Hafif Çelik Tasarımın Teorik Esasları
Bu makale, StatiCAD hafif çelik modülünün dayandığı teoriyi ve HCBTİE (Hafif Çelik Binaların Tasarımı İçin Esaslar) bağıntılarının programdaki uygulamasını özetler. Kullanım için Hafif Çelik Panel ve Dikme Tasarımı makalesine bakın.
1. Soğuk şekillendirilmiş kesitlerde burkulma türleri
İnce cidarlı (t ≈ 1–4 mm) soğuk şekillendirilmiş kesitlerde taşıma gücünü genellikle akma değil, üç burkulma türünün etkileşimi belirler:
| Tür | Davranış | Yöntemdeki karşılığı |
|---|---|---|
| Yerel burkulma | Plaka parçalarının (gövde, başlık, tırnak) kısa dalga boylu buruşması; kesit eksenleri yer değiştirmez. | Etkin genişlikler → etkin alan ve etkin kesit modülü |
| Distorsiyonel burkulma | Tırnaklı başlığın, gövde–başlık birleşim çizgisi etrafında dönerek şekil değiştirmesi (orta dalga boyu). | Distorsiyonel kritik gerilmeye dayalı ayrı dayanım satırı |
| Global burkulma | Elemanın bütün olarak eğilmeli, burulmalı veya eğilmeli–burulmalı burkulması (uzun dalga boyu). | Global kritik yük ve kolon eğrisi |
2. Kesit modeli
Kesit, üretici kataloğundaki ölçülerle (Sigma’da H, A, B, C1, C2, E, F, G, T) bağlı bir orta-hat zinciri olarak kurulur. Burulma büyüklükleri açık ince cidarlı kesit teorisiyle aynı zincirden elde edilir: J = Σ(b·t³)/3; kayma merkezi ve çarpılma sabiti Cw sektöryel koordinat yöntemiyle.
Keskin köşeli orta-hat modeli, köşeleri yuvarlatılmış gerçek kesite göre alanı ve atalet momentlerini birkaç yüzde yüksek verir. Bu nedenle brüt A, Ix ve Iy katalog değerleriyle alınır; modelde hesaplanan etkin alan ve etkin kesit modülleri aynı oranla küçültülür (oran yalnız küçültme yönünde uygulanır).
3. Etkin Genişlik Metodu (EGM)
Basınç altındaki her plaka parçası için narinlik ve etkin genişlik oranı:
- λp = √(f / Fcr,plaka), Fcr,plaka = k · π²E / [12(1−ν²)] · (t/b)²
- ρ = (1 − 0,22/λp) / λp ≤ 1 → beff = ρ·b
İki kenarı tutulu parçalarda (gövde, başlık) k = 4,0; tek kenarı serbest parçalarda (tırnak) k = 0,43. Eğilmede gerilme gradyanına bağlı genelleştirilmiş ifadeler kullanılır; çekme bölgesi tamamen etkindir. Eksenel basınçta etkin genişlikler dayanım gerilmesi düzeyinde hesaplanarak etkin alan, eğilmede basınç yüzüne göre etkin kesit modülleri bulunur.
4. Eksenel basınç dayanımı
- Global: İki eksende eğilmeli burkulma, saf burulmalı burkulma ve kayma merkezi kaçıklığına bağlı eğilmeli–burulmalı kombinasyonların en küçüğü (HCBTİE 4.10.3.1).
- Kolon eğrisi: λc = √(Fy/Fcre); λc ≤ 1,5 → Fn = 0,658^(λc²) · Fy; λc > 1,5 → Fn = (0,877/λc²) · Fy; Pne = Ae(Fn) · Fn.
- Yerel: Etkin alanla Pnl.
- Distorsiyonel: Distorsiyonel kritik gerilme Fcrd üzerinden; λd ≤ 0,561 ise Pnd = Py, aksi hâlde Pnd = [1 − 0,25·(Pcrd/Py)^0,6]·(Pcrd/Py)^0,6·Py.
- Nihai dayanım: Pn = min(Pne, Pnl, Pnd).
| Yöntem | Basınç | Eğilme | Kesme |
|---|---|---|---|
| YDKT (varsayılan) | Pd = φc·Pn, φc = 0,85 | Md = φb·Mn, φb = 0,90 | φv = 0,90 |
| GKT (karşılaştırma) | Pd = Pn/Ωc, Ωc = 1,80 | Md = Mn/Ωb, Ωb = 1,67 | Ωv = 1,60 |
5. Eğilme, kesme ve birleşik etkiler
- Eğilme: Üst ve alt liflerin basınçta olduğu iki durum ayrı izlenir. Global (yanal burulmalı burkulma, HCBTİE Denk. 4.10.21), yerel (etkin kesit modülü) ve distorsiyonel satırların en küçüğü: Mn = min(Mne, Mnl, Mnd). Kirişte pozitif ve negatif momentler ayrı zarflanır ve her biri kendi yanal tutulma boyu ve Cb katsayısıyla hesaplanan dayanımla karşılaştırılır (Bölüm 9). Eleman yanal bağlıysa (panelde kaplama varsa; döşeme kirişinde üst başlık kaplamaya bağlıysa pozitif momentte) yanal burulmalı burkulma sınırlaması uygulanmaz. Kolonda Cb = 1 alınır.
- Kesme: Düz gövde yüksekliğiyle Vy = 0,6·Fy·Aw ve kesme burkulması Vcr; gövde narinliğine göre akma, elastik ötesi veya elastik kesme burkulması bölgeleri.
- Eksenel + eğilme: |PEd|/Pd + |Mx,Ed|/Md,x + |My,Ed|/Md,y ≤ 1,0 (HCBTİE Denk. 4.8.4).
- Kesme + eğilme: Aynı kesit ve aynı birleşimdeki M ve V ile eş zamanlı denetim (Denk. 4.8.5/4.8.6; Bölüm 9).
- Eksenel çekme (kolon): Td = min(φy·Fy·Ag; φt·Fu·An), An = Ag; çekme + eğilme Denk. 4.8.1/4.8.2.
6. Distorsiyonel burkulma: genel yöntem ve sonlu şerit
HCBTİE’nin yalınlaştırılmış kd ifadesi yalnız basit tırnaklı C ve Z kesitler için, altı geometri koşuluyla tanımlıdır ve belirgin biçimde tutucudur. StatiCAD distorsiyonel kritik gerilmeyi HCBTİE 4.10.3.3 genel yöntemiyle hesaplar: her tırnaklı başlık için başlık birimi (başlık + tırnak, varsa geri kıvrım) özellikleri orta-hat zincirinden sayısal olarak hesaplanır ve dönme rijitliklerinden kritik gerilme bulunur (basınçta Denk. 4.10.32–4.10.37, eğilmede 4.10.41–4.10.47).
