Ana içeriğe geç

Hafif Çelik Panel ve Dikme Tasarımı

Bu makale, StatiCAD’in hafif çelik (soğuk şekillendirilmiş çelik) perde paneli modülünün kullanımını anlatır. Modül iki temel tahkik yapar: panelin kaplama kesme kapasitesi (TBDY 2018) ve panel çerçevesindeki dikmelerin eksenel basınç + düzlem dışı rüzgâr eğilmesi tahkiki (HCBTİE Bölüm 4 düzeninde Etkin Genişlik Metodu — EGM; YDKT veya GKT). Kuvvetler programın analiz çözümünden alınır; sonuçlar analiz uyarılarında ve Türkçe/İngilizce hesap raporlarında sunulur.

İlgili makaleler: Hafif Çelik Program Menüleri (bütün pencere ve girdilerin resimli anlatımı), Hafif Çelik Kiriş ve Kolon Tasarımı, Yönetmelik Koşulları, Ankraj ve Temel, Teorik Esaslar, Doğrulama.

bilgi

Hangi sürümlerde? Hafif çelik hesapları StatiCAD Ultimate sürümünde bulunur. Panel verileri her sürümde projeyle birlikte saklanır.

1. Genel akış​

  1. Duvarı normal şekilde çizin ve Duvar Özellikleri penceresini açın.
  2. Tasarım tipi olarak “Hafif Çelikte Panel” seçeneğini işaretleyin.
  3. Hafif Çelik Paneli sekmesinde kaplama ve dikme girişlerini yapın (Bölüm 2) ve Tamam ile kaydedin.
  4. Dış cephedeki paneller için Duvar Özellikleri’ndeki kenar aksı kutularından (Üst/Alt/Sol/Sağ Kenar Aksında) uygun olanı işaretleyin; rüzgâr eğilmesi yalnız bu duvarlarda hesaplanır (Bölüm 5).
  5. Proje Genel Ayarları’nda tasarım yöntemini (YDKT/GKT), rüzgâr hız basıncını ve dikme sehim sınırını kontrol edin (Bölüm 5 ve 6).
  6. Analizi çalıştırın. Panel kesme kapasitesi ve dikme tahkikleri analiz sırasında otomatik hesaplanır; yetersizlikler analiz sonu uyarı listesinde görünür (Bölüm 8).
  7. Rapor Seçimi penceresinin Rapor sekmesindeki ağaçtan “Hafif Çelik Eleman Raporları” grubunu ve alt raporlarını işaretleyip raporu oluşturun (Bölüm 9).

2. “Hafif Çelik Paneli” sekmesi girişleri​

GirişAçıklamaVarsayılan
Sol/Üst Panel Kaplama VarPanelin sol (üst) yüzünde kaplama levhası bulunup bulunmadığıVar
Sağ/Alt Panel Kaplama VarPanelin sağ (alt) yüzünde kaplama levhası bulunup bulunmadığıVar
vc,sol, vc,sağ (kN/m)Kaplamanın birim boya ait karakteristik kayma dayanımı (levha tipi, vida çapı ve aralığına göre; sekmedeki açıklama TBDY Tablo 10.5’in tipik değerlerini verir)10,2 (11 mm OSB)
Dikme Profili (C / Sigma)Panel dikmelerinde kullanılacak soğuk şekillendirilmiş kesit; liste kurulumla gelen profil tablosundan dolarBoş (kullanıcı seçer)
Dikme aralığı s (mm)Ara dikmelerin eksenden eksene aralığı600
Kenar dikme adedi nPanelin her bir ucundaki dikme sayısı; devrilme kuvveti bu dikmeler arasında paylaştırılır2
Dikme / başlık malzemesiDikme, alt/üst başlık ve kuşak malzemesi: TS EN 10346 sınıfları ya da kütüphane çeliği (Bölüm 10)(varsayılan) S350GD
not

Bu girişleri içermeyen eski proje dosyaları değişiklik gerektirmeden açılır; alanlar varsayılan değerlerle gelir.

