Örnek Çözüm: İki Katlı Hafif Çelik Bina

1. Bu makale hakkında

Bu makale, StatiCAD'in hafif çelik (soğuk şekillendirilmiş çelik, LSF) modülüyle iki katlı küçük bir konutun baştan sona nasıl modellenip çözüldüğünü ekran görüntüleriyle anlatır: proje ayarları, panel duvarlar, kapı/pencere lentoları, hafif çelik döşeme (şerit + döşeme kirişi üretimi), analiz, uyarıların okunması ve tasarımın iyileştirilmesi, sonuçlar, hesap raporu ve çizimler. Her adımda girilen değerler örnek binanın gerçek değerleridir; makaledeki sayısal sonuçlar programın bu örnekte verdiği sonuçlardır.

Modüllerin teorik arka planı ve tüm seçeneklerin ayrıntısı için şu makalelere bakın: Hafif Çelik Panel ve Dikme Tasarımı, Hafif Çelik Kiriş ve Kolon Tasarımı, Hafif Çelik Döşeme: Döşeme Kirişleri ve Diyafram, Yönetmelik Koşulları, Ankraj ve Temel, Teorik Esaslar ve Doğrulama Çalışmaları.

bilgi

Sürüm: Hafif çelik bina tipi, "Hafif Çelikte Panel" duvar tipi, hafif çelik kiriş/döşeme sekmeleri ve hafif çelik raporları yalnız StatiCAD Ultimate sürümünde görünür. Ekran görüntüleri StatiCAD Ultimate V.10.0.1.0 ile alınmıştır.

ipucu

Örnek dosyalar: Makaledeki iki aşamanın proje dosyalarını buradan indirebilirsiniz (ZIP): OrnekHafifCelik_ilk.sy4 (ilk tasarım, Bölüm 9) ve OrnekHafifCelik.sy4 (iyileştirilmiş tasarım, Bölüm 10–13). Dosyayı Dosya › Aç ile açıp adımları kendi ekranınızda izleyebilirsiniz.

2. Örnek bina

İki katlı, 10,00 × 6,00 m planlı müstakil konut. Taşıyıcı sistem tamamen hafif çeliktir: kat yükseklikleri 2,80 m olan panel duvarlar, panel üstüne oturan C200 döşeme kirişleri ve kapı/pencere üstlerinde hafif çelik lentolar. Temel bu örneğin kapsamı dışındadır; duvar altları mesnetli kabul edilir.

Tablo 1 – Genel bilgiler

Konu	Değer
Plan	10,00 × 6,00 m (x = 0…10 m, y = 0…6 m); x = 5,00 m'de iç taşıyıcı duvar
Katlar	ZEMİN KAT ve 1. KAT, her biri 2,80 m (bina yüksekliği 5,60 m)
Duvarlar (paneller)	Kalınlık 15 cm; dikme C100x50x15x1,2 (dış duvar), C100x50x15x1,5 (iç duvar), aralık 600 mm, panel ucunda 2 kenar dikme; her iki yüzde 11 mm OSB (vc = 10,2 kN/m); duvar birim hacim ağırlığı 300 kg/m³
Açıklıklar	Zemin katta 2 kapı (1,00 m giriş, 0,90 m iç kapı) ve 5 pencere; 1. katta 1 iç kapı ve 6 pencere (pencereler 1,50 m, parapet 90 cm)
Lentolar	Her açıklığın üstünde hafif çelik kiriş CC C200x80x22x4, iki ucu mafsallı
Döşemeler	Her katta 5,00 × 6,00 m iki döşeme; hafif çelik döşeme: CC C200x80x16x2 döşeme kirişleri X yönünde, aralık ≤ 390 mm (üretilen 375 mm), OSB kaplama, iki sıra köprüleme
Yükler	Döşeme kalınlığı 2 cm (kaplama + şap eşdeğeri), ek ölü yük 30 kg/m², hareketli yük 200 kg/m² (zemin kat), 150 kg/m² (çatı); çatıda kar yükü Sk = 0,75 kN/m²; rüzgâr q = 0,5 kN/m² (TS 498, 0–8 m)
Deprem	TBDY 2018, DD-2, SS = 0,50, S1 = 0,14, ZC; I = 1, R = 3, D = 2 (HCBTİE Tablo 1.2, sınırlı süneklik); Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi, T = 0,2 s (TBDY 10.2.6.1)
Tasarım yöntemi	YDKT (HCBTİE 4.2; φc = 0,85, φb = 0,90)

Şekil 1 – Zemin kat planı: panel duvarlar (sarı), döşeme kirişleri (mavi), şeritler (yeşil), kapı ve pencereler (mor)

Şekil 2 – Örnek binanın 3 boyutlu görünümü

bilgi

Plan yönü: StatiCAD plan ekranında y ekseni aşağı doğrudur: y = 0'daki cephe ekranın üstünde, y = 600 cm'deki cephe altta görünür.

3. Programın başlatılması ve proje

Program açıldığında başlangıç (dock) ekranı görünür. Yeni bir proje için soldaki Yeni, hazır örnek için Aç kullanılır; Ana Ekran simgesi çalışma ekranını açar.

