Hafif Çelik Doğrulama Çalışmaları
Bu makale, hafif çelik panel, dikme, kiriş ve kolon hesaplarının doğrulama çalışmalarını özetler. Doğrulama katmanlı yürütülmüştür: kesit özellikleri üretici kataloğuyla, burulma büyüklükleri kapalı çözüm ve bağımsız bir uygulamayla, dayanım zinciri yönetmelik denklemleri ve el hesabıyla, talep türetimi el hesabıyla karşılaştırılmış; ayardan rapora kadar tüm akış örnek projelerde uçtan uca çalıştırılmıştır. Bağıntılar için Hafif Çelik Tasarımın Teorik Esasları makalesine bakın.
1. Kesit özellikleri: 527 profil × katalog
Öntanımlı hafif çelik profil kütüphanesindeki her profil için keskin köşeli orta-hat modeliyle hesaplanan brüt özellikler katalogla karşılaştırılmıştır (model / katalog − 1):
| Aile (adet) | A | Ix | Iy |
|---|---|---|---|
| C (89) | +%1,4 … +%5,5 | +%1,9 … +%5,3 | +%3,2 … +%6,6 |
| Z (90) | +%1,4 … +%6,6 | +%1,9 … +%6,4 | +%3,4 … +%8,3 |
| U (88) | +%0,8 … +%2,5 | +%1,2 … +%2,8 | +%0,1 … +%1,2 |
| Sigma (90) | +%1,7 … +%6,0 | +%2,0 … +%4,6 | +%3,8 … +%8,5 |
| C+ (87) | +%2,4 … +%6,4 | +%2,5 … +%4,5 | +%3,3 … +%6,4 |
| Sigma+ (83) | +%2,7 … +%5,9 | +%2,6 … +%3,9 | +%4,0 … +%7,2 |
Sapmalar tekdüzedir ve modelin keskin köşe kabulünden gelir (köşeler yuvarlatıldığında alan sapması ortalama %1’e iner). Tasarımda brüt A, Ix ve Iy doğrudan katalog değerleriyle alındığından sapma tasarıma yansımaz; ağırlık merkezi konumu katalogla 0,4 mm içinde örtüşür.
2. Burulma büyüklükleri
| Sınama | Sonuç |
|---|---|
| Kapalı çözüm — düz U kesit (b = 50, h = 100, t = 2 mm) | Kayma merkezi uzaklığı ve çarpılma sabiti sayısal çözümle birebir |
| Bağımsız uygulama ile program, 90 Sigma profil | J, Cw ve kayma merkezi için en büyük bağıl fark < 3·10⁻⁵ |
3. Distorsiyonel burkulma genel yöntemi
Genel yöntem (HCBTİE 4.10.3.3) üç bağımsız yoldan doğrulanmıştır: yönetmelik sayfalarından yeniden yazılmış bağımsız bir hesap, iki ayrı sonlu şerit çözücüsü ve kod incelemesi. Bağımsız hesap altı kesitte kritik gerilmeyi ve kritik yarım dalga boyunu binde birden iyi yeniden üretmiştir:
| Kesit | Fcrd basınç, program / bağımsız (MPa) | Fcrd eğilme, program / bağımsız (MPa) |
|---|---|---|
| S200-50x67x16x2 | 183,0 / 183,0 | 377,4 / 377,4 |
| C200x80x16x2 | 169,2 / 169,2 | 300,0 / 300,0 |
| Z200x60x15x2 | 175,6 / 175,6 | 411,7 / 411,7 |
| Z400x100x21x2 | 55,2 / 55,2 | 164,6 / 164,6 |
| C+200-89x25x15x4 | 606,5 / 606,5 | 922,4 / 922,4 |
| S+200-55x95x25x15x4 | 574,7 / 574,7 | 850,0 / 850,0 |
Belirgin bir distorsiyonel modu olan durumlarda genel yöntem, sonlu şerit çözümüyle basınçta −%7 … +%0, eğilmede +%4 … +%14 (tutucu) bandında uyumludur. Sigma kesitlerde yöntem gövdeyi düz kabul ettiğinden belirgin biçimde tutucudur; C+ kesitlerde ise basınçta sonlu şerit değerinin biraz üzerinde kaldığından bu kesitlerde sonlu şerit seçeneği varsayılan yapılmıştır.
4. Sonlu şerit çözücüsü
Programın sonlu şerit çözücüsü önce tek şerit matrisleriyle bağımsız bir başvuru çözücüsüne karşı sınanmış (bağıl fark ≤ 2·10⁻¹⁰), ardından aynı ağla kritik gerilmeler karşılaştırılmıştır (düz levha, köşebent, C, Sigma, Z ve C+ kesitler; sonuçlar birebir). Katalogdaki 439 tırnaklı profilin tamamında (861 basınç/eğilme durumu) iki çözücünün kritik gerilmeleri arasındaki en büyük fark 9·10⁻⁵, ortalama 8·10⁻⁶ olmuştur. Ağ iki kat inceltildiğinde sonuçlar en çok %0,3 değişir.