3. Panel kesme kapasitesi (TBDY 2018)​

Her hafif çelik panel için kaplamalı yüz(ler)in kesme kapasitesi hesaplanır:

bilgi

Vc = 0,6 · vc · L (L: duvar boyu)

  • 2 ≤ h/L ≤ 4 aralığında kapasite 2L/h katsayısıyla azaltılır; h/L > 4 veya L < 0,30 m ise panel kesme kapasitesine katılmaz.
  • Tek yüz kaplamalıysa o yüzün kapasitesi; iki yüz kaplamalıysa eşit kaplamalarda toplam, farklı kaplamalarda max(2·küçük, büyük) kuralı kullanılır.

Sonuç, kat kesme dağılımında panelin yatay kapasitesi olarak dikkate alınır ve raporda panel bazında listelenir.

3.1 Kaplamasız panel​

Hafif Çelik Paneli sekmesinde iki yüzün de kaplama işareti (Sol/Üst Panel Kaplama Var ve Sağ/Alt Panel Kaplama Var) kaldırılırsa panel kaplamasız sayılır:

  • Panelin kesme kapasitesi sıfırdır, çünkü kesme kapasitesi kaplamadan gelir. Panel alçı levha payı hesabına da girmez.
  • Dikmeler kaplamasız burkulma boylarıyla tasarlanır: Ly = Lz = h, n sıra kuşakla h/(n+1) (Bölüm 4.2).
  • Kesme dağılımı sonlu eleman yöntemiyle yapılıyorsa panel, rijitlik tipi Kapasite iken pratikte kesme almaz. Klasik Rijitlik tipinde rijitliği oranında kesme alır; bu kesme katın aynı doğrultudaki panel kesmesinin binde birini aşarsa hata verilir. Klasik kesme dağılımında panel kesme almaz.
  • Analiz uyarılarında kaplamasız panelleri bildiren bir bilgi satırı çıkar.

Panel gerçekte kaplamalıysa yüz işaretlerini kontrol edin.

3.2 Kesme kapasiteli panel kalmayan kat​

Bir katta bir doğrultudaki (X ya da Y) panellerin hepsi kaplamasız ya da kısa (h/L > 4 veya L < 0,30 m) ise o doğrultuda yatay yükü taşıyacak panel kalmaz. Analiz bu durumda “kat, X/Y doğrultusu: kesme kapasiteli panel yok” hatasını verir ve proje kontrol listesine yazar. Kat kesmesi yalnız dağıtılabilmesi için bu panellere iki yüz kaplamalı varsayımıyla verilir; kapasiteleri sıfır kaldığından panel tahkikleri yetersiz çıkar. Panellerin bir kısmını kaplayın ya da uzatın. Çelik şerit çaprazlı paneller desteklenmez.

4. Dikme tahkiki (EGM — HCBTİE Bölüm 4)​

4.1 Talepler​

Analiz, her panel için tüm yük birleşimlerinde duvarın düzlem içi kesme (V) ve düşey eksenel (N) zarfını çıkarır; belirleyici birleşimin adı raporda gösterilir. Dikme talepleri bu zarftan türetilir:

ÜyeEksenel talepAçıklama
Ara dikmeNara = N · s / LDüşey yükün etki alanı payı
Kenar dikmeNkenar = max[ N·(s/2)/L + (V·h/L)/n ; Cd ]Etki alanı payı + devrilme momentinden gelen uç kuvvetinin kenar dikme adedine bölünmüş payı. Cd aynı dağılımın, deprem etkisi dayanım fazlalığı katsayısı D ile büyütülerek birleşim bazında hesaplanmış hâlidir (TBDY 10.4.1.1(a)); büyük olan esastır. Raporda talebin yanında “(D ile)” ya da “(zarf)” yazar.