Şekil 3 – Başlangıç (dock) ekranı

Ana ekranın solunda plan (kat) görünümü, sağında 3 boyutlu görünüm vardır. Üst araç çubuğundaki PrjAyar Proje Genel Ayarları'nı, KatAyar Genel Kat Ayarları'nı, Analiz Statik Analiz penceresini, Rapor Rapor Seçimi'ni, Çizim Çizim Seçimi'ni açar. Alt Kat / Üst Kat düğmeleri etkin katı değiştirir (sol altta "Active Story").

Şekil 4 – Ana çalışma ekranı: zemin kat planı ve 3B görünüm

4. Proje Genel Ayarları

Üst araç çubuğundaki PrjAyar ile açılır. Hafif çelik bina için gerekli sekmeler aşağıdadır.

4.1 Yönetmelik Seçimi: bina tipi ve hafif çelik seçenekleri

1. Bina Tipi: Hafif Çelik seçilir. Bu seçim deprem hesabında T = 0,2 s kullanımını, hafif çelik proje denetimlerini (HCBTİE Tablo 1.2) ve hafif çelik sekmelerini etkinleştirir.
2. Deprem Kuvvetleri: TBDY 2018, Süneklik Düzeyi: Sınırlı (R ≤ 3). Yüksek süneklikte R ≤ 4 kullanılabilir.
3. Hafif Çelik Eleman Tasarım Yöntemi: YDKT. Dikme sehim sınırı h/240 (alçı/OSB kaplama), distorsiyonel burkulma C+ için sonlu şerit (varsayılan).
4. Ahşap ve Hafif Çelik Binalarda Perdelere Yük Dağılımı: Kapasite. Deprem yükü panellere kapasiteleriyle orantılı dağıtılır (TBDY 10.2.6.1).
5. "Dış merkezlikleri sistem rijitlik matrisinde dikkate al (ofset3)" ve "Offset1 ve Offset2 değerlerini sistem rijitlik matrisinde dikkate al" kutuları bu örnekte işaretsiz bırakılmıştır; işaretli kalmaları hafif çelik kiriş tasarımını değiştirmez (aşağıdaki nota bakınız).

Şekil 5 – Proje Genel Ayarları › Yönetmelik Seçimi (Hafif Çelik bina tipi, YDKT, kapasite dağılımı, ofset kutuları kapalı)

bilgi

Ofset kutuları ve döşeme kirişleri: Ofset kutularından biri işaretliyse kiriş ekseni döşeme düzleminin altında modellenir; rijit diyafram kısıtıyla birlikte kirişte gerçek bir yük yolu olmayan eksenel kuvvet (kompozit etki) oluşur. Bu örnekte FEM bu kuvveti döşeme kirişi başına yaklaşık 29 kN veriyor. Program bu payı hafif çelik kiriş tasarımında, betonarme kirişlerde olduğu gibi, eksenel kuvvetten düşer: kutular işaretliyken tasarım eksenel kuvveti 0,2 kN, P/P_d + M/M_d = 0,564; kutular kapalıyken 0 ve 0,558. FEM kiriş sonuç tablolarında ham eksenel kuvvet görünmeye devam eder. "Offset1 ve Offset2" kutusu proje dosyasına kaydedilmez ve program her açılışta işaretli gelir.

bilgi

Panel Tipi seçimi: Aynı sekmedeki "Hafif Çelik Binalarda Panel Tipi (Alçı Levha / Diğer)" seçimi bu sürümde hesaplara etki etmez. Kaplama türü ve dayanımı her duvar için Hafif Çelik Paneli sekmesinden girilir (Bölüm 6.4).

4.2 TBDY2018: deprem parametreleri

DD-2 harita spektral ivme katsayıları (S_S = 0,50, S₁ = 0,14), yerel zemin sınıfı ZC, bina önem katsayısı I = 1, taşıyıcı sistem davranış katsayıları R(x) = R(y) = 3 ve dayanım fazlalığı katsayıları D(X) = D(Y) = 2 girilir. HCBTİE Tablo 1.2 hafif çelik binada D = 2 ister; R sınırlı süneklikte 3'ü aşamaz.

Şekil 6 – Proje Genel Ayarları › TBDY2018

4.3 Deprem Kuvvetleri

Eşdeğer Deprem Yükü seçilir (TBDY 10.2.6.1). Bina tipi Hafif Çelik iken program periyot seçeneğini Ampirik Yönteme alır; hafif çelik binada spektral ivme her durumda T = 0,2 s ile hesaplanır, dolayısıyla periyot seçimi sonucu değiştirmez.

Şekil 7 – Proje Genel Ayarları › Deprem Kuvvetleri

4.4 Yük Kombinasyonları: rüzgâr ve kar

q rüzgâr basıncı 0,5 kN/m² (TS 498, 0–8 m), Sk çatı kar yükü 0,75 kN/m² girilir. q, dış duvar dikmelerinin düzlem dışı rüzgâr tahkikinde (1,2G + 1,0Q + 0,5S + 1,6W) ve dikme sehiminde kullanılır; kar yükü "Kar Yükü: Var" işaretli döşemelere (bu örnekte çatı) etkir.