5. Kiriş ve kolon (elemana atanmış kesit)
Bir test projesinde kirişe ve kolona SIGMA S200-50x67x16x2 atanmış, malzeme S235 alınmıştır. Program değerleri bağımsız bir hesap ve el hesabıyla karşılaştırılmıştır:
| Büyüklük | El hesabı / bağımsız hesap | Program (YDKT) | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Kiriş eğilme dayanımı Md (Lb = L = 6,0 m, Cb = 1,579; yanal burulmalı burkulma belirleyici) | 3,222 kNm | 3,2225 kNm | Birebir |
| Kiriş kesme dayanımı Vd | 32,39 kN | 32,39 kN | Birebir |
| Kolon Pd / Md,x / Md,y (KL = 3,0 m) | 54,83 kN / 6,587 kNm / 1,578 kNm | 54,83 / 6,587 / 1,578 | Birebir |
Kiriş eğilme dayanımında yanal tutulmasız boy eleman boyudur (Lb = L = 6,0 m) ve Cb belirleyici 1,6G+Q birleşiminin moment diyagramından hesaplanır: Mmaks = 0,176 (uç), MA = 0,044, MB = 0,134, MC = 0,094 kNm → Cb = 12,5·0,176 / (2,5·0,176 + 3·0,044 + 4·0,134 + 3·0,094) = 1,583 (program 1,579; fark gösterilen momentlerin yuvarlamasından). Pey = π²·206010·325600/6000² = 18 390 N, Pez = 40 886 N, io = 82,68 mm → Mcre = 1,579·82,68·√(18 390·40 886) = 3,580·10⁶ N·mm; Fcre = 83,1 MPa < 0,56Fy → Mne = 3,580 kNm; Md = 0,90·3,580 = 3,222 kNm.
GKT değerleri de ilgili güvenlik katsayılarıyla birebir örtüşmüştür.
6. Talep modeli ve uçtan uca akış
- Panel iç kuvvetlerinden ara ve kenar dikme eksenel taleplerinin, dış duvarlarda rüzgâr momentinin ve birleşik etki oranlarının türetilmesi YDKT ve GKT için el hesabıyla karşılaştırılmış, rapordaki değerlerle birebir örtüşmüştür.
- Kenar rijitleştirici (HCBTİE 4.9.3) ve Z kesit kuralları el hesabıyla doğrulanmıştır.
- Panel ankrajı, alçı levha payı, deprem yükünün T = 0,2 s ile hesabı, panel rijitliklerinin kapasiteyle orantılanması ve temellerin D ile tasarımı, tek ve üç katlı örnek hafif çelik projelerinde ayrı ayrı denetlenmiştir.
- Örnek projelerde ayar → analiz → rapor → PDF zinciri otomatik koşularda hatasız çalışmış; ayarlar hem metin hem ikili proje biçiminde kaydedilip birebir geri okunmuştur.
7. Döşeme kirişi tahkikleri
Gövde buruşması. Hesap, bağımsız bir uygulamayla 13 durumda karşılaştırılmıştır (C, U ve C+ kesitler; uç ve ara mesnet; tek ve iki karşıt kuvvet; ss/t ≤ 60 ve > 60; kapsam dışı Sigma, r/t > 6 ve hw/t > 200 durumları). 13 durumun tamamında değerler ve durum kodları aynıdır (fark < 10⁻⁶). Çift C kesitli bir el hesabı tablosuyla karşılaştırma (H = 200 mm, t = 4,95 mm, r = 6 mm, fyb = 350 MPa, ss = 100 mm):
| Durum | El hesabı | StatiCAD |
|---|---|---|
| Uç mesnet, rijitleştirilmiş başlık | 68,894 kN | 68,894 kN |
| Uç mesnet, rijitleştirilmemiş başlık, ss/t ≤ 60 | 46,198 kN | 46,198 kN |
| Ara mesnet, ss/t ≤ 60 | 118,551 kN | 118,551 kN |
| Ara mesnet, ss/t > 60 (ss = 400 mm) | 170,220 kN (bağımsız hesap) | 170,220 kN |
Uçtan uca akış. 4 m açıklıklı U100x53x1,5 döşeme kirişleriyle (YDKT) sınanmıştır:
- Oturmalı mesnet ve ss = 40 mm ile gövde buruşmasında P = 8,65 kN, Pd = 3,056 kN (bağımsız hesapla aynı; oran 2,83).
