طبقه فعال («Top of active storey») (پیش‌فرض): بام در تراز دال/تیر بالاترین طبقه می‌نشیند. تراز پایین طبقه فعال (طبقه بام) («Base of active storey (roof storey)»): در یک طبقه بام جداگانه، بام در تراز پایین طبقه (روی تیرهای طبقه زیرین) می‌نشیند؛ در طبقه‌ای که دال ندارد، ویزارد خودش این گزینه را انتخاب می‌کند.
تراز اضافی خط تکیه‌گاه («Bearing line offset»)	ارتفاع پای رافترها بالاتر از تراز نشستن (مثلاً یک دیوار کوتاه زیر بام).
اضلاع را به خطوط FEM تیرها بچسبان (≤ 30 cm) («Snap edges to beam FEM lines (≤ 30 cm)»)	بخش 2.3.
مصالح چوبی («Timber»)	مصالح همه اعضای بام (چوب‌های پروژه و کتابخانه).

اخطار

طبقه بام جداگانه و تحلیل مودال: در تحلیل مودال با دیافراگم صلب، در طبقه بامی که دال ندارد هیچ گرهی به گره اصلی (master) دیافراگم متصل نمی‌شود؛ بنابراین ممکن است حل مودال همگرا نشود. وقتی بام همراه با ساختمان تحلیل می‌شود، آن را روی تراز بالای بالاترین طبقه (پیش‌فرض) قرار دهید.

4.3. تحلیل مستقل بام

برای تحلیل بام به‌تنهایی و مستقل از ساختمان (مثلاً در یک پروژه خالی)، گزینه تحلیل مستقل بام (بدون ساختمان) («Standalone roof analysis (no building)») را علامت بزنید. در این حالت زیر گره‌هایی که در حالت عادی روی تیرها می‌نشینند، یعنی پای رافترها در پشت لبه بام، گوشه‌های خط‌الرأس شکسته و آبرو، و گره‌های پرلین و خط‌الرأس روی خطوط شیروانی، ستون‌هایی از تراز پایین طبقه قرار داده می‌شوند (در بام چوبی ستون/دیرک چوبی («Timber Column/Post»)، در بام فولادی ستون فولادی و در بام فولاد سبک ستون فولاد سبک). این اعضا نه به‌صورت دیرک خرپا، بلکه به‌صورت ستون وارد مدل می‌شوند؛ بنابراین پایه آن‌ها به‌طور خودکار تکیه‌گاه می‌گیرد. مقطع ستون با «ستون b × h» («Column b × h») (چوب، پیش‌فرض 12 × 12 cm) یا با پروفیل ستون (فولاد، فولاد سبک) تعیین می‌شود.

دیرک‌های زیر پرلین‌ها و خط‌الرأس نیز تا تراز پایین طبقه امتداد می‌یابند و به ستون چوبی تبدیل می‌شوند؛ با علامت زدن این گزینه، جانمایی دیرک‌ها خودبه‌خود به «فاصله مساوی» («Equal spacing») تغییر می‌کند. بام روی تراز بالای طبقه فعال می‌نشیند؛ تراز نشستن و چسباندن اضلاع به تیرها به کار نمی‌روند (کم‌رنگ نمایش داده می‌شوند).

شکل 4 – تحلیل مستقل بام: ستون‌های چوبی از تراز پایین طبقه زیر پای رافترها و دیرک‌هایی که تا تراز پایین طبقه امتداد می‌یابند؛ گزینه مربوط در زبانه بام در سمت راست

اطلاع

تعداد ستون‌ها و تحلیل: زیر هر پای رافتر یک ستون قرار داده می‌شود؛ بنابراین فاصله ستون‌ها برابر فاصله رافترهاست (در مثال 12 × 8 m، 80 ستون). در یک پروژه خالی، تحلیل بام‌های شکسته 10 × 6 m و 45 × 24 m بدون هشدار عضو معلق در هوا یا ماتریس منفرد به پایان رسید؛ پایه ستون‌ها تکیه‌گاه گیردار گرفتند.

5. زبانه اعضا («Members»)

فاصله و مقطع رافترها؛ پرلین‌ها (فعال/غیرفعال، فاصله افقی در شیب پیش‌فرض، مقطع)؛ تیر خط‌الرأس؛ تیرهای خط‌الرأس شکسته/آبرو؛ رافتر لبه شیروانی؛ تخته پیشانی و پرلین دیوار هر کدام جداگانه فعال یا غیرفعال می‌شوند و مقطع آن‌ها (b × h، cm) وارد می‌شود. مقاطع پیش‌فرض: رافتر 5 × 10 (فاصله 50 cm)، پرلین 10 × 12، خط‌الرأس 12 × 16، خط‌الرأس شکسته/آبرو 10 × 16، دیرک 10 × 10، مهاربند مورب 8 × 10، تخته پیشانی 3 × 15.

ترازهای پرلین با تقسیم مساوی ارتفاع بالاترین نقطه بام به دست می‌آیند: فاصله داده‌شده، فاصله افقی در شیب پیش‌فرض است (مثلاً 200 cm × 33% ← گام تراز حداکثر 66 cm). سطر خلاصه گام تراز واقعی را نشان می‌دهد.