4.2 Kapasite​

Seçilen kesit için EGM ile eksenel basınç kapasitesi (Pd) bulunur: yerel burkulma (etkin genişlikler), distorsiyonel burkulma ve eğilmeli–burulmalı (global) burkulma satırlarının en küçüğü belirleyicidir. Burkulma boyları:

  • Güçlü eksen: Lx = panel yüksekliği h.
  • En az bir yüz kaplamalıysa zayıf eksen ve burulma için Ly = Lz = dikme aralığı s alınır ve yanal burulmalı burkulma bağlı kabul edilir; kaplama yoksa Ly = Lz = h (n sıra kuşak tanımlanmışsa h/(n+1); bkz. Hafif Çelik Binalarda Yönetmelik Koşulları, Ankraj ve Temel).

Brüt kesit özellikleri (A, Ix, Iy) profil tablosundaki üretici katalog değerleridir; burulma sabiti, kayma merkezi ve çarpılma sabiti kesit geometrisinden otomatik hesaplanır. Kaplamalı panellerde belirleyici satır çoğunlukla distorsiyonel burkulmadır; distorsiyonel kritik gerilme HCBTİE 4.10.3.3 genel yöntemiyle ya da seçilirse sonlu şerit yöntemiyle hesaplanır (bkz. Teorik Esaslar).

Her panel için kenar ve ara dikme ayrı satır olarak tahkik edilir. İki oran hesaplanır ve büyüğü belirleyici oran olarak Yeterli / YETERSİZ kararını verir:

  • Eksenel oran = PEd/Pd (tüm yük birleşimlerinin zarfı),
  • Rüzgâr birleşimi oranı = P/Pd + M/Md (yalnız dış duvarlarda; HCBTİE Denk. 4.8.4).

5. Düzlem dışı rüzgâr eğilmesi ve sehim​

Kenar aksı işaretli (dış) duvarların dikmeleri, duvar yüzüne dik rüzgâr basıncı altında basit kiriş gibi eğilir:

  • w = max(0,8 · q ; 0,5) kN/m² (0,8: TS 498 basınç katsayısı; 0,5 kN/m²: HCBTİE karakteristik rüzgâr yükü alt sınırı)
  • M = γW · w · b · h² / 8 (b: ara dikmede s, kenar dikmede s/2; ikinci mertebe büyütmesi uygulanır)

q, Proje Genel Ayarları → Yük Kombinasyonları sekmesindeki “Rüzgar Yükü” kutusudur; TS 498’e göre bina yüksekliğine uygun değer girilmelidir (0–8 m: 0,5; 8–20 m: 0,8; 20–100 m: 1,1 kN/m²). Aynı sekmedeki kar yükü rüzgâr birleşimindeki eksenel kuvvete katılır. Rüzgâr birleşimleri — YDKT: 1,2G + 1,0Q + 0,5S + 1,6W ve 1,2G + 1,6S + 0,8W; GKT: G + 0,75Q + 0,75S + 0,45W ve G + 0,6W.

not

Projede hiçbir hafif çelik panel dış duvar olarak işaretlenmemişse analiz uyarı listesinde bunu bildiren bir satır görünür; rüzgâr eğilmesi sessizce atlanmaz. q girilmemişse ya da panel üst kotunun yüksekliğine karşılık gelen TS 498 değerinin altındaysa da uyarı verilir (q program tarafından değiştirilmez).

Sehim denetimi: Dış duvar dikmelerinde rüzgârın karakteristik değeriyle düzlem dışı sehim hesaplanır ve δ ≤ h/K denetlenir. Sehim, servis momentindeki etkin kesit ataletiyle (HCBTİE 4.9.5) hesaplanır; narin kesitlerde brüt ataletle hesaplanandan büyük çıkabilir. K, Proje Genel Ayarları → Yönetmelik Seçimi sekmesindeki “Hafif Çelik Eleman Tasarım Yöntemi” kutusunun Dikme sehim sınırı listesinden seçilir (h/120, h/200, h/240 varsayılan, h/300, h/360). HCBTİE dikmeye özgü sınır vermediğinden seçim kaplama türüne göre mühendisçe yapılmalıdır: esnek kaplamada h/120, alçı veya OSB kaplamada h/240, sıva ya da seramik kaplamada h/360 yaygındır. Sonuç raporda ayrı bir “Sehim” satırında yazılır; aşılırsa dikme yetersiz sayılır.