- Mesnette üstten yük beyanında iki karşıt kuvvet bağıntısıyla Pd = 3,43 kN (el hesabı 3,426 kN).
- Alt başlık tutulma aralığı 1250,5 mm ile Md− = 1,332 kNm; üst başlık kaplamaya bağlı ve rijitleştirici beyanında Md+ = Mdlo = 1,370 kNm.
- Yalnız hareketli yük sehimi δQ = 5,09 cm > L/250 = 1,60 cm ve titreşim koşulu (L/d = 40, fn = 3,0 Hz) yakalanmış; köprüleme beyanı titreşim uyarısını kaldırmıştır.
- Girdiler metin ve ikili proje biçiminde kaydedilip birebir geri okunmuş; Türkçe ve İngilizce raporda gövde buruşması, rijitleştirici ve titreşim satırları ile işaretli değerler denetlenmiştir.
8. Döşeme üretimi ve kiriş mafsalları
Model: 4 × 4 m göz, köşelerde 4 kolon, kenarlarda hafif çelik kirişler; döşeme t = 2 cm, G = 175 kg/m², Q = 200 kg/m². C200x80x16x2 profilli, 400 mm aralıklı, X yönünde hafif çelik döşeme tanımıyla 9 döşeme kirişi (iki ucu mafsallı, üst başlık tutulu) ve 40 cm’lik 10 şerit üretilmiştir.
| Çözüm | Kiriş M+ (1,4G + 1,6Q) |
|---|---|
| Klasik aktarım, döşemeler rijitliğe dahil değil | 9 kirişin hepsinde 4,896 kNm, V = 4,90 kN (kenar kirişlerinin rijitliğinden bağımsız). Q yayılı yükü w = 0,7455 kN/m; el hesabı 200 kg/m² × 0,38 m = 0,7456 kN/m |
| Kabuk aktarımı, rijit (S350) kenar kirişleri | 3,82 (kenara komşu) … 5,12 kNm (orta); kaplamanın yük paylaştırması küçük |
| Kabuk aktarımı, esnek (U100) kenar kirişleri | 17,9 (kolona yakın) / 0,9 kNm (orta); kenar kirişi sehimi 17 cm → analiz uyarısı |
Döşeme kirişlerinin uç momenti sıfırdır (mafsallar sonlu eleman çözümünde uygulanır). Yeniden üretim (500 mm aralıkla 7 kiriş / 8 şerit; Y yönü; kontrplak kaplama; köprüleme beyanı), tanımın kaldırılmasıyla özgün döşemenin geri gelmesi ve proje kaydında tanımların ve şerit–kiriş ailesinin korunması ayrıca doğrulanmıştır.
9. Döşeme diyaframı
Model: 3 katlı, 10 × 6 m, her katta 6 hafif çelik panel; DX = 2,0, DY = 3,0, eşdeğer deprem yükü yöntemi. Üç düzeyde C200x80x16x2 profilli, 600 mm aralıklı, Y yönünde, OSB kaplamalı ve köprülemeli hafif çelik döşeme (17 şerit, 16 kiriş).
| Büyüklük | StatiCAD | El hesabı / çapraz kontrol |
|---|---|---|
| 1. düzey net kuvveti Fx (D ile) | 123,63 kN | D·F1 = 2,0 × 6,301 t = 123,6 kN |
| 1. düzey, y = 0 hattı kuvveti F (“−X1 − 0,3Y2” birleşimi) | 183,36 kN | 2,0 × 8,234 + 0,3 × 3,0 × 2,459 = 18,68 t = 183,3 kN |
| Aynı hat: B, v, φvn, oran | 10,00 m; 18,34 kN/m; 6,12 kN/m; 3,00 | Döşeme 0–1000 cm; 0,6 × 10,2 (OSB varsayılanı) |
| 1. düzey, x = 0 hattı kuvveti F (“−0,3X1 − Y2” birleşimi) | 148,39 kN | 0,3 × 2,0 × 3,301 + 3,0 × 4,380 = 15,12 t = 148,3 kN |
| Döşeme → panel bağlantısı: Ps, n, n·Ps | 4,666 kN; 33; 153,97 kN | t1 = t2 = 2,0 mm, dv = 4,8 mm, Fu1 = 360, Fu2 = 420 MPa: Pns = min(10931; 9331; 10886) N → 0,5 × 9331 = 4,666 kN; 9,94 m / 0,3 m → 33 |
| 1. düzey başlık kuvveti Tx / Ty | 9,272 / 34,117 kN | 123,63 × 6/(8 × 10); 163,76 × 10/(8 × 6) |
| Toplayıcı (y = 0, duvarlar hattı kaplıyor) | 5,50 kN (oran 0,035) | N ≈ 0 beklenir |
Toplayıcı ve boşluk için aynı modelde zemin kat duvarı 2 m’ye kısaltılmış, 1. düzey döşemesinin ortasında 2 × 2 m boşluk bırakılmıştır:
| Büyüklük | StatiCAD | El hesabı / çapraz kontrol |
|---|---|---|
| y = 0 hattı toplayıcı kuvveti |N|maks (ℓ = 2 m, F = 311,30 kN, B = 10 m) | 249,04 kN (oran 1,57, uyarı) | F·(1 − ℓ/B) = 311,30 × (1 − 2/10) = 249,04 kN |
| Boşluk oranı | 0,067; rijit diyaframda uyarı | 4 / 60 m² = %6,7 > %3 |
| 10 × 2 m’lik döşeme ailesinin payı ve başlık kuvveti Tx | 66,93 kN; 1,673 kN | 187,41 × 20/56 = 66,93; 66,93 × 2/(8 × 10) = 1,673 |
Tüm düzeyleri hafif çelik olan bu modelde betonarme diyafram (TBDY 7.11) satırları üretilmemiş; TBDY 10.5 satırları ile hat ve bağlantı uyarıları üretilmiştir. Modelin ağır kat yükleri ve DY = 3 nedeniyle oranlar 1,2–6 arasındadır; model denetim amaçlıdır.