شکل 5 – زبانه‌های اعضا، دیرک‌ها و بار / پوشش

5.1. بام‌های فولادی و فولاد سبک

وقتی نوع مصالح («Material type») در زبانه بام روی فولاد («Steel») یا فولاد سبک («Light-gauge steel») تنظیم شود (فولاد: Ultimate و Hybrid؛ فولاد سبک: فقط Ultimate)، در زبانه‌های اعضا، دیرک‌ها و بازشوها به‌جای کادرهای b × h برای هر گروه اعضا یک خانواده پروفیل («profile family») و یک پروفیل («profile») قرار می‌گیرد؛ مقطع ستون بام مستقل نیز پروفیل می‌شود. فهرست مصالح رده‌های فولاد را نشان می‌دهد (پیش‌فرض S235). با تغییر نوع، مصالح، پروفیل‌ها و چیدمان (فاصله رافترها و پرلین‌ها، دیرک‌ها، مهاربندهای مورب) به پیش‌فرض‌های آن نوع بازمی‌گردند؛ شیب، چندضلعی، لبه بام، بازشوها و تنظیمات بار حفظ می‌شوند.

نوع	چیدمان	پروفیل‌های پیش‌فرض
فولاد	رافترهای اصلی در طول هر وجه با فاصله حداکثر 400 cm به‌طور یکنواخت چیده می‌شوند؛ پرلین‌ها (با فاصله 150 cm در پلان) روی رافترها قرار دارند؛ پرلین‌ها، خط‌الرأس و تخته پیشانی با خروج از مرکزیت محور (آفست، بخش 5.2) روی رافترها می‌نشینند. پرلین‌ها، خط‌الرأس و تخته پیشانی در هر رافتر اصلی و در خط تکیه‌گاه به دهانه‌های جداگانه تقسیم می‌شوند (Lb = دهانه؛ در مدل اجزای محدود پیوسته). دیرک‌ها و مهاربندهای مورب خاموش‌اند؛ بار پوشش به پرلین‌ها داده می‌شود (بخش 7).	رافتر IPE 200، پرلین IPE 120، خط‌الرأس IPE 160، خط‌الرأس شکسته/آبرو IPE 200، تخته پیشانی UPN 120، پرلین دیوار IPE 160، دیرک HE 100 A، مهاربند مورب IPE 100، ستون HE 160 A
فولاد سبک	معادل چیدمان چوبی: رافترهای C/Σ با فاصله 60 cm، پرلین‌ها زیر رافترها، دیرک‌ها و مهاربندهای مورب روشن؛ بار پوشش به رافترها داده می‌شود. بال بالایی رافتر به پوشش پیچ شده (مهارشده) («Rafter top flange screwed to cladding (restrained)») به‌طور پیش‌فرض علامت‌دار است (در لنگر مثبت کمانش جانبی-پیچشی وجود ندارد)؛ اگر پوشش پیچ نشده باشد، علامت آن را بردارید.	رافتر، پرلین، خط‌الرأس، پرلین دیوار CC C150x80x20x2؛ خط‌الرأس شکسته/آبرو CC C200x80x16x2؛ تخته پیشانی، دیرک، مهاربند مورب CC C100x60x18x2؛ ستون CC C150x80x21x2,5

شکل 5a – بام فولادی (بام شکسته 12 × 8 m، 30%): رافترهای اصلی با فاصله یکنواخت، پرلین‌ها با فاصله 150 cm؛ پروفیل برای هر گروه

شکل 5b – بام فولاد سبک: رافترهای C با فاصله 60 cm، بال بالایی رافتر به پوشش پیچ شده

اگر در سطر دورگیر گزینه «(rafter)» (رافتر) انتخاب شود، تیر دورگیر پروفیل رافتر را می‌گیرد. سطر خلاصه وزن کل (kg) را نشان می‌دهد. اعضای فولادی از کنترل اعضای فولادی و اعضای فولاد سبک از کنترل اعضای فولاد سبک عبور می‌کنند؛ برجسته‌سازی و شمارش اعضای ناکافی (بخش 9.3) برای هر دو نوع کار می‌کند.

اخطار

خط‌الرأس بام فولادی دوشیب: در بام فولادی دوشیب بدون دیرک، تیر خط‌الرأس یک تیر باربر بین دیوارهای شیروانی و جفت‌رافترهاست. در یک نمونه 10 × 8 m، خط‌الرأس پیش‌فرض IPE 160 (و در صورت انتخاب پرلین‌های UPN 100، پرلین‌ها نیز) ناکافی است؛ زیر خط‌الرأس طولانی دیرک اضافه کنید یا از پروفیل خط‌الرأس بزرگ‌تری استفاده کنید. یک بام شکسته 12 × 8 m با پروفیل‌های پیش‌فرض هیچ عضو ناکافی ندارد (بیشترین نسبت 0.32 در رافتر IPE 200؛ در پرلین‌ها 0.28).

5.2. خروج از مرکزیت محور (آفست)

گزینه‌های خروج از مرکزیت محور (آفست) («Axis eccentricity (offset)») در انتهای زبانه اعضا، خروج از مرکزیت پرلین‌ها، تیر خط‌الرأس و تخته پیشانی نسبت به رافترها را به مدل اضافه می‌کنند. گره اجزای محدود با رافتر مشترک می‌ماند (تقسیم اعضا و اتصال‌ها تغییر نمی‌کنند)؛ فقط محور عضو با یک آفست (ofset2) جابه‌جا می‌شود. خروج از مرکزیت وقتی در تحلیل لحاظ می‌شود که در تنظیمات پروژه گزینه «Offset1 و Offset2 در ماتریس سختی سیستم لحاظ شود» («Consider Offset1 and Offset2 in the system stiffness matrix») روشن باشد (پیش‌فرض)؛ نمای سه‌بعدی نیز عضو را با آفست ترسیم می‌کند.