6. Tasarım yöntemi: YDKT / GKT​

Proje Genel Ayarları → Yönetmelik Seçimi sekmesinde (bina tipi hafif çelik seçiliyken ya da projede hafif çelik panel varken görünen) “Hafif Çelik Eleman Tasarım Yöntemi” kutusundan seçilir ve projeyle kaydedilir:

SeçenekDayanımYük birleşimleri
YDKT (varsayılan)φc = 0,85, φb = 0,90 (HCBTİE)Programın birleşimleri; deprem içeren birleşimlerde G yerine 1,2G; ayrıca HCBTİE 4.3.1 düşey birleşimleri (1,4G; 1,2G + 1,6Q + 0,5S; 1,2G + 1,6S + Q) yalın G/Q/S sonuçlarından üretilip zarfa eklenir.
GKTΩc = 1,80, Ωb = 1,67 (AISI S100)Programın birleşimleri GKT karşılıklarına çevrilir; ayrıca G + Q, G + S, G + 0,75Q + 0,75S ve depremli birleşimlerin G + 0,7E hâli zarfa eklenir.
tehlike

HCBTİE yalnız YDKT’yi tanımlar; GKT seçeneği karşılaştırma ve ön boyutlandırma içindir. Resmî hesaplarda YDKT kullanın. Eski projeler YDKT ile açılır.

7. Kaplamanın dönme tutulumu (kφ)​

OSB ya da kontrplak kaplama, dikmenin başlıklarını dönmeye karşı tutarak distorsiyonel burkulma dayanımını artırır (HCBTİE 4.10.3.3, AISI S240). Veri girilmezse kφ = 0 kabul edilir.

  • Duvar Özellikleri → Hafif Çelik Paneli sekmesindeki “Kaplamanın dikmeye dönme tutulumu” kutusunda sol ve sağ yüz için levha türü (Tanımsız / Alçı levha / OSB / Kontrplak / Kullanıcı kφ), levha eğilme rijitliği (0 = türün varsayılanı), vida aralığı ve yalnız “Kullanıcı kφ” için kφ girilir. Hesapta iki yüzün küçüğü kullanılır: yüzlerden biri alçı levha, tanımsız ya da kaplamasız ise kφ = 0 olur.
  • Koşullar: vida aralığı ≤ 305 mm ve dikme aralığı ≤ 625 mm; aksi hâlde kφ = 0 alınır ve raporda nedeni yazılır. Alçı levha dayanım hesabında dikkate alınmaz.
  • Raporda dikme notunda her yüzün kφ değeri ya da sıfır nedeni ve kullanılan değer yazılır.