10. Kiriş ekseni ofseti ve kompozit eksenel kuvvet
Model: Örnek Çözüm: İki Katlı Hafif Çelik Bina makalesindeki bina (5 m’lik döşeme kirişleri CC C200x80x16x2, 390 mm aralık; lentolar CC C200x80x22x4, mafsallı). Aynı model ofset açık (ara düğümler diyaframda ya da “Kiriş ara düğümlerini rijit diyaframa bağlama” açık) ve ofsetler kapalı çözülmüştür.
| Büyüklük | StatiCAD | El hesabı / çapraz kontrol |
|---|---|---|
| ck (e2 = 0 − 20/2 cm) | — | 7,51 × (−10) / (471,9 + 7,51 × 100) = −0,06141 cm⁻¹ |
| Sonlu eleman parça eksenel kuvveti, ara düğümler diyaframda (parça 1 / 5) | G: −1,2218 / −6,4586 kN; Q: −2,5366 / −13,4088 kN | ck·M̄3: −1,2219 / −6,4587; −2,5369 / −13,4091 kN (fark ≤ %0,01) |
| Sonlu eleman eksenel kuvveti, tek zincir | G: −4,3638 kN (10 parçada sabit) | ck·(2/3)·Mmaks = −6,141 × 0,6667 × 1,0659 = −4,364 kN |
| Döşeme kirişi tasarım eksenel kuvveti ve P/Pd + M/Md | 0,197 kN; 0,564 (ofsetler kapalıyken 0; 0,558) | 1,2G + 1,6Q tepe değeri 29,20 kN düşülür; yamuk kuralı artığı 1,2 × 0,0435 + 1,6 × 0,0903 = 0,197 kN (%0,67) |
| Lentoların tasarım eksenel kuvveti | 0,23 / 0,07 kN | Ofsetler kapalıyken 0 |
| Ofset açık ve kapalı çözümlerin farkı (74 kiriş) | Oran ≤ 0,007; M ≤ 0,12 kNm; sehim ≤ 0,0005 cm | Kalan moment farkı ofsetin gerçek rijitlik etkisidir |
Aynı düşüm ağır çelik kirişlerde de uygulanır; doğrulaması için Çelik Yapılar Doğrulama Çalışmaları makalesine bakın.
11. Panel alt ve üst başlıkları ile kuşaklar
Modeller: Örnek Çözüm: İki Katlı Hafif Çelik Bina makalesindeki bina (2 kat, 24 panel, iki yüzü OSB, C100x50x15x1,2 dikmeler, M12 kesme ankrajı, n = 4), bu binanın WZ01 duvarı kaplamasız yapılmış bir varyantı, Bölüm 9’daki toplayıcı varyantı (zemin kat duvarı 2 m) ve bir regresyon modeli.