- Sigma, Sigma+ ve C+ kesitlerde ve koşulları sağlamayan C/Z kesitlerde yalnız genel yöntem kullanılır. Koşulları sağlayan C/Z’de iki yöntem de izinli olduğundan elverişlisi alınır. Raporun dipnotu hangi yöntemin uygulandığını yazar.
- Genel yöntem, yalınlaştırılmış ifadeye göre hiçbir profilde kapasiteyi azaltmaz.
- Sigma gövdesi bu yöntemde düz gövde kabul edilir; sonlu şerit çözümüne göre Sigma’da sonuç belirgin biçimde tutucudur.
Sonlu şerit seçeneği (HCBTİE 4.10.2 (a)): Proje Genel Ayarları → Yönetmelik Seçimi → “Hafif Çelik Eleman Tasarım Yöntemi” kutusundaki Distorsiyonel seçeneği üç değer alır: Genel yöntem, C+ için sonlu şerit (varsayılan) ve Tüm kesitlerde sonlu şerit. Sonlu şerit çözümünde kesitin burkulma imza eğrisi hesaplanır ve distorsiyonel minimumdan kritik gerilme alınır; belirgin bir distorsiyonel minimum yoksa değer genel yöntemi aşamaz (güvenli taraf). C+ kesitlerde genel yöntem distorsiyonel gerilmeyi yüksek tahmin ettiğinden bu kesitlerde sonlu şerit varsayılandır. “Tüm kesitlerde” seçilirse Sigma ve Sigma+ kapasitesi belirgin artar.
7. Kaplamanın dönme tutulumu (kφ)
OSB ya da kontrplak kaplama, dikme başlığını dönmeye karşı tutarak distorsiyonel burkulma dayanımını artırır. Kaplama verisi girilmişse kφ, AISI S240 Ek 1’e göre levha eğilme rijitliği ve bağlantı rijitliği bileşenlerinden hesaplanır ve distorsiyonel bağıntılara eklenir. İki yüzün küçüğü kullanılır; alçı levha dayanım hesabında dikkate alınmaz (kφ = 0). Vida aralığı ≤ 305 mm ve dikme aralığı ≤ 625 mm koşulları sağlanmazsa kφ = 0 alınır.
Sehim, servis momentindeki etkin kesit ataletiyle (HCBTİE 4.9.5) hesaplanır.
8. Panel kaplama kesme kapasitesi ve dikme talepleri
- Panel kesme kapasitesi: Vc = 0,6 · vc · L (L ≥ 0,30 m ve h/L ≤ 4); 2 ≤ h/L ≤ 4 aralığında 2L/h azaltması. İki yüzde eşit kaplamalar toplanır, farklı kaplamalarda max(2·küçük, büyük) alınır.
- Ara dikme talebi: Nara = N · s/L. Kenar dikme talebi: Nkenar = max[N·(s/2)/L + (V·h/L)/n; Cd]; Cd, deprem etkisi D ile büyütülmüş birleşimlerden hesaplanır (TBDY 10.4.1.1(a)).
- Dış duvar dikmelerinde düzlem dışı rüzgâr momenti M = γW · w · b · h²/8, ikinci mertebe büyütmesiyle; w = max(0,8·q; 0,5) kN/m².
- Kaplamasız panel: Panel kesme kapasitesi kaplamadan gelir (TBDY 10.3.2.1); iki yüzü de kaplamasız işaretli panelde Vn = 0’dır. Klasik kesme dağılımında panel rijitliği sıfır alınır; sonlu eleman çözümünde “kapasite” rijitlik tipinde düzlem içi rijitlik katsayısı 0,001’dir (kesmeye katılmayan panel). Panel kapasite payı tabanına ve alçı levha payına girmez; dikmeler kaplamasız burkulma boylarıyla (kuşakla h/(n+1)) tasarlanır. Panel analizde yine de kesme alırsa (“klasik rijitlik” tipi) ve bu kesme katın aynı doğrultudaki panel kesmesinin binde birini aşarsa hata verilir (kısa panel kuralıyla aynı). Yeni duvarlarda iki yüz kaplamalı varsayılan olduğundan iki yüzün de işaretsiz olması kullanıcı seçimidir; program bu seçimi değiştirmez.
- Kat-doğrultu yozlaşması: Bir doğrultuda (duvar ekseninin baskın bileşeni) kesme kapasiteli panel kalmazsa klasik kesme dağılımında Vi = Di/ΣD·Q bölmesi 0/0 olur ve kat kesmesi dağıtılamaz. Bu durumda o doğrultudaki panellere yalnız kuvvet dağıtımı için iki yüz kaplamalı varsayımıyla rijitlik verilir (vc girilmemişse ya da paneller kısaysa boya orantılı küçük bir değer); kapasite sıfır kaldığından panel tahkikleri yetersiz çıkar ve ayrıca kat-doğrultu hatası yazılır. Sonlu eleman çözümünde aynı durumda kapasite ölçeklemesi yapılmaz; panel kesme alır ve hata verilir.
9. Döşeme kirişi: işaretli eğilme, Cb, eş zamanlı eğilme–kesme, gövde buruşması, 7.4 ve 7.5
İşaretli moment zarfı. Kiriş parça uçlarındaki (istasyon) M3 ve V2, hafif çelik birleşim listesinin her dayanım birleşimi için yük durumu sonuçlarından kurulur. Pozitif moment (açıklık; üst başlık basınçta) ve negatif moment (mesnet; alt başlık basınçta) ayrı zarflanır: M+ = maks M, M− = maks(−M); belirleyici birleşimin adı saklanır. Etkin genişlik hesabı üç kez yapılır:
- Pozitif: Ly = Lz = Lb+, Cb+; üst başlık kaplamaya sürekli bağlıysa yanal burulmalı burkulma yoktur → Md+ (üst başlık basınç kesiti).
- Negatif: Lb−, Cb−, tutulmasız → Md− (alt başlık basınç kesiti).
- Tutulu (Fn = Fy, HCBTİE 4.6.3) → Mdlo± = facb·Mnl; rijitleştirici beyanında distorsiyonel satırla küçüğü (4.6.4).
Eğilme oranı maks(M+/Md+, M−/Md−) değeridir. Eksenel etkileşimde (Denk. 4.8.4) belirleyici işaretin Md değeri kullanılır.