گزینه	بام فولادی (پیش‌فرض روشن)	بام چوبی و فولاد سبک (پیش‌فرض خاموش)
پرلین («Purlin»)	پرلین‌ها روی رافترها می‌نشینند: محور در وجه بالایی رافتر + hpurlin/2	رافترها روی پرلین‌ها می‌نشینند: محور پرلین در وجه پایینی رافتر − hpurlin/2
خط‌الرأس («Ridge»)	تیر خط‌الرأس روی رافترها می‌نشیند	رافترها روی تیر خط‌الرأس می‌نشینند (خط‌الرأس در پایین)
تخته پیشانی («Fascia»)	تخته پیشانی روی انتهای رافترها می‌نشیند	(گزینه‌ای وجود ندارد: تخته پیشانی همان تخته انتهای رافترهاست)

وجه‌های بالایی و پایینی رافتر شیب‌دار در راستای قائم به فاصله h_rafter/(2·cos α) از محور آن قرار دارند؛ برای پرلین‌ها شیب همان وجه و برای خط‌الرأس و تخته پیشانی شیب پیش‌فرض به کار می‌رود. مثال: رافتر IPE 200، پرلین IPE 120، شیب 30% ← محور پرلین 10.44 + 6 = 16.44 cm بالاتر از گره؛ رافتر چوبی 5 × 10 و پرلین 10 × 12 ← 5.22 + 6 = 11.22 cm پایین‌تر. گزینه‌ها همراه پروژه ذخیره می‌شوند.

شکل 5c – گزینه‌های خروج از مرکزیت محور در بام فولادی (اعضا روی رافترها)

6. دیرک‌ها و مهاربندهای مورب

دیرک‌ها زیر پرلین‌ها و تیر خط‌الرأس قرار داده می‌شوند. دو نوع جانمایی وجود دارد:

جانمایی	توضیح
روی خطوط تیرهای باربر («Over bearing beam lines») (پیش‌فرض)	دیرک در نقطه‌ای قرار داده می‌شود که پرلین/خط‌الرأس در پلان، تیری را در تراز بالای طبقه قطع می‌کند؛ انتهای پایینی آن روی خط گره تیر می‌نشیند و در تحلیل به تیر متصل می‌شود. برای پرلین/خط‌الرأسی که زیر آن تیری وجود ندارد، در خلاصه هشدار داده می‌شود.
فاصله مساوی («Equal spacing»)	دیرک‌ها طوری به‌طور یکنواخت توزیع می‌شوند که فاصله آن‌ها از مقدار داده‌شده بیشتر نشود. اگر زیر انتهای پایینی آن‌ها تیری نباشد، در تحلیل معلق در هوا می‌مانند (پوسته دال گره داخلی نمی‌گیرد)؛ برنامه هشدار می‌دهد.

مهاربندهای مورب از هر دیرک به دو طرف عضوی که دیرک تحمل می‌کند، با زاویه داده‌شده نسبت به دیرک (پیش‌فرض 45°) و با طول افقی داده‌شده (پیش‌فرض 60 cm) قرار داده می‌شوند. اگر طول قائم مهاربند روی دیرک جا نشود، مهاربند با همان زاویه کوتاه می‌شود؛ طرفی که بیش از حد به دیرک مجاور نزدیک باشد نادیده گرفته می‌شود.

نکته

دهانه پرلین: وقتی دیرک‌ها فقط روی خطوط باربر قرار داده می‌شوند، دهانه پرلین می‌تواند به اندازه فاصله تیرها باشد (در مثال 6.5 m). پس از کنترل مقاطع، در صورت نیاز جانمایی با فاصله مساوی را انتخاب کرده و زیر دیرک‌ها تیر اضافه کنید یا مقطع پرلین را بزرگ‌تر کنید.

7. زبانه بار / پوشش («Load / cladding»)

گزینه	توضیح
به‌صورت بار خطی رافتر («As rafter line load»)	به هر رافتر، از عرضی برابر فاصله رافترها، بار پوشش G (روی سطح بام، kg/m²) و بار برف (روی تصویر افقی، kg/m² × cos α) به‌صورت بار خطی داده می‌شود (بارهای اضافی G و Q تیر، kg/m). مقادیر پیش‌فرض: G = 50، برف = 75 kg/m².
شبکه‌بندی دال چندضلعی منبع روی بام («Mesh the source polygon slab onto the roof»)	اگر چندضلعی بام از یک دال چندضلعی گرفته شده باشد، دال با یک شبکه مثلثی بر اساس ترازهای انتهای تیرها روی سطح بام نشانده می‌شود (همانند ماکروها › دال چندضلعی را بر اساس ترازهای انتهای تیرها شبکه‌بندی کن (TIN - پوشش بام)؛ نک. تنظیم خودکار ترازهای پوشش بام و دیرک‌ها). بارها همان مقادیر G/Q خود دال هستند؛ برای پوشش از یک دال نازک و سبک (مثلاً OSB) استفاده کنید. گره‌هایی که زیر سطح بام قرار دارند (پای دیرک‌ها، مهاربندهای مورب، بال تحتانی خرپاها، تیرهای طبقه زیر بام) در شبکه به کار نمی‌روند؛ تعداد آن‌ها در خلاصه گزارش می‌شود. بازشوهای بام که درون دال قرار دارند از شبکه حذف می‌شوند (بخش 10.2).
بدون بار («No load»)	به اعضای بام بار اضافی داده نمی‌شود (فقط وزن خود).

در بام فولادی گزینه «به‌صورت بار خطی رافتر» پرلین‌ها را بارگذاری می‌کند: هر پرلین بارهای خطی پوشش (روی سطح بام) و برف (روی پلان) را از عرضی برابر فاصله خود می‌گیرد، تیر خط‌الرأس نوار خط‌الرأس (نصف فاصله در هر دو وجه) و تخته پیشانی نوار لبه بام (پیش‌آمدگی + نصف فاصله) را می‌گیرد. اگر تخته پیشانی یا تیر خط‌الرأس خاموش باشد، آن نوار به پایین‌ترین یا بالاترین پرلین افزوده می‌شود؛ در بام بدون پرلین، بار به رافترهای اصلی داده می‌شود. در نمونه بام شکسته 12 × 8 m، بار کل پوشش 6299 kg است (سطح بام 122 m² × 50 kg/m² = 6108 kg؛ اختلاف، نصف فاصله کنار خط تکیه‌گاه است که در سمت اطمینان به تخته پیشانی نیز داده می‌شود).