| Büyüklük | StatiCAD | El hesabı / çapraz kontrol |
|---|---|---|
| WZ01 alt başlığı (otomatik U100x52x1,2): v, a, N | 11,746 kN/m; 537,5 mm; 3,157 kN | v = 25,253/2,15; a = 2150/4; N = 11,746 × 268,75/1000 = 3,157 kN |
| Delik, net alan ve Td | 14 mm; 221,2 mm²; 69,68 kN | M12 → 12 + 2 (Tablo 8.1); 238 − 14 × 1,2; min(0,90 × 350 × 238; 0,75 × 420 × 221,2) = min(74,97; 69,68) |
| Pd (EGM; Lx = 537,5, Ly = Lz = 600 mm) | 26,51 kN | Yaklaşık etkin genişlik hesabı (başlık k = 0,43, gövde k = 4, Fn ≈ 284 MPa, Ae ≈ 118 mm²): 0,85 × 33,4 ≈ 28 kN (%7 içinde) |
| Üst başlık panel içi kuvveti ve toplayıcı (y = 0 hattı) | sbağ = 150 mm; Niç = 0,881 kN; N = 7,779 kN; oran 0,292 | 11,746 × 0,075; diyafram hattı kuvveti 6,898 + 0,881; 7,779/min(73,16; 26,60) |
| Çift U100x53x1,5 üst başlık, e1 = 150 mm | Td 183,83 kN; Pd 80,45 kN; Niç 1,762 kN | 2 × min(0,9 × 350 × 299; 0,75 × 420 × (299 − 4,8 × 1,5)) = 2 × 91,92; 2 × 40,22; 11,746 × max(75; 150) |
| Kuşak, kaplamalı WZ01 (1 sıra; t = 1, d = 4,17, n = 2, b = 40 mm) | F 0,473 kN; Ps 2,364 kN; n·Ps 4,729 kN (oran 0,10); şerit 11,29 kN | 0,02 × 23,665 (birikimsiz); Pns = 4729 N (t2/t1 = 1,2, Pns2 belirleyici) × 0,5; min(0,9 × 350 × 40; 0,75 × 420 × 35,83) |
| HCBTİE 6 kuşak ayrıntıları | WZ02: (b), (c), (d) ve (f) uyarıları; WZ03: girilmeyen ayrıntı bilgisi; 2. katta yatay kaplama: TBDY 10.3.1.4 hatası | Kulakçık 20 < 6d = 21 mm; kenar mesafesi 5 < 1,5d = 5,25 mm; t = 0,7 < 0,8 mm; tek vida ve d = 3,5 mm < No.8; WZ03’te t ve d girilmedi |
| Kaplamasız WZ01, 0 / 1 / 2 sıra kuşak | Dikme Pd 13,59 / 36,19 / 43,56 kN; kenar dikme oranı 1,58 / 0,60 / 0,49 | Ly = Lz = 2600 / 1300 / 867 mm; F = 0,02 × (3 × 10,226 + 21,517) = 1,044 kN (birikimli) |
| Toplayıcı varyantı, 1. düzey y = 0 hattı (WZ01, otomatik U200x91x2) | N = 272,24 kN; oran 3,39 (Pd = 80,31 kN belirleyici); çift başlıkla 1,70 | 249,04 (Bölüm 9, hat toplayıcı kuvveti) + 23,20; döşeme kirişi toplayıcı satırı (1,568) değişmez |
| Gövde uyumu (toplayıcı varyantı, 2. kat: U100 başlık / Sigma 200 dikme) | Gövde yüksekliği farkı ve et kalınlığı farkı bilgileri | |100 − 200| > 10 mm; başlık t < dikme t |
- Bağımsız hesap: Program sonuçları 24 duvarda bağımsız bir hesapla yeniden kurulmuştur (otomatik profil, v, a, N, delik, Td, sbağ, Niç, toplayıcı, kuşak kuvveti, Ps, şerit dayanımı, gerekli alan ve ayrıntı denetimleri; EGM basınç dayanımı programdan alınmıştır). En büyük göreli fark 2,3·10⁻³’tür (yuvarlama).
- Başlık et kalınlığının aktarımı: 2. kattaki W111/W112 duvarlarında alt başlık U100x52x1,2 seçilince (dikme t = 1,5 mm, vida tipi kat bağlantısı) bağlantı t1 = 1,2 mm ile hesaplanır: 0,5 × 2,7 × 1,2 × 5,5 × 420 = 3,742 kN; kesme oranı 0,456’dan 0,487’ye çıkar, W112’de gerekli ankraj 14’ten 15’e yükselir. 1. katta üst başlık U100x53x1,5 seçilince döşeme–üst başlık vidası t2 = 1,5 mm ile hesaplanır: 0,5 × 4,2 × √(1,5³ × 4,8) × 420 = 3,55 kN (Pns1 belirleyici; seçim öncesi 2,54 kN); WZ01 oranı 0,710’dan 0,508’e iner.
- h/d > 50 uyarısı: 1. kat yüksekliği 540 cm (h/d = 52) yapılan varyantta uyarı yalnız kuşak girilmemiş iki duvarda (WZ04, WZ05) verilir; 1 sıra kuşaklı diğer duvarlarda verilmez.
- Regresyon: Başlık ve kuşak girdileri boşken üç modelde dikme, ankraj, diyafram, kiriş ve deprem sonuçları önceki hesapla birebir aynıdır; proje kontrol listesi ve analiz uyarıları yeni başlık ve kuşak satırları dışında değişmez. Kaplamalı dikmelerde kuşak dikme sonucunu değiştirmez.