Cb. HCBTİE 4.10.21’de Cb bağıntısı yoktur; HCBTİE 1.3 ile AISI S100 F2.1.1 uygulanır. Değer belirleyici birleşimin |M| diyagramından hesaplanır:
Cb = 12,5·Mmaks / (2,5·Mmaks + 3·MA + 4·MB + 3·MC), 1 ≤ Cb ≤ 3
MA, MB ve MC çeyrek noktalardaki değerlerdir (istasyonlar arasında doğrusal ara değer). Bir ucu mesnetsiz (konsol) kirişte ve Lb < L (ara tutulma) durumunda Cb = 1 alınır (güvenli taraf; ara tutulmalar arasındaki diyagram bilinmez).
Eş zamanlı eğilme + kesme (HCBTİE 4.8.2). Her istasyon ve birleşimde M ile V birlikte alınır; payda, momentin işaretine göre Mdlo± değeridir:
- Rijitleştiricisiz: √((M/Mdlo)² + (V/Vd)²) ≤ 1,0 (Denk. 4.8.5)
- Rijitleştiricili, yalnız M/Mdlo > 0,5 ve V/Vd > 0,7 iken: 0,6·M/Mdlo + V/Vd ≤ 1,3 (Denk. 4.8.6)
Gövde buruşması (HCBTİE 4.8.3). 4.8.3, M̄ ≤ Mdlo ve P̄ ≤ Pd ister; Pd için bağıntı vermez. HCBTİE 1.3 (Tablo 1.1) ile TS EN 1993-1-3 6.1.7.2 uygulanır: tek gövdeli kesit, gövde açısı φ = 90°; hw = H − t, k = fyb/228:
- k1 = 1,33 − 0,33k; k2 = 1,15 − 0,15·r/t (0,50 ≤ k2 ≤ 1,0); k3 = 1,0; k4 = 1,22 − 0,22k; k5 = 1,06 − 0,06·r/t ≤ 1,0
- Uç mesnet, rijitleştirilmiş başlık (C, Z, C+): Rw,Rd = k1·k2·k3·[9,04 − hw/(60t)]·[1 + 0,01·ss/t]·t²·fyb/γM1
- Uç mesnet, rijitleştirilmemiş başlık (U): k1·k2·k3·[5,92 − hw/(132t)]·[1 + 0,01·ss/t] (ss/t ≤ 60) ya da ·[0,71 + 0,015·ss/t] (ss/t > 60)
- Ara mesnet: k3·k4·k5·[14,7 − hw/(49,5t)]·[1 + 0,007·ss/t] (ss/t ≤ 60) ya da ·[0,75 + 0,011·ss/t] (ss/t > 60)
- İki karşıt yerel kuvvet: uçta k1·k2·k3·[6,66 − hw/(64t)]·[1 + 0,01·ss/t]; arada k3·k4·k5·[21,0 − hw/(16,3t)]·[1 + 0,0013·ss/t]
Geçerlik: r/t ≤ 6 ve hw/t ≤ 200. Sigma gövdesi rijitleştirilmiş gövdedir; 6.1.7.4 koşulları denetlenmediğinden kapsam dışıdır. YDKT’de Pd = Rw,Rd (γM1 = 1,0), GKT’de Rw,Rd/1,5 alınır. Talep, tüm dayanım birleşimlerindeki uç kesmesidir. Aynı doğrultudaki bir hafif çelik kirişin ucu 1 cm içindeyse mesnet ara mesnet sayılır ve iki yanın kesmeleri toplanır. Otomatik mesnet biçiminde uçta düşey eleman (kolon) varsa kiriş gövdeden bağlı sayılır (denetim yok); kolon yoksa ve duvar varsa oturmalı kabul edilir. TS EN 1993-1-3 6.1.11 etkileşimi (M/Mc,Rd + F/Rw,Rd ≤ 1,25) HCBTİE’de istenmediği için bilgi olarak raporlanır.
Gövde rijitleştiricisi (HCBTİE 7.4). Düz gövde h/t = (H − 2(t + r))/t > 180 ya da V > 0,8Vd ise ara rijitleştirici gerekir: et kalınlığı ≥ gövde, aralık s ≤ min(4h; 500 mm), genişlik ≥ 20 mm, cıvatalı. Döşeme kirişinin oturma mesafesi en az 40 mm’dir (7.4(e)).
Yalnız hareketli yük sehimi (Tablo 7.1). Q yük durumlarının moment toplamının en büyük mutlak değeriyle hesaplanır: 5/48·MQ·L²/(E·I) ≤ L/250; I, servis etkin ataletidir. Konsol sehim tipinde uygulanmaz.
Titreşim (HCBTİE 7.5). Koşul: L/d ≤ 18 ve doğal frekans ≥ 8 Hz; sağlanmazsa kiriş aralığı 40 cm’den az olmalı ve en az iki sıra köprüleme yapılmalıdır. Frekans, açıklık ortası momentinden eşdeğer düzgün yayılı yükle (w = 8M/L², M = MG + 0,3·MQ) tek açıklıklı basit kiriş olarak tahmin edilir:
fn = π/(2L) · √(E·Ix·g / (8·M))
Sürekli ya da ankastre mesnetli kirişte açıklık momenti küçük olduğundan tahmin büyür; ancak bu büyüme gerçek frekans artışından azdır (iki ucu ankastrede tahmin 1,73 kat, gerçek 2,27 kat), yani tahmin güvenli taraftadır. Kesin değer için döşemenin sonlu eleman modeli kullanılmalıdır.
10. Hafif çelik döşeme üretimi: şeritler ve mafsallı kirişler
Döşeme tek bir kabuk olarak bırakılıp içine kiriş eklendiğinde düzenli kabuk ağı iç kirişlere düğüm düşürmez ve kirişler yük almaz; düzensiz ağda yük geçse de dağılım düzensizdir ve kirişlerde yapay eksenel kuvvet oluşur. Bu nedenle döşeme, nervürlü döşeme üretimindeki gibi kirişler arasında şeritlere bölünür: her şerit kenarlarındaki kirişlere klasik aktarımla ya da sonlu eleman kabuğunda (şerit kenar düğümleri kiriş üzerinde) bağlanır.
- Bölme: Kirişlere paralel kenarların eksene dik koordinatları a0 < a1 ise n = ⌈(a1 − a0)/s⌉ ve s′ = (a1 − a0)/n; kirişler a0 + j·s′ (j = 1 … n−1) çizgilerinde, uçları diğer iki kenar (eğik olabilir) üzerindedir. Kenar elemanları (kiriş ya da duvar) ilk ve son kirişin yerini tutar.