گروه انتخاب: همه اعضا در یک گروه انتخاب واحد قرار می‌گیرند (ROOF-01، ROOF-02 …؛ پیشوند قابل تغییر است)؛ گروه را می‌توان انتخاب و حذف کرد. اگر «حذف و جایگزینی بام قبلی» («Delete and replace the previous roof») علامت‌دار باشد، بام باز (یا بام قبلی روی همان چندضلعی) حذف می‌شود و بام جدید با همان نام ساخته می‌شود (بخش 9).

8. ساخت بام و نتیجه

«ساخت بام» («Create roof») اعضا را به مدل اضافه می‌کند؛ پنجره نتیجه نام گروه، تعداد تیرها و دیرک‌ها، فهرست اعضا و هشدارها را نشان می‌دهد. پیش و پس از عملیات یک نقطه بازگردانی ثبت می‌شود: Undo (بازگردانی) بام را در یک گام حذف می‌کند.

شکل 6 – بام شکسته نمونه (پیش‌نمایش سه‌بعدی): حلقه پرلین، خط‌الرأس، خط‌الرأس‌های شکسته، دیرک‌های روی خطوط تیر و مهاربندهای مورب

9. باز کردن و تغییر بام ذخیره‌شده

چندضلعی و همه تنظیمات هر بامی که ویزارد ساخته است در فایل پروژه ذخیره می‌شوند (V10.0.7.1 و نسخه‌های بعدی؛ .sbd و .sy4). وقتی پروژه بسته و دوباره باز شود، دکمه بام ویزارد خالی باز نمی‌کند: تنظیماتی مانند رافترها، پرلین‌ها و دیرک‌ها را می‌توان تغییر داد و همان بام را دوباره ساخت.

9.1. باز کردن بام ذخیره‌شده

هنگام باز شدن ویزارد، بام به این ترتیب انتخاب می‌شود:

1. اگر در پلان یا در نمای سه‌بعدی عضوی از بام انتخاب شده باشد (رافتر، پرلین، دیرک…)، همان بام باز می‌شود.
2. اگر روی دال چندضلعی انتخاب‌شده بامی ساخته شده باشد، همان بام باز می‌شود.
3. در غیر این صورت آخرین بامی که در این نشست روی طبقه فعال ساخته یا باز شده است باز می‌شود.
4. در غیر این صورت آخرین بام ذخیره‌شده طبقه فعال باز می‌شود؛ اگر طبقه بامی نداشته باشد، ویزارد برای بام جدید خالی باز می‌شود.

فهرست بام («Roof») در بالای پیش‌نمایش همه بام‌های ذخیره‌شده پروژه را (نام گروه و طبقه) نشان می‌دهد؛ انتخاب بام دیگر، چندضلعی و تنظیمات آن را بارگذاری می‌کند. — بام جدید — («— New roof —») چندضلعی را پاک می‌کند (تنظیمات باقی می‌مانند) تا بتوان بام جدیدی ترسیم کرد.

شکل 7 – پس از باز کردن دوباره پروژه، دکمه بام، بام ذخیره‌شده CATI-01 را با چندضلعی و تنظیماتش باز می‌کند؛ دکمه به «به‌روزرسانی بام» («Update roof») تبدیل می‌شود

9.2. به‌روزرسانی بام

وقتی یک بام ذخیره‌شده باز است، به‌روزرسانی بام («Update roof») همه اعضای بام قدیمی را حذف می‌کند و آن را با تنظیمات جدید با همان نام گروه (مثلاً ROOF-01) دوباره می‌سازد؛ یک گام Undo (بازگردانی) آن را برمی‌گرداند. اگر علامت «حذف و جایگزینی بام قبلی» برداشته شود، بام قدیمی باقی می‌ماند و بام دومی (ROOF-02) با تنظیمات جدید ساخته می‌شود.

اخطار

ویرایش‌های دستی: بام در هر به‌روزرسانی از روی تنظیماتش از نو تولید می‌شود. ویرایش‌های دستی اعضای بام (اعضای جابه‌جاشده، حذف‌شده یا با ابعاد تغییریافته) با به‌روزرسانی از بین می‌روند؛ مقاطع را در زبانه اعضا («Members») ویزارد تغییر دهید.

9.3. اعضای ناکافی

پس از تحلیل، اعضای بام باز که در آخرین تحلیل در کنترل تیر/ستون چوبی ناکافی بوده‌اند در پیش‌نمایش (پلان و سه‌بعدی) با رنگ قرمز ترسیم می‌شوند و تعدادشان در بالای پیش‌نمایش نشان داده می‌شود (مثلاً «آخرین تحلیل: 49 / 177 عضو ناکافی» («Last analysis: 49 / 177 members insufficient»)). خطوط قرمز موقعیت اعضای موجود در مدل‌اند؛ این نمایش به محض تغییر یک تنظیم خاموش می‌شود، زیرا اعضا با تنظیمات جدید جابه‌جا می‌شوند. بدون تحلیل، ویزارد پیام «برای نمایش اعضای ناکافی تحلیل را اجرا کنید» («Run the analysis to show insufficient members») را نشان می‌دهد.