- Dosya ve rapor: Girdiler proje dosyasıyla kaydedilir; yeniden açıldığında 24 duvarın tüm başlık ve kuşak alanları korunur, bu özellikten önce kaydedilmiş dosyalar boş girdiyle açılır. Türkçe ve İngilizce raporlarda ALT / ÜST BAŞLIK ve KUŞAK satırları üretilir.
12. Kaplamasız panel, proje ayarlarının kaydı ve diyaframda basınç
Model: Örnek Çözüm: İki Katlı Hafif Çelik Bina makalesindeki bina (2 kat, 24 panel, iki düzeyde hafif çelik döşeme; döşeme kirişi C200x80x16x2, malzeme S235, en büyük kiriş aralığı 390 mm) ve üç regresyon modeli. Kaplamasız senaryolarda ilgili panellerin iki yüzünün kaplama işareti kaldırılmıştır.
| Durum | StatiCAD | Beklenen / el hesabı |
|---|---|---|
| “Klasik Rijitlik” ve ofset kapalı seçilip kaydedilen proje, program ayarları tersine çevrildikten sonra açıldı | Seçimler dosyadan geldi (iki proje dosyası biçiminde de) | Seçimler projeyle kaydedilir |
| Bu bilgiyi içermeyen eski proje; yeni proje | “Kapasite”, ofset açık | Varsayılan |
| Sonlu eleman dağılımı, “Kapasite”: 1. katta WZ04 ve WZ05 kaplamasız | İki panel için bilgi satırı; panel kesmesi binde birin altında, ihmal edildi; ara dikme oranı (kaplamalı → kaplamasız) WZ04’te 1,37 → 2,45, WZ05’te 1,33 → 2,34; diğer paneller daha çok kesme alır (ör. WZ01 kenar dikme 1,85 → 2,31) | Vn = 0; rijitlik katsayısı 0,001; kaplamasız burkulma boyu |
| Aynı durum, “Klasik Rijitlik” | WZ04 V = 4,840 kN (%4,4), WZ05 V = 26,123 kN (%23,6): hata ve kontrol listesi satırı | Panel kesmesi binde biri aşıyor |
| Sonlu eleman dağılımı, 1. katın 12 paneli kaplamasız | 12 panelde hata; X ve Y doğrultusunda kat-doğrultu hatası | Kesme kapasiteli panel yok |
| Klasik kesme dağılımı, WZ04 ve WZ05 kaplamasız | İki panel kesme almaz, çekme ankrajı talebi 0; bilgi satırı | Kapasiteyle orantılı dağılım (TBDY 10.2.6.1) |
| Klasik kesme dağılımı, 1. katın 12 paneli kaplamasız | Panel kesmeleri |V2| = 1,10 / 2,12 / 1,02 / 0,65 / 2,25 / 1,12 t (kaplamalı modelde 1,12 / 2,14 / 1,02 / 0,67 / 2,25 / 1,13 t); X ve Y kat-doğrultu hatası, kontrol listesi satırı; 12 panelde hata | Kat kesmesi iki yüz kaplamalı varsayımıyla dağıtılır, kapasite 0 |
| Toplayıcı, 1. düzey x = 500 cm hattı | N = 20,860 kN; Td = 158,836 kN; Pd = 94,552 kN (Lb = 390 mm); oran 0,221 (yalnız çekmeyle 0,131); ek yeri 5 vida (Ps = 4,666 kN) | Td = min(0,9 × 235 × 751; 0,75 × 360 × (751 − 2 × 4,8 × 2)) = 158,837 kN; Ps = 0,5 × min(4,2 × √(2³ × 4,8) × 360; 2,7 × 2 × 4,8 × 360) = 4,666 kN; ⌈20,860/4,666⌉ = 5; 20,860/94,552 = 0,221 |
| Aynı modelin 10 hattı ve 4 döşeme ailesi | Tümünde basınç belirleyici (Pd < Td); ek yeri 2–6 vida | N/Pd ve ⌈N/Ps⌉ tüm hatlarda birebir |
| Pd (EGM) yaklaşık kontrolü | 94,55 kN | Etkin genişlik (gövde k = 4, ρ ≈ 0,51; kenar berkitmeli başlık k ≈ 2,5, ρ ≈ 0,90; Ae ≈ 500 mm², Fn ≈ Fy): 0,85 × 500 × 235 ≈ 100 kN (%5 içinde) |
- Regresyon: Kaplamasız panel içermeyen dört modelde (sonlu eleman dağılımı) ve örnek binanın klasik kesme dağılımlı çözümünde dikme, ankraj, diyafram, panel başlığı, sonlu eleman ve alçı levha payı sonuçları ile analiz uyarıları ve proje kontrol listesi önceki hesapla birebir aynıdır; tek fark kısa panel bilgi metnine eklenen “ya da kaplamasız panel” ifadesidir. Basınç tahkiki yalnız hafif çelik döşemeli modelde diyafram oranlarını ve rapor metinlerini değiştirmiştir. Kat-doğrultu denetimi, kesme kapasiteli paneli olan altı karşılaştırmanın hiçbirinde sonucu değiştirmemiştir.