8. Analiz uyarıları​

UyarıAnlamı / yapılacak
“… hafif çelik panel dikme hesabı yapılamadı: Dikme profili seçilmedi”Panelin sekmesinde dikme profili seçilmemiş. Duvar Özellikleri → Hafif Çelik Paneli sekmesinden profil seçin.
“… hafif çelik panel KENAR/ARA dikmesi yetersiz (oran=…)”İlgili dikmenin belirleyici oranı 1’i aşıyor. Daha büyük veya kalın profil seçin, dikme aralığını azaltın ya da kenar dikme adedini artırın.
“Hafif çelik panellerde bina kenar aksı (dış duvar) işaretli duvar yok …”Hiçbir panel dış duvar olarak işaretlenmediği için rüzgâr eğilmesi hesaplanmadı. Cephe panellerinde kenar aksı kutularını işaretleyin.
“… hafif çelik panel dikme sehimi fazla (rüzgâr: sehim=… mm > h/K=… mm)”Dış duvar dikmesinin düzlem dışı sehimi seçilen sınırı aşıyor. Daha rijit profil seçin, dikme aralığını azaltın ya da kaplama türüne uygunsa sınırı gözden geçirin.
“Rüzgâr basıncı q girilmemiş …” / “… TS 498 yükseklik kademesinin altında …”Proje Genel Ayarları → Yük Kombinasyonları → Rüzgâr Yükü değerini bina yüksekliğine uygun girin.
Kaplamasız panel bilgi satırıİki yüzü de kaplamasız işaretli paneller listelenir; bu paneller kesme taşımaz (Bölüm 3.1). Panel kaplamalıysa yüz işaretlerini düzeltin.
“… kaplamasız … katılamaz ancak analizde V=…”Klasik Rijitlik tipinde kaplamasız panel analizde katın panel kesmesinin binde birinden fazla kesme aldı. Paneli kaplayın ya da Kapasite tipini kullanın.
“kat, X/Y doğrultusu: kesme kapasiteli panel yok”O doğrultuda yatay yük taşıyabilen panel yok (Bölüm 3.2). Panellerin bir kısmını kaplayın ya da uzatın.

9. Raporlar​

Rapor Seçimi → Rapor sekmesindeki ağaçta “Hafif Çelik Eleman Raporları” grubu bulunur (projede hafif çelik panel varsa görünür):

  • Hafif Çelik Panel Tasarım: Panel bazında kaplama bilgileri, h, L, vc girişleri ve kaplama kesme kapasiteleri.
  • Hafif Çelik Dikme Tasarımı (EGM): Kat kat, panel bazında — panel adı ve profil, geometri (h, L, s, n), tasarım yöntemi ve rüzgâr basıncı, zarf kuvvetleri (belirleyici birleşim adıyla), kenar ve ara dikme için talep, kapasite, eksenel oran, belirleyici oran ve durum; dış duvarlarda rüzgâr birleşimi satırı ve sehim; ankraj ve panel kesmesi satırları; alt ve üst başlık ile kuşak satırları (talep, çekme ve basınç dayanımı, oran, toplayıcı, kuşak kuvveti ve HCBTİE 6 ayrıntı uyarıları); hesap varsayımları notu.
  • Hafif Çelik Kiriş Tasarımı (EGM) ve Hafif Çelik Kolon Tasarımı (EGM): Projede böyle eleman varsa (bkz. Hafif Çelik Kiriş ve Kolon Tasarımı).

Raporlar program dili ayarına göre Türkçe veya İngilizce üretilir; analiz tamamlandıktan sonra “Tüm Seçili Raporları Oluştur” ile alınır ve PDF/DOCX olarak dışa aktarılabilir.

10. Panel malzemesi​

  • Duvar Özellikleri → Hafif Çelik Paneli sekmesindeki Dikme / başlık malzemesi kutusunda ilk satır “(varsayılan) S350GD”dir; ardından TS EN 10346 sınıfları (S220GD … S450GD) ve malzeme kütüphanesindeki çelikler gelir. Seçimin yanında Fy/Fu değerleri yazılır; “(?)” tanınmayan ad, “!TBDY 10.2.3.2” koşulu sağlamayan malzeme demektir. Çoklu seçimde farklı malzemeli duvarlarda kutu boş kalır; değiştirilmezse duvarların malzemesi korunur.
  • Malzeme dikme, alt/üst başlık ve kuşak tahkiklerinde, vida ve ankraj bağlantılarında ve döşeme–panel bağlantısında kullanılır.
  • Fy < 235 MPa (ör. S220GD) ya da Fu/Fy < 1,08 ise analiz hata ve proje kontrol listesi satırı verir. Analiz uyarılarında kullanılan malzemelerin özeti bilgi satırı olarak çıkar.
  • Seçim proje dosyasına kaydedilir. Eski projeler varsayılan S350GD ile açılır; sonuçları değişmez.