شکل 8 – رافترها، پرلین‌ها و تیرهای خط‌الرأس شکسته ناکافی یک بام با مقاطع ضعیف که پس از تحلیل با رنگ قرمز نشان داده شده‌اند

اطلاع

ویزاردهای خرپا و پرلین: تنظیمات ویزاردهای خرپا و پرلین نیز در فایل ذخیره می‌شوند. ماکروها › ویرایش خرپای انتخاب‌شده («Macros › Edit selected truss») یک خرپای ذخیره‌شده را با تنظیمات خودش باز می‌کند (عنوان پنجره تعداد اعضای ناکافی در آخرین تحلیل را نشان می‌دهد). اگر ویزارد پرلین در حالی باز شود که یک پرلین انتخاب شده است، همان گروه پرلین را با تنظیماتش و با علامت‌دار بودن خرپاهایی که پرلین روی آن‌ها می‌نشیند باز می‌کند؛ به‌روزرسانی پرلین‌ها («Update purlins») گروه را با همان نام دوباره می‌سازد.

نکته

بام‌های ساخته‌شده با نسخه قدیمی‌تر: بام‌هایی که پیش از V10.0.7.1 ساخته شده‌اند تنظیماتی در فایل ندارند؛ اگر عضوی از چنین بامی انتخاب و ویزارد باز شود، یادداشتی نمایش داده می‌شود. برای تغییر آن با ویزارد، بام جدیدی بسازید و گروه قدیمی را حذف کنید.

10. بازشوهای بام

برای برج، شفت آسانسور یا پله، دودکش یا پنجره بام، در بام یک بازشو ایجاد می‌شود. یک بام می‌تواند هر تعداد بازشو داشته باشد. بازشوها در اطلاعات ذخیره‌شده بام نوشته می‌شوند (بخش 9) و هر بار که بام به‌روزرسانی شود دوباره اعمال می‌شوند.

10.1. ترسیم بازشو

بازشوها در زبانه بازشوها («Openings»)، آخرین زبانه ویزارد، فهرست می‌شوند (O1، O2 …: تعداد گوشه‌ها و ابعاد پلان). پیش از ترسیم بازشو باید چندضلعی بام تعریف شده باشد.

1. دکمه ترسیم بازشو در پلان («Draw an opening in plan») را بزنید؛ پنجره بسته می‌شود. گوشه‌های بازشو را به‌ترتیب روی پلان کلیک کنید (Shift: متعامد). کلیک روی نقطه اول یا کلیک راست، چندضلعی را می‌بندد (دست‌کم 3 نقطه).
2. ویزارد دوباره باز می‌شود؛ بازشو به فهرست اضافه شده و اعضا در پیش‌نمایش بریده‌شده نشان داده می‌شوند. بازشو باید در طبقه بام ترسیم شود؛ بازشویی که در طبقه دیگری ترسیم شود اضافه نمی‌شود.
3. ساخت بام («Create roof») یا به‌روزرسانی بام («Update roof») بام را همراه با بازشوهایش می‌سازد.

حذف انتخاب‌شده («Delete selected») بازشوی انتخاب‌شده در فهرست و حذف همه («Delete all») همه بازشوها را حذف می‌کند. بازشو می‌تواند از لبه بام بیرون بزند (برجی که لبه بام را قطع می‌کند): بخشی که بیرون از بام قرار می‌گیرد در پیش‌نمایش با خط‌چین قرمز نشان داده می‌شود و در آن عضوی قرار داده نمی‌شود.

شکل 9 – زبانه بازشوها: O1 درون یک صفحه بام (رافترهای دورگیر کناری در دو طرف)، O2 روی خط‌الرأس، O3 برجی که لبه بام را قطع می‌کند؛ تیرهای دورگیر بازشو به رنگ سرخابی، خلاصه و هشدار در پایین

10.2. اعضای بریده‌شده و تیرهای دورگیر

• رافترها، پرلین‌ها، خط‌الرأس، خط‌الرأس‌های شکسته، آبروها، رافترهای لبه شیروانی، تخته پیشانی و پرلین‌های دیوار که از بازشو عبور می‌کنند در لبه آن بریده می‌شوند؛ انتهاهای بریده‌شده مفصلی‌اند. درون بازشو دیرکی قرار داده نمی‌شود.
• در امتداد لبه بازشو و در صفحه بام یک تیر دورگیر بازشو قرار داده می‌شود. اعضای بریده‌شده روی تیر دورگیر ختم می‌شوند و چون تیر دورگیر در این نقاط تقسیم می‌شود، در تحلیل به آن متصل‌اند. مقطع آن با مقطع دورگیر b × h («Trimmer section b × h») تعیین می‌شود؛ اگر خالی بماند، مقطع رافتر به کار می‌رود.
• در حالت بار خطی رافتر، در بازشو بار پوشش اعمال نمی‌شود (رافترها در لبه آن تمام می‌شوند). اگر پوشش یک دال چندضلعی باشد که روی بام شبکه‌بندی می‌شود (بخش 7؛ ماکروها › دال چندضلعی را بر اساس ترازهای انتهای تیرها شبکه‌بندی کن)، بازشوهایی که درون چندضلعی دال قرار دارند از شبکه حذف می‌شوند: در امتداد لبه بازشو گره قرار داده می‌شود، شبکه از لبه پیروی می‌کند و در بازشو نه مثلثی باقی می‌ماند و نه بار پوششی. در بازشویی که مرز دال را قطع می‌کند (مثلاً برجی که خط تکیه‌گاه را قطع می‌کند)، مرز شبکه در امتداد لبه بازشو بریده می‌شود. فقط بازشویی که یکی از گوشه‌های چندضلعی دال را در بر می‌گیرد از شبکه حذف نمی‌شود؛ پنجره نتیجه درباره آن هشدار می‌دهد. برای چنین بازشویی چندضلعی دال را دور بازشو ترسیم کنید یا از حالت بار خطی رافتر استفاده کنید.