- Arayüz: Proje Genel Ayarları’nda ayrı bir panel tipi (alçı levha / diğer) seçimi bulunmaz; kaplama türü yüz bazında Duvar Özellikleri’nden girilir ve hesaplar bu girişi kullanır.
13. Panel malzemesi seçimi
Dikme, alt/üst başlık ve kuşak malzemesi duvar bazında seçilebilir (varsayılan S350GD). Model: Örnek Çözüm: İki Katlı Hafif Çelik Bina makalesindeki bina.
| Durum | StatiCAD | Kontrol |
|---|---|---|
| WZ01 iç dikme, S350GD → S280GD | Pd 44,49 → 39,83 kN; oran 0,301 → 0,346 | Talep (N, M) aynı; oran artışı Pd ve Md düşüşünden (N–M etkileşimi); Pd oranı 0,895 > 280/350 = 0,80 (burkulma bölgesinde Fy’ye duyarlılık azalır) |
| WZ03, S220GD | Pd = 34,46 kN; hata ve proje kontrol listesi satırı | 220 < 235 MPa (TBDY 10.2.3.2) |
| WZ04, kütüphane çeliği S355 | Pd = 44,74 kN, uyarı yok | Fy = 355 MPa, Fu/Fy ≥ 1,08 |
| Döşeme–panel bağlantısı (S280GD panel) | Ps 2,54 → 2,177 kN | 2,54 × 360/420 = 2,177 (Fu2 panel malzemesinden) |
| Alt başlık çekme (S280GD) | Td 69,678 → 59,724 kN | 0,75 × 360 × 221,2 = 59,724 (kopma belirleyici) |
| Kayıt | Proje kaydedilip açıldığında malzeme korunur; eski dosyalar S350GD ile açılır | — |
14. Plan ve görünüş çizimlerinde panel duvarı
Aynı binanın 1. katında (14 panel, C100x50x15x1,2/1,5, s = 600 mm, n = 2) çizimdeki dikme konumları ve DXF çıktısı denetlenmiştir:
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| WZ01 (Lp = 215 cm; sol uç köşe, sağ uç kapı kenarı) | Kenar dikmeler 17,5/22,5 cm (köşe: birleşen duvarın iç yüzü 15 cm) ve 207,5/212,5 cm (serbest uç); ara dikmeler 60/120/180 cm |
| WZ02 (365 cm, iki ucu kapı kenarı) | Kenar dikmeler 2,5/7,5 ve 357,5/362,5 cm; ara dikmeler 60 … 300 cm (5 adet) |
| T birleşim (WZ12 → WZ02) | WZ12’nin kenar grubu WZ02’nin iç yüzünün altında; WZ02 sürekli |
| Aks görünüşü, dikme konumları | Ölçü zinciri planla aynı: WZ01 37,5 / 60 / 60 / 27,5 cm (kenar grupları arası), WZ02 52,5 / 60×4 / 57,5 cm |
| Çift üst başlık ve kuşak | WZ02’de iki üst başlık şeridi ve dikme serbest boyunu üçe bölen iki kuşak şeridi |
| Kesme ankrajı | 1. katta 4–6 x bulon Ø12, 2. katta vida Ø5,5 (adet son analizden) |
Bu çizimler analiz sonuçlarını değiştirmez.
15. Çaprazlı panel sistemleri
Çaprazlı panel hesabı el hesabıyla ve bağımsız bir hesap uygulamasıyla denetlenmiştir.