- Yük genişliği: Klasik aktarımda şeridin uzun kenarlarına 45° çizgilerle yamuklar düşer; L = 4,0 m ve s′ = 0,4 m’de bir kirişin iki yanından aldığı alan 2·(4,0 + 3,6)/2·0,2 = 1,52 m², eşdeğer yük genişliği 0,38 m’dir (kısa kenarlardaki üçgenler kenar kirişlerine gider).
- Mafsallar: Kirişler iki ucunda M2 + M3 serbest üretilir ve basit kiriş olarak çalışır (uç momenti sıfır).
- Kabuk etkisi: Şeritler kabuk olarak sistem rijitliğine katılıyorsa kaplamanın düzlem dışı rijitliği kirişler arasında yük paylaştırır. Rijit kenar kirişlerinde etki küçük, esnek kenar kirişlerinde büyüktür; analiz uyarı verir. Yük genişliğiyle tasarım için klasik aktarım ve döşemelerin rijitliğe katılmaması önerilir.
11. Hafif çelik döşeme diyaframı
Yönetmelik. TBDY 10.5 ile HCBTİE 7.4 (a)–(e) aynıdır: (a) döşemeler deprem etkisinde D (hafif çelikte 2) ile boyutlandırılır; (b) diyafram kuvvetlerinin vida veya bulonla düşey panellere, döşeme kirişlerine ve başlıklara aktarıldığı hesapla gösterilir; (c) başlık kuvvetleri için gerekirse boyuna aktarma elemanı kullanılır; (d) boşluk ≤ %3 ise ayrıca hesap gerekmez (aşılırsa kabuk model ve yük aktarım mekanizması); (e) oturma ≥ 40 mm. Yönetmeliklerde diyafram kesme dayanımı tablosu, en-boy oranı sınırı ve ayrı bir diyafram kuvveti bağıntısı yoktur.
Kuvvet. TBDY 4.5.6.4’e göre döşemeden düşey elemana aktarılan kuvvet, elemanın kat üst kesit kesmesi ile üst kattaki devamının alt kesit kesmesinin farkıdır. Program bu farkı duvar hattı bazında kurar (aynı doğrultu ±5°, eksene dik uzaklık ≤ 20 cm): F = Σ Vüst(alt kat panelleri)·u − Σ Valt(üst kat panelleri)·u (u: hat doğrultusu). Böylece kapı ve pencerede bölünmüş panellerde ve üst/alt kat duvar sayıları farklıyken eşleşme hatası olmaz. Yatay deprem durumları doğrultusunun D katsayısıyla çarpılır, rüzgâr D’siz alınır; deprem ve yalnız rüzgârlı birleşimler ayrı zarflanır.
Kaplama. TBDY Şekil 10.11 modeli: v = F/B. Hat kuvveti, hat doğrusunun döşemelerle kesişim aralıklarının toplamına (diyafram derinliği B) bölünür; duvar B’den kısaysa aradaki kuvveti toplayıcı taşır. Kapasite φ·vn (deprem 0,60 / Ω 2,5; rüzgâr 0,65 / 2,0; TBDY Tablo 10.4 panel katsayıları benzetmeyle).
Toplayıcı. Hat boyunca birim kuvvetler: üst kat panelleri V/ℓ ile verir, alt kat panelleri V/ℓ ile alır, kaplama F/B ile düzgün verir. N(s) = ∫(qüst − qalt + qd) ds parçalı doğrusaldır; |N|maks döşeme kirişi profilinin çekme dayanımıyla (HCBTİE 4.4; An = Ag − 2·dv·t) ve basınç dayanımıyla (EGM; aşağıda) karşılaştırılır. Tek kısa duvarda N = F·(1 − ℓ/B), kaçık üst ve alt duvarda üst duvar kesmesi kadar, üst üste duvarlarda ≈ 0 çıkar.
Bağlantı. Platform iskelette alt kat panelinin üst kesit kesmesinin tamamı döşeme kirişi / çevre profili ile panel üst başlığı arasındaki vidalardan geçer. Talep, D ile büyütülmüş zarf kesmesidir; kapasite n·Ps: n = maks(1, round(ℓ/s)), Ps = φ·Pns (TBDY 10.3.4: Pns1 = 4,2·√(t2³·dv)·Fu2, Pns2 = 2,7·t1·dv·Fu1, Pns3 = 2,7·t2·dv·Fu2; φ = 0,5 / Ω = 3,0); t1 döşeme kirişi, t2 panel üst başlığı kalınlığıdır.
Başlık. Her döşeme ailesine düzeyin net kuvvetinin alan payı düşer: Faile = Fk·Aaile/Ak. X doğrultusunda T = C = F·Ly/(8·Lx), Y doğrultusunda F·Lx/(8·Ly) (basit kiriş; sürekli diyaframda güvenli taraf); T = C ≤ min(Td; Pd).
Basınç ve ek yeri. Diyafram kuvveti deprem ve rüzgâr yönüyle işaret değiştirdiğinden toplayıcı ve başlık kuvveti hem çekmede hem basınçta taşınmalıdır: |N| ≤ min(Td; Pd). Pd, döşeme kirişi profilinin EGM basınç dayanımıdır (distorsiyonel burkulma seçeneği dikme tasarımıyla aynı). Burkulma boyları Lx = Ly = Lz = Lb = döşeme kirişi aralığıdır (girilmemişse 400 mm): eleman, kirişlerin bağlandığı noktalarda iki eksende ve burulmada tutulu, üst başlığı kaplamayla tutulu ve duvar üstünde alttan sürekli mesnetli kabul edilir. Açıklık geçen (altında duvar olmayan) toplayıcı bölümünde güçlü eksen burkulma boyu açıklıktır; bu bölüm ayrıca denetlenmelidir. Toplayıcı ve başlık sınırlı boylu parçalardan oluştuğundan ve ek yerinin konumu bilinmediğinden |N|maks için gerekli bindirme vidası verilir: n = ⌈|N|maks/Ps⌉, Ps = φ·Pns (TBDY 10.3.4; t1 = t2 = kiriş et kalınlığı, dv = döşeme bağlantı vidası çapı, Fu1 = Fu2 = kiriş malzemesinin Fu değeri; φ = 0,5 / Ω = 3,0; üretici vida kesme dayanımı Pnvs girildiyse onunla sınırlı).
Betonarme tahkikler. Tüm döşemeleri hafif çelik olan düzeylerde TBDY 7.11 betonarme diyafram gerilme, bağlantı ve boşluk donatısı tahkikleri yapılmaz; karışık düzeylerde yapılır.