خلاصه، اعضای بریده‌شده را می‌شمارد؛ برای مثال: «3 بازشو: 7 رافتر بریده شد، 2 رافتر دورگیر کناری؛ 1 پرلین بریده شد، بار آن را قاب دورگیر تحمل می‌کند؛ 1 خط خط‌الرأس/خط‌الرأس شکسته/آبرو/لبه شیروانی بریده شد» («3 opening(s): 7 rafter(s) cut, 2 trimmer rafter(s); 1 purlin(s) cut, their load is carried by the opening frame; 1 ridge/hip/valley/verge line(s) cut»).

10.3. انواع بازشو

بازشو	محل	مسیر بار
بازشوی درون یک صفحه (پنجره بام، دودکش کوچک)	درون یک صفحه بام، دست‌کم 10 cm دورتر از مرز آن.	رافترهای دورگیر کناری با طول کامل (با مقطع دورگیر) در امتداد شیب در دو طرف بازشو قرار می‌گیرند. تیرهای دورگیر به‌صورت مفصلی به آن‌ها متصل می‌شوند و رافترها و پرلین‌های بریده‌شده روی این قاب می‌نشینند. رافتر معمولی‌ای که به رافتر دورگیر کناری نزدیک‌تر از 10 cm باشد حذف می‌شود و بار آن به رافتر دورگیر کناری می‌رسد. بام بار خود را تحمل می‌کند؛ در بازشو به دیوار نیازی نیست.
بازشوی عمومی (برج، شفت، دودکش بزرگ)	خط خط‌الرأس، خط‌الرأس شکسته، آبرو، لبه شیروانی یا لبه بام را قطع می‌کند، یا در امتداد شیب با بازشوی دیگری هم‌پوشانی دارد.	رافتر دورگیر کناری قرار داده نمی‌شود. تیر دورگیر در محلی که مرز صفحه را قطع می‌کند تقسیم می‌شود و هر قطعه در صفحه بام خود قرار دارد؛ گوشه‌ها صلب‌اند. تیرهای دورگیر باید توسط دیوارها، دیوارهای برشی یا قابی که در بازشو ترسیم می‌شود تحمل شوند (بخش 10.4)؛ خلاصه درباره این موضوع هشدار می‌دهد.

شکل 10 – همان بام در پیش‌نمایش سه‌بعدی: تیرهای دورگیر در صفحه‌های بام قرار دارند؛ در بازشوی روی خط‌الرأس (O2) تیر دورگیر در خط‌الرأس می‌شکند

10.4. دیوارها، دیوارهای برشی یا قاب‌ها در بازشو

در بازشوی عمومی، اعضایی را که تیرهای دورگیر را تحمل می‌کنند خودتان ترسیم می‌کنید: دیوارهای بنایی، دیوارهای برشی بتن مسلح یا یک قاب تیر–ستون. برای اینکه گره‌های تیر دورگیر در تحلیل به آن‌ها متصل شوند:

1. محور: دیوار یا دیوار برشی را روی لبه بازشو ترسیم کنید؛ محور آن در مدل تحلیل باید روی خط تیر دورگیر باشد. اگر فاصله محور از تیر دورگیر بیشتر از تلورانس گره اجزای محدود (پیش‌فرض 5 cm) باشد، گره‌ها ادغام نمی‌شوند. اگر محورهای دیوار معلوم باشند، ساده‌ترین راه ترسیم بازشو روی همان محورهاست.
2. تراز بالا: لبه بالایی دیوار باید در تراز تیر دورگیر باشد. وقتی تیر دورگیر شیب‌دار است، دو انتهای دیوار ترازهای بالای متفاوتی دارند؛ به‌جای وارد کردن دستی آن‌ها از ماکروها › ترازهای بالای دیوارهای انتخاب‌شده را با ترازهای تیر برابر کن («Macros › Match top elevations of selected walls to beam elevations») استفاده کنید (بخش 11).
3. قاب: اگر ستون‌ها تیرهای دورگیر را تحمل می‌کنند، آن‌ها را در گوشه‌های بازشو قرار دهید و با ماکروها › ترازهای بالای دیرک/ستون‌های انتخاب‌شده را با ترازهای تیر برابر کن («Macros › Match top elevations of selected posts/columns to beam elevations») تراز بالای آن‌ها را به تیرهای دورگیر برسانید.

مثال: وقتی روی لبه‌های یک بازشوی درون یک صفحه و یک بازشوی روی خط‌الرأس دیوار بنایی ترسیم شود و ترازهای بالای آن‌ها با ماکرو تنظیم شود (ماکرو دیوارهایی را که خط‌الرأس را قطع می‌کنند در خط‌الرأس تقسیم می‌کند)، هم در مدل دیوار پوسته‌ای و هم در مدل دیوار میله‌ای همه گره‌های بام روی لبه‌های بازشو به دیوارها متصل می‌شوند و تحلیل هیچ عضو معلق در هوایی گزارش نمی‌کند.