11. Duvar planında panel dikmeleri​

  • Çizim Seçimi → duvar planı paftasında hafif çelik panel duvarlarının içinde dikmeler çizilir: C simgesi dikme kesitidir (gövde duvar kalınlığı doğrultusunda, başlıklar kaplama yüzlerinde, ölçüler katalog profilinden; gövde duvar kalınlığını aşmaz).
  • Her duvar ucunda n kenar dikme yan yana (Duvar Özellikleri’ndeki kenar dikme adedi), ara dikmeler duvarın çizim başından s aralıkla çizilir. Başka bir duvara bağlanan uçta (köşe, T) kenar grubu birleşen duvarın iç yüzünden başlar; köşe karesi birleşen duvara bırakılır. Program duvarı kapı ve pencere açıklığından böldüğü için açıklık kenarlarında da duvar ucu kenar dikmeleri bulunur.
  • Dolu daire: her uçta çekme ankrajı (hold-down), kenar grubunun iç yanında. Üçgenler: kesme ankrajları; adet son analizden (girilmemişse gereken adet) ya da girilen adet/aralıktan alınır, duvar boyunca eşit aralıkla dizilir; yanında “n x bulon/vida Ø” yazılır.
  • Duvar ortasında etiket: profil s=… n=… malzeme. Son analizde yetersiz çıkan dikmeler ve ankrajlar HafifCelikYetersiz (kırmızı) katmanında; ötekiler HafifCelikDikme (mavi) ve HafifCelikBaglanti (macenta) katmanlarındadır.
  • Dikme yerleşimi bir çizim kabulüdür: analiz dikmeleri aralık ve kenar adediyle tasarlar, birleşim ve köşe dikmelerini ayrıca modellemez. Uygulama detayını (köşe ve T birleşim dikmeleri, açıklık lentosu) sorumlu mühendis belirler.
  • Çaprazlı panelde çaprazlı yüzde (çift yüzde iki yüzde) dikme başlığının 1 cm dışında yeşil çapraz çizgisi, her bölmenin ortasında duvar kalınlığı boyunca X simgesi ve duvarın üst yanında, dikme ve kesme ankrajı yazılarının üstünde çapraz yazısı çizilir; paftanın altında bir açıklama satırı bulunur. Çapraz, köşe levhası ve uç deseni aks görünüşünde çizilir (Bölüm 12).

12. Aks görünüşlerinde panel duvarı​

  • Çizim Seçimi → Açılımlar → Kesit / Yan Görünüş Çiz (aks görünüşleri) hafif çelik panel duvarlarını iskeletiyle gösterir: alt başlık (taban kotunda) ve üst başlık (duvar üst kotu − duvar üstü hatıl yüksekliği altında; çift üst başlıkta iki şerit) şeritleri, dikmeler (planla aynı konumlar), kuşak sıraları (dikme serbest boyunu eşit böler).
  • Uçlarda kenar dikme grubunun iç yanında çekme ankrajı şeridi; alt başlıktan tabana inen kesme ankrajları (adet son analizden ya da girilen değerden). Üst başlığın altında dikme aralığı ölçü zinciri bulunur (15 cm’den kısa aralıklar yazılmaz).
  • Duvar ortasında, duvar adının altında: dikme profili / s / n / malzeme; alt ve üst başlık profilleri (son analizde otomatik seçilen dahil); çekme ankrajı, kesme ankrajı ve kuşak sıra sayısı. Son analizde yetersiz çıkan başlık, kuşak, dikme ve ankrajlar kırmızı katmandadır.
  • Açıklık lentosu çizilmez: program duvarı açıklıktan böler, açıklığın üstü hatıl/kiriş olarak ayrı çizilir.
  • Çaprazlı panelde her bölmede panel köşesinden karşı köşeye iki çapraz çizilir (şerit genişliğinde bant; profilde gövde yüksekliği). Köşe levhası varsa dört köşede dik üçgen levha, çapraz uçlarında nr × nc vida ya da bulon deseni (p1, p2, e1) ve levhayı kenar dikmeye (dikme başlığında) ve başlığa bağlayan vidalar gösterilir. Duvar ortasında iki satır yazılır: çapraz (yüz sayısı, şerit b×t ya da profil, malzeme, bölme sayısı, uç takviyesi) ve uç bağlantısı (desen, levha kalınlığı ya da “levhasız”, levha vida adetleri). Yazılar X’in kesişiminden uzakta, ölçü zincirinin altında iki çapraz arasındaki üst üçgende yer alır; çekme ankrajı şeridi köşe levhasıyla örtüşürse levhanın arkasında kalan parça kesik çizgiyle çizilir.
  • Çapraz HafifCelikCapraz (yeşil), levha ve vidalar HafifCelikBaglanti (macenta) katmanındadır. Son analizde çapraz kuvveti, net kesit ya da bir bağlantı halkası yetersizse ya da bağlantı çaprazdan zayıfsa ilgili kısım kırmızı katmanda çizilir. Desen ve levha boyutları çizim kabulüdür; uygulama detayını sorumlu mühendis belirler.