12. Kiriş ekseni ofseti: kompozit eksenel kuvvetin ayıklanması
Proje Genel Ayarları’nda Offset1 ve Offset2 değerlerini sistem rijitlik matrisinde dikkate al ya da tanımlı aksla Dış merkezlikleri sistem rijitlik matrisinde dikkate al işaretliyse kiriş ekseni düğüm ekseninin e2 kadar altında modellenir. Rijit diyafram ya da mesnetler düğümlerin eksenel yer değiştirmesini tuttuğundan profil, sonsuz rijit bir tablayla birlikte çalışan kompozit kesit gibi davranır ve gerçekte bulunmayan bir eksenel kuvvet alır. Bu kuvvet diyafram düğümleri arasındaki her zincirde sabittir:
- Nk = ck · M̄3, ck = A·e2 / (I3 + A·e2²)
- M̄3: zincir boyunca boy ağırlıklı ortalama moment (parça uç momentlerinin ortalaması); M3 düğüm eksenine göre toplam momenttir.
Örneğin 5 m’lik C200x80x16x2 döşeme kirişinde (A = 7,51 cm², I3 = 471,9 cm⁴, e2 = −10 cm) ck = −6,14 m⁻¹ çıkar; sonlu eleman parça eksenel kuvvetleri bu bağıntıyı %0,02 içinde verir. Hafif çelik kiriş zarfında bu pay her yük durumunun parça eksenel kuvvetinden düşülür; M3 değişmez, yani profil toplam momenti kompozit katkısı olmadan taşır. Düşülen pay |N| değerini aşmaz ve işaretini çevirmez; diyaframsız yük durumunda ya da kısmi tutulmada kalan gerçek eksenel kuvvet korunur. Parça ortalaması uç momentlerinden yamuk kuralıyla alındığından yayılı yükte tepe değerin yaklaşık %0,7’si (10 parçada (2/3)/n²) güvenli tarafta kalır. Aynı düzeltme ağır (sıcak haddelenmiş) çelik kirişlere de uygulanır (bkz. Çelik Tasarımın Teorik Esasları); sonlu eleman kiriş sonuçları ham eksenel kuvveti göstermeye devam eder.
13. Panel alt ve üst başlıkları ile kuşaklar
Yönetmelik. TBDY 10.3.1.3 ve HCBTİE Bölüm 6’ya göre panel alt ve üst başlığı, en küçük et kalınlığı 0,8 mm olan U ya da C kesitlidir; başka kesitte hesap yükünü güvenle taşıdığı gösterilir. TBDY 10.4.1.1(a) kenar dikmelerini, alt ve üst başlıkları ve varsa kuşakları D ile arttırılmış yükleme durumlarından oluşan kuvvetlerle boyutlandırmayı ister. İki yüzü aynı kaplamalı panelde tek yüz değerleri toplanır ve başlıkların kayma kuvvetini karşıladığı hesapla gösterilir (10.3.2.3(b)). Kaplamanın uzun kenarı yatay kullanılırsa panel içine kesmeyi aktaran yatay kuşak konur (10.3.1.4). HCBTİE 6 kuşak için ayrıntı kuralları verir: (a) dikme yükseklik/derinlik > 50 ise orta yükseklikte bir sıra kuşak; (b) kulakçık boyu ≥ 6d; (c) kenar mesafesi ≥ 1,5d, vida aralığı ≥ 3d; (d) kuşak et kalınlığı ≥ 0,8 mm; (e) kuşağın bağlandığı başlık genişliği ≥ 3d; (f) her bağlantıda en az iki adet No.8 ya da üstü vida. Yönetmeliklerde başlık ve kuşak kuvveti için bağıntı yoktur; aşağıdaki modeller yorumdur.
Başlık profili. Duvar Özellikleri > Hafif Çelik Başlık sekmesinde katalogdan seçilir (U, C, C+). Seçilmezse dikme gövde yüksekliğine en yakın U profil, eşitlikte ankraj sekmesindeki başlık et kalınlığına (girilmemişse dikme et kalınlığına) en yakını (yine eşitse kalını) alınır ve raporda “otomatik” yazılır.
Alt başlık. Kaplama kesmesi başlık boyunca düzgün yayılı kabul edilir: v = Vd/L (iki yüzün toplamı; Vd, ankraj tahkikinin D ile büyütülmüş belirleyici birleşimidir; D yalnız yatay deprem yükleme durumlarına uygulanır). Kesme ankrajları a aralıklı, uçtaki ilk ankraj e1 uzaklıktadır (girilmezse a/2). Başlık eksenel kuvveti testere dişi biçimindedir; en büyüğü N = v·max(a/2; e1)’dir. a, ankraj adedi ya da aralığı girildiyse L/n’dir; girilmediyse gerekli ankraj adedinden (L/ngerekli), o da yoksa a = L alınır (bilgi satırı). Çekme dayanımı HCBTİE 4.4: min(φt·Fy·Ag; φu·Fu·An), An = Ag − dh·t (gövdede bir delik; bulonda HCBTİE Tablo 8.1 standart delik: d < 12 mm için d+1, 12–22 mm için d+2, daha büyükse d+3; vida tipinde vida çapı). Basınç dayanımı EGM ile (Bölüm 3–4): güçlü eksen (duvar düzlemi dışı) burkulma boyu max(a; e1), zayıf eksen ve burulma boyu dikme aralığı s. Oran = N/min(Td; Pd). Malzeme panel malzemesidir (varsayılan S350GD, Fu = 420 MPa; Bölüm 14).
Üst başlık. Panel içinde döşemeden gelen kesme, kat bağlantılarıyla kaplamaya aktarılır: Niç = vüst·max(sbağ/2; e1). sbağ ve vüst, hafif çelik döşeme diyaframının (Bölüm 11) döşeme–panel üst başlığı bağlantısından alınır (vida aralığı ve D ile büyütülmüş üst kesit kesmesi); bağlantı yoksa sbağ = a ve vüst = v. Duvar bir diyafram hattında alt kat paneliyse üst başlık hattın toplayıcısıdır: N = |N|maks (hattın N(s) diyagramı, deprem D ile büyütülmüş ya da rüzgâr) + Niç (güvenli taraf; en büyük değer hattın başka bölümünde olabilir). Çift üst başlıkta çekme ve basınç dayanımı iki katı alınır. Basınçta güçlü eksen boyu max(sbağ; e1)’dir. Hafif çelik döşeme diyaframı olmayan düzeylerde toplayıcı tahkiki yapılmaz ve proje kontrol listesine bilgi satırı yazılır. Bölüm 11’deki döşeme kirişi (çevre profili) toplayıcı satırı ayrı kalır.