شکل 11 – مدل اجزای محدود (از تحلیل): (a) بازشوی درون یک صفحه، بالای دیوارها شیب تیر دورگیر را دنبال می‌کند؛ (b) بازشوی روی خط‌الرأس، دیوارهای تقسیم‌شده در خط‌الرأس. خاکستری: پوسته‌های دیوار، سرخابی: تیرهای دورگیر و رافترهای دورگیر کناری، قهوه‌ای: سایر اعضای بام، سبز: گره‌های لبه بازشو که به دیوارها متصل‌اند

11. برابر کردن تراز بالای دیوارها با تیرها

ماکروها › ترازهای بالای دیوارهای انتخاب‌شده را با ترازهای تیر برابر کن («Macros › Match top elevations of selected walls to beam elevations») (درست زیر ماکروی دیرک/ستون) تراز بالای دیوارها و دیوارهای برشی انتخاب‌شده را با تراز تیری که در امتداد محور آن‌ها قرار دارد برابر می‌کند. کاربرد اصلی آن دیوارهای لبه‌های بازشوی بام است: لبه بالایی دیوار تیر دورگیر شیب‌دار را دنبال می‌کند و تیر دورگیر در تحلیل روی دیوار تکیه می‌کند. این ماکرو در همه نسخه‌ها موجود است.

11.1. استفاده

1. طبقه دیوارها را فعال کنید و دیوارها و دیوارهای برشی‌ای را که باید تنظیم شوند انتخاب کنید. اگر هیچ‌کدام انتخاب نشده باشد، ماکرو برای پردازش همه دیوارهای طبقه فعال تأیید می‌خواهد.
2. ماکرو را اجرا کنید. برای هر دیوار، تیرهای همان طبقه در امتداد محور دیوار در مدل تحلیل جست‌وجو می‌شوند: در پلان موازی دیوار، با هر دو انتها نزدیک به محور (در محدوده نصف ضخامت دیوار، دست‌کم به اندازه تلورانس گره) و هم‌پوشان با دیوار. تیرهای دورگیر، رافترها، پرلین‌ها و تیرهای بتن مسلح همگی به حساب می‌آیند.
3. ترازهای بالای انتهای چپ و راست دیوار با تراز تیر در همان نقاط برابر می‌شوند. اگر چند تیر روی محور باشد، بالاترین به کار می‌رود؛ از میان تیرهای هم‌تراز، تیری که به محور نزدیک‌تر است انتخاب می‌شود (تیر دورگیر، نه رافتری که در همان صفحه از کنار بازشو می‌گذرد). ترازها، مانند فیلدهای تراز بالای دیوار، نسبت به تراز بالای طبقه‌اند.
4. پنجره نتیجه ترازهای قدیم و جدید هر دیوار و تیرهای بالای آن را فهرست می‌کند (شکل 12). Undo (بازگردانی) عملیات را در یک گام برمی‌گرداند.

شکل 12 – 8 دیوار لبه‌های O1 و O2 در بام شکل 9: دیوارهای O1 (WB05–WB08) اکنون تیرهای دورگیر را دنبال می‌کنند؛ در O2 دیوارهای موازی خط‌الرأس (WB09، WB11) روی 122.5 cm تنظیم شدند، دیوارهایی که خط‌الرأس را قطع می‌کنند (WB10، WB12) در خط‌الرأس به دو قسمت تقسیم شدند (قطعات جدید WB13، WB14) و هر قطعه تیر دورگیر صفحه بام خود را دنبال می‌کند

اخطار

وارد کردن دستی تراز بالای شیب‌دار: انتهای «چپ» دیوار، نخستین انتهایی است که برنامه برای آن ذخیره می‌کند (در دیوار افقی در پلان، انتهایی که x کوچک‌تری دارد؛ در دیوار عمودی در پلان، انتهایی که y بزرگ‌تری دارد)؛ به جهت ترسیم بستگی ندارد. اگر انتهاها جابه‌جا شوند، دیوار با شیب معکوس ساخته می‌شود و بخشی از گره‌های تیر دورگیر به آن متصل نمی‌شوند. ماکرو انتهاها را خودش تطبیق می‌دهد.

11.2. دیوارهایی که تغییر نمی‌کنند

در پنجره نتیجه	معنا	اقدام لازم
از قبل برابر («already equal»)	ترازهای بالا از قبل در تراز تیر هستند.	—
بدون تیر روی محور («without a beam on the axis»)	در امتداد محور دیوار تیری یافت نشد؛ این دیوارها در انتهای پنجره با نامشان فهرست می‌شوند.	بررسی کنید که دیوار روی خط تیر دورگیر قرار دارد و بام در همان طبقه ساخته شده است.
زیر تراز پایین قرار می‌گرفت («would fall below the bottom level»)	تراز تیر پایین‌تر از پای دیوار است.	طبقه دیوار و بام را بررسی کنید.
تراز تیر در طول دیوار شکسته است («broken beam level along the wall»)	تیر در طول دیوار دو شیب متفاوت دارد: بازشو خط‌الرأس یا یک خط‌الرأس شکسته را قطع می‌کند. ماکرو چنین دیواری را خودش در نقطه شکست تقسیم می‌کند (بخش 11.3)؛ این سطر فقط برای دیواری ظاهر می‌شود که تقسیم آن ممکن نیست، زیرا یکی از قطعات کوتاه‌تر از 10 cm می‌شد.	دیوار یا بازشو را طوری اصلاح کنید که نقطه شکست در انتهای دیوار نیفتد.
تیر فقط روی بخشی از دیوار («beam over part of the wall only»)	تیر فقط بخشی از طول دیوار را می‌پوشاند (مثلاً 25%)؛ نقطه‌ای که تیر در آن تمام می‌شود ذکر می‌شود.	دیوار را در آن نقطه تقسیم کنید و ماکرو را برای قطعه زیر تیر اجرا کنید.

در سطر دیواری که ترازش تغییر کرده است، ممکن است دو یادداشت در کروشه ظاهر شود:

• تیر پایین‌تری نیز روی محور هست، بالاترین گرفته شد («a lower beam also lies on the axis, the highest was taken»): تیر دیگری (مثلاً تیر طبقه یا کلاف افقی) در همان خط زیر تیر دورگیر قرار دارد؛ دیوار تا بالاترین تیر امتداد داده شد.
• محور تیر … cm از خط FEM دیوار فاصله دارد («the beam axis is … cm from the wall FE line»): تراز تنظیم شد، اما فاصله محور تیر از محور دیوار بیشتر از تلورانس گره است و گره‌ها ادغام نمی‌شوند. دیوار یا بازشو را روی یک خط قرار دهید.