13. Çaprazlı panel​

  • Duvar Özellikleri → Hafif Çelik Çapraz sekmesi (Ultimate; Başlık sekmesinin yanında) panel sistemini seçtirir: Kaplamalı (TBDY 10.3) ya da Çaprazlı (TBDY 10.4.2). Çaprazlı seçilince duvarın kesme kapasitesi yalnız çaprazlardan hesaplanır; kaplama yalnız dikmeleri tutar.
  • Çapraz türü şerit (yalnız çekme; genişlik b ve kalınlık t) ya da profildir (çekme ve basınç; katalogdan C / C+ / U). Malzeme boş bırakılırsa dikme malzemesi kullanılır. Çaprazlı yüz sayısı 1 ya da 2, bölme sayısı duvar boyunca X sayısıdır. Profil çaprazlar X kesişiminde birbirine bağlıysa burkulma boyu Ld/2 alınır.
  • Çapraz açısı ve boyu bölme genişliğinden (L / bölme sayısı) ve dikme boyundan hesaplanır. Dikme boyu kat yüksekliğinden duvar üstü hatıl yüksekliği çıkarılarak bulunur ve aks görünüşünde çizilen çerçeve yüksekliğiyle aynıdır.
  • Hafif Çelik Çapraz Bağlantısı sekmesi: vida çapı ve çapraz ucu başına vida ya da bulon sayısı (0 = tahkik yok), net kesitte ilk sıradaki delik sayısı, köşe levhası kalınlığı (0 = dikme kalınlığı).
  • Aynı sekmenin ayrıntıları: bağlantı türü (vida ya da bulon; bulon çapı ve sınıfı), desen (sıra nr × sütun nc, p1, p2, e1, e2; boş bırakılırsa vida adedinden varsayılan desen), köşe levhası (Otomatik / Var / Yok; yoksa şerit doğrudan dikme ve başlığa bağlanır), levha malzemesi, levhada uç mesafesi, profil çaprazda levhanın serbest basınç boyu, levhayı kenar dikmeye ve başlığa bağlayan vida adetleri ve şerit ucu takviyesi (bağlantı bölgesinde genişlik ve toplam kalınlık; örneğin çift kat şeritte 2×t). Takviye net kesit koşulunu (Denk. 10.23) ve blok kırılmayı iyileştirir.
  • Bağlantı tahkikleri: aralık ve kenar mesafeleri (3d ve 1,5d’den büyük), çaprazın ucunda blok kırılma ve profilde etkin net kesit (nominal dayanım ≥ 1,20·AgFy: çapraz akmadan ucu kopmamalıdır), bağlayıcı grubu, köşe levhası (Whitmore akma ve kopma, blok kırılma, basınç) ve levha vidaları, D ile büyütülmüş çapraz kuvvetiyle. Bir bağlantı elemanı çaprazdan zayıfsa “sünek değil” hatası verilir. Vidalı ince şeritte blok kırılma çoğu zaman belirleyicidir: az sütun, çok sıra ve büyük e1 dayanımı artırır.
  • Analizde çapraz çekme ve basıncı, net kesit (AnetFu ≥ 1,20·AgFy), bağlantı (D ile), tek yüzlü şeritte kenar dikmeye gelen T·e momenti, kuşak (en az bir sıra; Başlık sekmesi) ve binada sınırlı süneklik denetlenir. Sonuçlar raporda duvarın panel kesmesi satırındadır.
  • S350GD’de Fu/Fy = 1,20 olduğundan delikli çapraz net kesit koşulunu sağlamaz: S250GD ya da S280GD seçin veya deliksiz (kaynaklı) bağlantı kullanın.
  • Sonlu eleman modeli: panel rijitlik tipi Klasik ve duvarlar çubuk elemanla modelleniyorsa çaprazlar modele açık köşegen çubuklar olarak girer (duvarın yanal yükünü çaprazlar taşır; duvar kuvvetleri çubuk ve çaprazların toplamıdır). Kapasite tipinde ve kabuk duvar modelinde panel eşdeğer rijitlikle modellenir.
  • Hesap esasları için Hafif Çelik Tasarımın Teorik Esasları, doğrulama için Hafif Çelik Doğrulama Çalışmaları, adım adım örnek için Örnek Çözüm: Çaprazlı Hafif Çelik Panel makalesine bakın.