Kuşak. Kuşak dikmenin burkulma boyunu kısaltır. Kaplamasız dikmede n sıra kuşakla zayıf eksen ve burulma burkulma boyu Ly = Lz = h/(n+1) alınır; kaplamalı dikmede (Ly = Lz = dikme aralığı) değişiklik olmaz. Destek kuvveti için AISI S211 / S240 duvar dikmesi köprüleme kuralı benzetmesi kullanılır: dikme başına 0,02·P (AISI S100 genel tekil destek kuralı 0,01’dir; duvar dikmeleri için daha tutucu 0,02 seçilmiştir). Kaplamasız duvarda kuvvetler kuşak hattı boyunca birikir: F = 0,02·(nara·Para + P) (ara dikmeler ve bir kenar dikme; ankraj tek uçtaymış gibi, güvenli taraf). Kaplamalı duvarda birikim yoktur (AISI RP20-4): F = 0,02·P. P en büyük dikme basıncıdır (kenar dikmede D ile büyütülmüş birleşim dahil). Bağlantı TBDY 10.3.4 vida kesmesiyle (t1 kuşak, t2 dikme; φ = 0,5 / Ω = 3,0), şerit genişliği girildiyse kuşak HCBTİE 4.4 çekmesiyle (bir vida deliği düşülerek) tahkik edilir; genişlik girilmezse gerekli alan F/(φt·Fy) raporlanır. HCBTİE 6 (b)–(f) koşulları girilen ayrıntılarla denetlenir; girilmeyen ayrıntı denetlenmez ve bilgi satırı verilir. Kaplama uzun kenarı yatay işaretli ve kuşak yoksa TBDY 10.3.1.4 hatası verilir. Kuşak girilmiş panelde HCBTİE 6 (a) “h/d > 50: orta yükseklikte kuşak gerekli” uyarısı verilmez; dikme raporundaki not kuşak sırasını yazar.
Bilgi denetimleri. Başlık gövde yüksekliği dikme gövde yüksekliğinden 10 mm’den fazla farklıysa (dikme başlığın içine oturmaz) uyarı verilir. Başlık et kalınlığı dikmeninkinden küçükse TBDY Tablo 10.5 vida/dikme et kalınlığı koşulunun başlıkta da sağlanması gerektiği hatırlatılır.
Başlık et kalınlığının diğer tahkiklere aktarımı. Başlık profili seçildiyse kesme ankrajı tahkiki (bulon deliği ezilmesi HCBTİE 8.3.2; vida tipi kat bağlantısında t1, HCBTİE 8.2.2) alt başlığın, döşeme–üst başlık vidası (Bölüm 11) üst başlığın et kalınlığını kullanır. Profil seçilmezse ankraj sekmesindeki başlık kalınlığı, o da girilmemişse dikme kalınlığı kullanılır; otomatik profil de bu kalınlığa en yakın U’dan seçilir. Katalogda tam karşılık yoksa (otomatik profilin kalınlığı bu değerden farklıysa) bilgi satırı verilir.
14. Panel malzemesi (TBDY 10.2.3.2, TS EN 10346)
Dikme, alt/üst başlık ve kuşak aynı malzemeden kabul edilir ve duvar özelliklerinden seçilir. Yapısal galvanizli sac sınıfları için TS EN 10346 değerleri programda tanımlıdır:
| Sınıf | S220GD | S250GD | S280GD | S320GD | S350GD | S390GD | S420GD | S450GD |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Fy (MPa) | 220 | 250 | 280 | 320 | 350 | 390 | 420 | 450 |
| Fu (MPa) | 300 | 330 | 360 | 390 | 420 | 460 | 480 | 510 |
Listede bulunmayan ad malzeme kütüphanesinde aranır (çelik türlü malzeme; Fu tanımsızsa Fy alınır). Ad boşsa S350GD kullanılır. Seçilen Fy dikme basınç ve eğilme dayanımlarında (EGM ve sonlu şerit), Fu vida yatak ve kesme hesabında (TBDY 10.3.4, panel tarafı), ankraj ve tutucu bağlantılarında, döşeme diyaframı bağlantısında ve başlık/kuşak net kesit kopmasında kullanılır; E = 210 000 MPa sabittir. TBDY 10.2.3.2: Fy ≥ 235 MPa ve Fu/Fy ≥ 1,08 sağlanmazsa hata verilir (panellerde ve hafif çelik döşeme kirişlerinde; kirişlerin malzemesi eleman malzemesinden gelir).
15. Çaprazlı panel sistemleri (TBDY 10.4.2, 10.4.3)
Panel sistemi duvar başına seçilir: kaplamalı (TBDY 10.3) ya da çaprazlı (TBDY 10.4.2). Çaprazlı panelde kesme kapasitesi yalnız çaprazlardan gelir; aynı duvardaki kaplamanın katkısı sayılmaz (TBDY iki sistemin toplamını tanımlamaz; güvenli taraf). Kaplama dikme burkulmasını tutmayı sürdürür.