| Denetim | Sonuç |
|---|---|
| El hesabı: tek bölme, h = 2,70 m, l = 1,20 m, iki yüzde 100×1,2 mm S350GD şerit, vida 4,8 mm, levha 1,5 mm | Ld = 2954,66 mm, cos θ = 0,40614; Tn = 42,00 kN, Pn = 0,9·42 = 37,80 kN; Vn = 2·42·0,40614 = 34,116 kN (program 34,11563); Pns = min(7099,96; 6531,84; 8164,8) = 6531,84 N, Ps = 3265,92 N; V = 20 kN ve D = 2 için F = 24,622 kN, D·F = 49,244 kN, gerekli vida ⌈49244/3265,92⌉ = 16, Tv = 45,00 kN = D·V·h/l; tek yüzde M = 90·0,0445 = 4,005 kN·m. Hepsi programla birebir |
| Net kesit (Denk. 10.23) | S350GD şeritte AnetFu/(1,2AgFy) = 108,48·420/50400 = 0,904 < 1 (Fu/Fy = 1,20 olduğundan delikli şerit hiçbir zaman sağlamaz); S250GD 150×1,5 şeritte 1,019, sağlar |
| Profil çapraz (C100x60x18x2, lb = 1660 mm) | X kesişiminde bağlı, L = Ld/2 = 1714 mm: Pn = 71,76 kN, Pd = 61,00 kN (φc = 0,85); Vn = 2·2·2·71,76·0,48416 = 277,95 kN; F = V/(8 cos θ) |
| Bağımsız hesap uygulaması: 30 rastgele girdi (10’u profil; YDKT ve GKT, 1–3 bölme, tek ve iki yüz) | 660 karşılaştırmada en büyük göreli fark 4·10⁻¹⁰ |
| Süneklik (TBDY 10.2.1.2) | Binada çaprazlı panel varken yüksek süneklik seçilirse hata verilir; R ve yükseklik sınırlı süneklik sınırlarıyla denetlenir |
| Rapor | Çaprazlı duvarların panel kesmesi satırında çapraz tahkiki yazılır |
Çaprazlı panel tanımlanmadıkça analiz sonuçları değişmez; açık sonlu eleman çapraz elemanı yalnız klasik rijitlik tipinde çaprazlı duvarların sonucunu değiştirir.
16. Çapraz bağlantı tahkiki
| Denetim | Sonuç |
|---|---|
| El hesabı: h = 2,70 m, l = 1,20 m, iki yüzde 100×1,2 mm S350GD şerit, vida 4,8 mm, desen 6×4, p1 = 15, p2 = 20, e1 = 15, e2 = 20 mm, aynı çelikten 2,0 mm köşe levhası; F = Td = 37,80 kN, D = 2 | D·F = 75,60 kN. A1: 24·3265,9 = 78,38 kN (0,96). A4 blok kırılma: Agv = 2·90·1,2 = 216, Anv = 2(90−5,5·4,8)·1,2 = 152,64, kenara yırtılmada Ant = 2(20−2,4)·1,2 = 42,24 mm² → Rn = min(38,47 + 17,74; 45,36 + 17,74) = 56,21 kN, 1,20·AgFy = 50,40 kN → 0,90 (sağlar). B2 Whitmore lw = 60 + 2·75·tan30° = 146,6 mm: akma 0,9·350·146,6·2 = 92,36 kN (0,82), kopma 0,5·420·(146,6−19,2)·2 = 53,51 kN (1,41). B3 levhada blok kırılma 0,5·102,4 = 51,21 kN (1,48). Sonuç: çapraz ucu yeterli, 2 mm köşe levhası yetersiz. Program ve bağımsız hesap birebir |
| Aynı örnek, S250GD | Td = 27,00 kN, D·F = 54,00 kN; A4 0,82, B2 akma 0,82, B2 kopma 1,28, B3 1,34 |
| Örnek çözümdeki WZ12 duvarı (h = 2,60 m) | cos θ = 0,84742, sin θ = 0,53092; Vc = 64,07 kN; F = 32,18/(2·0,84742) = 18,99 kN; D·F = 1,838·18,99 = 34,90 kN; A1 0,53, B2 0,36 / 0,57, B3 0,52, C1 18,53/28,40 = 0,65, C2 29,57/32,66 = 0,91. Programla birebir |
Bağlantı tahkiki analiz sonuçlarını değiştirmez; yalnız çaprazlı duvarların tahkik oranlarını ve hata satırlarını belirler. Raporda çaprazlı duvarların panel satırı deseni, levhayı, uç takviyesini, her halkanın dayanımını ve oranını ve en zayıf bağlantı elemanını yazar. Adım adım örnek için Örnek Çözüm: Çaprazlı Hafif Çelik Panel makalesine bakın.
17. Genel değerlendirme
Brüt kesit özellikleri katalogla tutarlı; burulma büyüklükleri kapalı çözüm ve bağımsız uygulamayla doğrulanmış; dayanım zinciri yönetmelik denklemleri ve el hesabıyla, talep türetimi el hesabıyla örtüşmektedir. Modül, belirtilen kapsam içinde (öntanımlı C, Z, U, C+, Sigma ve Sigma+ kesitleri; dikme, başlık ve kuşakta TS EN 10346 GD sınıfları ya da kütüphane çeliği, varsayılan S350GD) kullanıma uygundur.
Yazılımla üretilen tüm sonuçların sorumlu mühendis tarafından kontrol edilmesi esastır.