14. Sık sorulanlar​

Panel kesme kapasitesi 0 görünüyor. h/L > 4 veya L < 0,30 m olabilir ya da her iki yüzde kaplama işaretli değildir (kaplamasız panel, Bölüm 3.1). Eski projelerde kaplama dayanımı eski varsayılanla (2,7 kN/m) gelebilir; sekmeden kontrol edin.

Dikme profili listesi boş ya da yalnız Sigma profillerini gösteriyor. Profiller kurulum klasöründeki HafifCelikProfil.txt dosyasından (527 profil) yüklenir. Bu dosya bulunamazsa yedek HafifCelikSigma.txt (90 Sigma profil) kullanılır; ikisi de yoksa liste boş kalır. Güncellemeyi yeniden kurun.

Yeni hafif çelik duvarda dikme profili boş geliyor. Profil kullanıcı tarafından seçilir: Duvar Özellikleri → Hafif Çelik Paneli → Dikme Profili. Seçilmezse analiz uyarı verir.

Raporda rüzgâr birleşimi satırı yok, “iç duvar” yazıyor. Duvar, kenar aksı kutularından hiçbiriyle işaretlenmemiştir. Cephe duvarıysa Duvar Özellikleri’nden ilgili kenar aksını işaretleyip analizi yineleyin.

Kenar dikme talebinin yanında “(D ile)” yazıyor. TBDY 10.4.1.1(a) gereği kenar dikme talebi, dayanım fazlalığı katsayısı D ile büyütülmüş deprem birleşimlerinden de hesaplanır; çok katlı binada üst katlardan biriken devrilme momenti de dikkate alınır. Oran yetersizse kenar dikme adedini ya da profilini büyütün.

Rapor dipnotunda “Kenar rijitleştirici (HCBTİE 4.9.3)” notu var. Tırnak, başlığı tam rijitleştirmeye yetmiyor; başlık plak katsayısı ve etkin genişlikler yönetmeliğe göre azaltılmıştır. Daha kalın et ya da daha uzun tırnaklı profil seçilirse azaltma küçülür.

Kaplamalı panelde belirleyici satır neden hep distorsiyonel burkulma? Kaplama zayıf eksen ve burulma burkulmasını dikme aralığıyla sınırlar; ince cidarlı kesitlerde bu durumda en düşük dayanımı genellikle distorsiyonel burkulma verir. Kaplamanın dönme tutulumunu (Bölüm 7) girmek ve sonlu şerit seçeneği (Sigma kesitlerde) bu dayanımı daha gerçekçi hesaplar.