| Büyüklük | Bağıntı |
|---|---|
| Geometri | lb = L/nb, Ld = √(h² + lb²), cos θ = lb/Ld; ny çaprazlı yüz sayısı. h = dikme boyu (kat yüksekliği + ortalama üst kot − ortalama alt kot − duvar üstü hatıl yüksekliği; dikme tasarımındaki boy): çapraz, alt başlık ile üst başlık arasındaki çerçevenin köşegenidir. Kaplamalı panelin h/l koşulu (TBDY 10.3) kat yüksekliğiyle denetlenir |
| Çekme (Denk. 10.21a/b) | Pn = φtAgFy (φt = 0,90) ya da AgFy/Ωt (Ωt = 1,67) |
| Basınç (profil, 10.6) | Pd EGM ile (HCBTİE 4.2, 4.10); burkulma boyu Ld, X kesişiminde bağlıysa Ld/2 (üç eksen) |
| Panel kapasitesi | Vc = nb·ny·n·F1·cos θ; şeritte n = 1, F1 = Pn; profilde n = 2, F1 = min(Pn,çekme, Pd) (doğrusal elastik: iki çapraz eşit kuvvet taşır; burkulma sonrası yeniden dağılım sayılmaz) |
| Çapraz kuvveti | F = V/(nb·ny·n·cos θ), V = D’siz panel kesmesi; oranlar F/Pn, F/Pd |
| Net kesit (Denk. 10.22–10.23) | Anet = Ag − ns·d·t (ilk sıradaki vida delikleri); koşul AnetFu ≥ 1,20·AgFy. Yönetmelik 1,20’yi net ve brüt kesit katsayılarının oranı (2/1,67; 0,9/0,75) olarak açıkladığından koşul nominal değerlerle uygulanır; tasarım değeriyle (1,20·φAgFy) yazılsa YDKT ve GKT farklı sonuç verirdi. S350GD’de Fu/Fy = 1,20 olduğundan delikli şerit koşulu sağlamaz |
| Bağlantı (10.4.2.1(a)) | n·Ps ≥ D·F; Ps HCBTİE 8.2.2’ye göre (t1 = çapraz, t2 = köşe levhası ya da dikme), φ = 0,5 / Ω = 3,0; D = VD’li/V. Bilgi olarak n·Pns/(AgFy) yazılır; AISI S400 kapasite tasarımı TBDY’de yoktur |
| Tek yüzlü şerit (10.4.3(a), Şekil 10.10) | M = D·F·sin θ·(dikme gövdesi/2); kenar dikmede P/Pd + B1M/Mdx ≤ 1, B1 = 1/(1 − αP/Pex); oran kenar dikme oranına işlenir |
| Kenar dikme, başlık, ankraj, temel | Devrilme T = C = V·h/L (bölme başına aynı; iç bölme sınırında karşıt kuvvetler sıfırlanır); D’li kenar dikme ve ankraj tahkikleri kaplamalı paneldeki gibidir. Başlık kuvveti testere dişi yerine bölme köşesinde N = D·V/nb alınır (alt ve üst başlık). Temeller D ile tasarlanır (10.4.3(c)) |
| Kuşak (10.4.3(d)) | Aralık ≤ h/2 → en az bir sıra kuşak; yoksa hata |
| Dağıtım (10.2.6.1) | Kapasite rijitlik tipinde sonlu eleman rijitliği ve kapasite payı tabanında, klasik dağılımda Dmajor ağırlığında çaprazlı panelin payı Vc,YDKT/0,6’dır (kaplamalı paneldeki tasarım kapasitesi 0,6·Vn olduğundan ağırlıklar tasarım kapasitelerine orantılıdır). Klasik rijitlik tipinde çaprazlı duvarın yanal rijitliğini sonlu eleman modelindeki açık çapraz elemanlar verir: k = nb·ny·n·E·Ag·cos²θ/Ld |
| Süneklik (10.2.1.2) | Binada çaprazlı panel varsa sistem sınırlı sünek kabul edilir; yüksek süneklik seçiliyse hata verilir, R ve yükseklik sınırlı süneklik sınırlarıyla denetlenir |
| Bilgi | h/lb > 2 (θ > 63,4°) dik çapraz (TBDY’de sınır yok); 10.4.3(b) gergin bağlantı ve 10.4.2.1(d) programca denetlenemez (rapor notu) |
Açık sonlu eleman çapraz elemanı (klasik rijitlik tipi, çubuk duvar modeli). Çaprazlı duvarın uçlarındaki dört köşe düğümü arasına iki köşegen kafes çubuğu eklenir (uçlar mafsallı). Gerçek düzen (nb bölme × ny yüz, her bölmede X) tek X ile temsil edilir; her model köşegeni hedef rijitliğin yarısını taşır: k = nb·ny·n·E·Ag·cos²θb/Ld,b, Am = (k/2)·Lm/(E·cos²θm) (n = 1 şerit, 2 profil; b gerçek bölme, m model köşegeni). Şeritte bu, yalnız çekme çaprazının yük işaretine göre iki çözümünün doğrusal eşdeğeridir: simetrik X’te + ve − yönde birer köşegen çalışır ve yanal rijitlik aynıdır. Mod birleştirme ve yük birleşimleri doğrusal kaldığından tek çözüm yeterlidir. Köşe düğümü yoksa duvar çubuğu ucundan rijit kol açılır. Duvar çubuğunun düzlem içi kesme rijitliği çok küçük alınır: yanal yükü çaprazlar, devrilmeyi çubuğun eğilmesi taşır. Duvarın kesit tesirleri (N, V, M) köşegenlerin uç kuvvetleri duvar çubuğuna eklenerek bulunur; panel, ankraj, kenar dikme, başlık ve çapraz tahkikleri bu toplam kuvveti kullanır. Kapasite rijitlik tipinde (TBDY 10.2.6.1 kapasiteye orantılı dağılım) ve kabuk duvar modelinde panel eşdeğer rijitlikle kalır.
Sınırlar: Kaynaklı çapraz bağlantısı ve şerit ön germesi hesaplanmaz; doğrusal olmayan (burkulma sonrası) yeniden dağılım yoktur. Bağlantı tahkiki Bölüm 16’dadır.
16. Çapraz bağlantı tahkiki (TBDY 10.4.2.1; HCBTİE 8.2–8.4; ÇYTHYE 13.4)
Her çapraz ucunda (alt ve üst köşede aynı detay) bağlantı üç halka olarak denetlenir: çaprazın ucu, köşe levhası ve levhanın kenar dikmeye / başlığa bağlantısı. Desen nr sıra (kuvvet yönünde) × nc sütundur; sıra aralığı p1, sütun aralığı p2, uç mesafesi e1, kenar mesafesi e2; delik çapı vidada d, bulonda HCBTİE Tablo 8.1’deki standart deliktir. Desen girilmezse vida adedinden kurulur: nc = net kesit sırası (yoksa 2, şerit genişliğine sığacak kadar), nr = ⌈n/nc⌉, p = e1 = 3d’den büyük ilk tam milimetre, e2 ortalanır.