11.3. تقسیم دیوارها در خط‌الرأس

در بازشویی که خط‌الرأس یا یک خط‌الرأس شکسته را قطع می‌کند، تیر دورگیر روی دو صفحه بام قرار می‌گیرد؛ بنابراین در دیوارهای عمود بر خط‌الرأس، تراز در خط‌الرأس می‌شکند. چون لبه بالایی مستقیم نمی‌تواند دو شیب را دنبال کند، ماکرو چنین دیواری را در نقطه شکست (خط‌الرأس) به دو دیوار تقسیم می‌کند و تراز بالای هر قطعه را با تیر دورگیر صفحه بام خود برابر می‌کند. پنجره نتیجه هر دو قطعه را با یادداشت «تقسیم شد» («split») و نقطه تقسیم فهرست می‌کند (WB10 و WB12 در شکل 12).

• تقسیم به همان روشی انجام می‌شود که دکمه Wall div. برنامه (تقسیم دیوارهای طبقه در تقاطع‌ها) به کار می‌برد: قطعه جدید همه مشخصات دیوار (مصالح، ضخامت، بارها، آرماتور) را می‌گیرد و به‌عنوان آخرین دیوار طبقه نام‌گذاری می‌شود. امتدادهای انتهایی قطعات در نقطه تقسیم صفر می‌شوند.
• دیواری که در چند نقطه می‌شکند (مثلاً بازشویی که هم خط‌الرأس و هم یک خط‌الرأس شکسته را قطع می‌کند) در هر نقطه تقسیم می‌شود.
• Undo (بازگردانی) تقسیم‌ها و تغییرات تراز را در یک گام برمی‌گرداند.
• اگر تیر فقط بخشی از دیوار را بپوشاند، ماکرو دیوار را تقسیم نمی‌کند؛ نقطه‌ای را که تیر در آن تمام می‌شود گزارش می‌دهد.

مدل شکل 11(b) به همین روش ساخته شده است: لبه‌های بالایی قطعات در خط‌الرأس به هم می‌رسند.

12. نکات تحلیل

• در بام‌های شکسته و دوشیب نمونه، تحلیل بدون هشدار به پایان رسید: گروه اعضای معلق در هوا وجود ندارد، ماتریس سختی منفرد نیست و تحلیل مودال عادی است.
• نسبت «خطای جزئی در انتقال بار رخ داد» («Partial error occurred during the load transfer») ممکن است با افزودن بام تغییر کند: این یک کنترل مجموع در مسیر بار کلاسیک است (بار کل طبقه در برابر باری که به اعضای قائم طبقه همکف می‌رسد). چون دیرک‌ها روی تیرها می‌نشینند، بار بام در مسیر کلاسیک دنبال نمی‌شود؛ حل اجزای محدود تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد.
• پیام «محورهای محاسبه‌ای که شبکه چوبی تشخیص داده شده ولی تعریف ارتعاش ندارند» («calculation axes containing a timber joist grid but no vibration definition») از وجود تیرهای چوبی روی دال‌های بالاترین طبقه ناشی می‌شود؛ برای بام کنترل ارتعاش لازم نیست.
• رافترها، پرلین‌ها و سایر اعضا با طراحی تیر و ستون چوبی کنترل می‌شوند؛ مقاطع را بر اساس نتایج به‌روز کنید.

13. محدودیت‌ها

• تنظیمات همراه پروژه ذخیره می‌شوند (V10.0.7.1 و نسخه‌های بعدی). چون بام در هر به‌روزرسانی از روی تنظیماتش از نو تولید می‌شود، ویرایش‌های دستی اعضای آن حفظ نمی‌شوند. بام‌هایی که با نسخه قدیمی‌تر ساخته شده‌اند تنظیماتی در فایل ندارند.
• پنجره‌های سقفی (دورمر)، توفال‌ها، تیرهای کش (collar tie؛ بام بدون پرلین) و کلاف‌بندی دیرک‌ها هنوز در دسترس نیستند.
• بام‌های فولادی و فولاد سبک: کنترل اتصال (ورق اتصال، جوش، پیچ و مهره؛ در فولاد سبک، پیچ) انجام نمی‌شود؛ مهاربندی پایداری صفحه بام و کش‌ها وجود ندارند. برای بام فولاد سبکی که از آرایه‌ای از خرپاها تشکیل می‌شود، از ویزاردهای خرپا و پرلین استفاده کنید.
• بازشوهای بام: شبکه دال پوشش (بخش 7) بازشویی را که یکی از گوشه‌های چندضلعی دال را در بر می‌گیرد حذف نمی‌کند (چندضلعی دال را دور بازشو ترسیم کنید). لبه بازشو به‌طور خودکار به محور دیواری که بعداً ترسیم شود نمی‌چسبد؛ بازشو را روی محورهای دیوار ترسیم کنید.
• در بام مستقل زیر هر پای رافتر یک ستون قرار داده می‌شود؛ چیدمان ستون‌های با فاصله بیشتر که یک تیر نشیمن را تحمل کنند هنوز در دسترس نیست.
• اضلاع منحنی چندضلعی پشتیبانی نمی‌شوند؛ اگر یک ضلع بسیار کوتاه همراه با پیش‌آمدگی بزرگ لبه بام باعث شود خط لبه بام خودش را قطع کند، ویزارد هشدار می‌دهد.