| Halka | Koşul | Kaynak |
|---|---|---|
| G1 desen | p1, p2 > 3d; e1, e2, e1,levha > 1,5d; (nc−1)p2 + 2e2 ≤ b | HCBTİE 8.2.1, 8.3.1 |
| A1 bağlayıcı grubu | n·Ps ≥ D·F; vidada Ps = 0,5·Pns (8.2.2, t1 = çapraz ucu, t2 = levha); bulon başına min(0,60·C·d·t·Fu çaprazda, aynısı levhada, 0,75·FnvAb); t ≥ 4 mm parçada ezilme 0,75·2,4·d·t·Fu | TBDY 10.4.2.1(a); HCBTİE 8.2.2, 8.3.2–8.3.3; ÇYTHYE 13.14a |
| A2 net kesit | AnetFu ≥ 1,20·AgFy; şerit ucu takviyeliyse Anet = (buç − ncdh)·tuç, Ag şerit gövdesinin brüt alanı | TBDY Denk. 10.22–10.23 |
| A3 profil etkin net kesit | Usl·An·Fu ≥ 1,20·AgFy, Usl = 1/(1,1 + bf/(bw + 2bf) + x̄/l), l = (nr−1)p1 (profil yalnız gövdesinden bağlı) | HCBTİE 8.4.3, Tablo 8.5; Denk. 10.23 biçimi |
| A4 blok kırılma, çapraz ucu | Rn = 0,60FuAnv + UbsFuAnt ≤ 0,60FyAgv + UbsFuAnt, Ubs = 1; Rn ≥ 1,20·AgFy. Agv = 2(e1 + (nr−1)p1)t, Anv = Agv − 2(nr−0,5)dht, Ant = (nc−1)(p2−dh)t; şeritte kenara yırtılma yolu Ant = 2(e2−dh/2)t de denenir (küçüğü alınır) | ÇYTHYE Denk. 13.19, Şekil 13.9; HCBTİE 8.4.3; Denk. 10.23 biçimi |
| B2 köşe levhası (Whitmore) | lw = (nc−1)p2 + 2(nr−1)p1tan30° (en az 3d); akma 0,90·FylwtL, kopma φ·Fu(lw − ncdh)tL ≥ D·F | ÇYTHYE 13.15–13.16; HCBTİE 8.4.2 |
| B3 blok kırılma, levha | A4 yüzeyleri, e1,levha ve tL ile; φRn ≥ D·F | ÇYTHYE 13.19 |
| B4 levha basıncı (profil) | Lc = 1,2·l1, i = tL/√12; Lc/i ≤ 25 ise FyA, değilse FcrA (Bölüm 8); A = lwtL; 0,90·Pn ≥ D·F | ÇYTHYE 13.4.4, 8.2 |
| C1 / C2 levha → dikme / başlık | nvd·Ps(tL, tdikme) ≥ D·F·sin θ; nvh·Ps(tL, tbaşlık) ≥ D·F·cos θ; levhasız şeritte t1 = şerit ucu ve ayrıca toplam ≥ D·F | TBDY 10.4.2.1(a); HCBTİE 8.2.2 |
İki ilke. TBDY 10.4.2.1(a) D ile büyütmeyi kenar dikme, başlık ve birleşim elemanları için ister; çaprazın kendisi (b) ve (c) maddeleriyle boyutlanır. Bu yüzden bağlantı elemanları (A1, B, C) D·F ve kendi tasarım katsayılarıyla; çaprazın kendi ucundaki kopma sınır durumları (A3, A4) ise (c)’deki net kesit koşuluyla aynı biçimde, nominal Rn ≥ 1,20·AgFy ile denetlenir: çapraz akmadan ucu kopmamalıdır. A4’ü HCBTİE 8.4 vidalı φ = 0,5 ile D·F’ye göre denetlemek, aynı sınır durumu için TBDY’nin 1,20 kalibrasyonunu yaklaşık 1,8’e çıkarırdı. Ayrıca her bağlantı elemanının tasarım dayanımı çaprazın tasarım dayanımıyla karşılaştırılır; küçükse “bağlantı çaprazdan zayıf, sünek değil” hatası verilir.
Katsayılar. Levha ve ince sac kırılmasında HCBTİE 8.4 kullanılır (t < 4 mm: vidalı φ = 0,5, bulonlu 0,75); GKT’de Ω HCBTİE’de verilmediğinden vidalıda 3,0 (TBDY 10.13 vida Ω’sıyla tutarlı), bulonluda 2,00 (ÇYTHYE) alınır. t ≥ 4 mm’de ÇYTHYE φ = 0,75 / Ω = 2,00 kullanılır. Whitmore 30° yayılması ve levha basıncında K = 1,2 yorumdur (ÇYTHYE 13.4.1 yalnız “gerilme yayılışı uygun şekilde göz önüne alınarak” der). Çalışma noktası köşede kabul edilir. Kaynaklı bağlantı HCBTİE kapsamında değildir (Bölüm 8: vidalı ve/veya bulonlu).
17. Kabuller ve sınırlar
- GKT, HCBTİE’de tanımlı olmadığından AISI S100 güvenlik katsayıları ve ASCE 7 GKT birleşim mantığıyla uygulanır; resmî proje onayında YDKT esas alınmalıdır.
- Distorsiyonel burkulmada moment gradyanı (β > 1) hesaba katılmaz (güvenli taraf).
- Eksenel çekmede (çaprazlar dışında) net alan brüt alana eşit alınır; delik ve birleşim sınır durumları ayrıca kontrol edilmelidir.
- Hesap yolu öntanımlı C, Z, U, C+, Sigma ve Sigma+ kesitleri içindir. Z kesitte yalnız gövdeye dik eksen etrafında eğilme hesaplanır.
- Rüzgâr eğilmesi ve düzlem dışı sehim yalnız kenar aksı işaretli (dış) duvarlarda uygulanır; iç basınç/emme ve köşe bölgesi artırımları modellenmez.
- Kaplamanın dikmeye sağladığı yanal destek, dikme aralığı kadar burkulma boyu kabulüyle idealize edilir.
- Döşeme kirişinde kaplama ve blokaj tutulmaları kullanıcı beyanıdır. Cb konsolda ve ara tutulmalı boyda 1 alınır. Titreşim frekansı basit kiriş tahminidir. Gövde buruşması TS EN 1993-1-3 6.1.7.2 kapsamıyla sınırlıdır (Sigma gövdesi, r/t > 6 ve hw/t > 200 kapsam dışı).
- Hafif çelik döşeme üretimi yalnız eksene paralel kenarlı dörtgen döşemelerde çalışır; yük genişliği dağılımı klasik aktarımda kesindir, kabuk modelinde kaplama kirişler arasında yük paylaştırır.
- Döşeme diyaframında vn için yönetmelik değeri yoktur (varsayılan, TBDY Tablo 10.5 duvar paneli benzetmesidir). Başlık ve toplayıcı basınçta döşeme kirişi aralığında tutulu kabul edilir (Lx = Ly = Lz = Lb, Bölüm 11); açıklık geçen toplayıcı bölümü ayrıca denetlenmelidir; başlık kuvveti basit kiriş modelindendir; kolonlar hat kuvvetine girmez (düzey net kuvvetine girer); boşluk oranı düzensizlik kontrolleri açıkken hesaplanır. Döşeme kirişleri üretilmemiş tanımlarda ayrıntılı diyafram tablosu basılmaz; sonuçlar düzey satırında, analiz uyarılarında ve proje kontrol listesinde görünür.
- Panel başlık ve kuşak kuvvetleri (Bölüm 13) yönetmelikte bağıntısı olmayan yorum modelleridir (testere dişi başlık kuvveti, %2·P kuşak destek kuvveti); üst başlık toplayıcı tahkiki yalnız hafif çelik döşeme diyaframı olan düzeylerde yapılır. Düzlem dışı yükte başlık eğilmesi, üst katta kenar dikme basıncının döşeme kirişinde oluşturduğu gövde buruşması ve başlık ek yerleri hesaplanmaz.