Şekil 8 – Proje Genel Ayarları › Yük Kombinasyonları

bilgi

Rüzgâr yük durumu: "Betonarme-Yığma Yük Kombinasyonlarını Kullan" seçiliyken yük durumları arasında rüzgâr yoktur. Dikmelerin rüzgâr tahkiki bundan bağımsız yapılır; hafif çelik kiriş/kolon tasarımında ise rüzgâr birleşimleri oluşmaz ve analiz sonunda bilgi satırı çıkar (Bölüm 10.4).

4.5 Eleman Kuvvetleri: yük aktarımı ve diyafram

Döşemelerden yük aktarımında Klasik Yöntem seçilir ve Döşemeleri Sistem Rijitliğine Dahil Et işaretsiz bırakılır; böylece her döşeme kirişi kendi yük genişliğindeki G ve Q'yu alır. Deprem yüklemelerinde Tam rijit diyafram kullanılır.

Şekil 9 – Proje Genel Ayarları › Eleman Kuvvetleri

5. Kat tanımları

KatAyar (Genel Kat Ayarları) penceresinde iki kat tanımlanır: ZEMİN KAT ve 1. KAT, her biri 280 cm. TEMEL satırı programın temel katıdır; bu örnekte temel elemanı çizilmemiştir.

Şekil 10 – Genel Kat Ayarları

6. Hafif çelik paneller (duvarlar)

6.1 Duvarların çizimi

Duvarlar sol çubuktaki Duvar düğmesiyle (ya da komut satırında w) aks çizgisi üzerinden iki tıklamayla çizilir; duvar kalınlığı 15 cm'dir. StatiCAD'de her duvar tam yükseklikli bir panel bölümüdür: kapı ve pencere boşluklarında duvar biter (Bölüm 7). Zemin katta ve 1. katta 12'şer panel vardır (WZ01…WZ12, W101…W112).

Şekil 11 – Duvar üzerinde sağ tık: "WZ02 Duvarı Özellik Değiştir"

Özellikleri değiştirmek için duvarın üzerinde sağ tıklayıp … Duvarı Özellik Değiştir seçilir; birden çok duvar seçiliyken Çoklu Özellik Değiştir aynı değerleri bütün seçili duvarlara uygular.

6.2 Genel Ayarlar: "Hafif Çelikte Panel"

1. Eleman Tipi: Hafif Çelikte Panel işaretlenir. "Hafif Çelik Paneli" ve "Hafif Çelik Ankraj" sekmeleri bu seçimle görünür.
2. Duvar Genişliği 15 cm, Sol/Sağ Delta 7,5 cm (duvar aksa ortalı).
3. Hatıl Yüksekliği 20 cm girilir. Hafif çelik panelde bu değer döşeme derinliğidir: dikme yüksekliği h = 280 − 20 = 260 cm alınır (raporda "Geometri: h = 260 cm").
4. Perde Konumu kutularından duvarın bulunduğu bina kenarı işaretlenir (bu duvar için Alt Kenar Aksında). Rüzgâr eğilmesi ve dikme sehimi yalnız kenar aksı işaretli (dış) duvarlarda hesaplanır; iç duvarda kutular boş bırakılır.

Şekil 12 – Duvar Özellikleri › Genel Ayarlar (Hafif Çelikte Panel, Alt Kenar Aksında)

6.3 Statik/Malzeme: duvar ağırlığı

Panelin öz ağırlığı bu sekmedeki BHA (birim hacim ağırlığı) ile duvar kalınlığından hesaplanır. Örnekte 300 kg/m³ × 0,15 m ≈ 45 kg/m² duvar yüzeyi alınmıştır (dikme, iki kat OSB, yalıtım ve iç alçı levha). fk, fvko gibi yığma dayanım alanları hafif çelik panel hesabında kullanılmaz.

Şekil 13 – Duvar Özellikleri › Statik/Malzeme (BHA = 300 kg/m³)

tehlike

Varsayılan duvar ağırlığı: Yeni çizilen duvarlar yığma duvar varsayılanlarıyla (1300 kg/m³, 24 cm) gelir. "Hafif Çelikte Panel" seçildiğinde kalınlık 15 cm ve BHA 300 kg/m³ olur; Sol/Sağ Delta (uç uzatmaları) kalınlıkla orantılı ölçeklenir (12 → 7,5 cm). Kayıtlı bir hafif çelik duvar açıldığında kayıtlı değerler korunur. Panelin gerçek kalınlığı ve ağırlığı farklıysa bu değerleri düzeltin; yığma değerleri (1300 kg/m³ × 0,24 m ≈ 3 kN/m²) kalırsa deprem kütlesi ve dikme yükleri birkaç kat büyük hesaplanır.

6.4 Hafif Çelik Paneli sekmesi

• Sol/Üst ve Sağ/Alt Panel Kaplama Var işaretli; her iki yüzde 11 mm OSB için v_c = 10,2 kN/m (TBDY Tablo 10.5; vida aralığı kenarda 150, arada 300 mm). Panel kesme dayanımı tasarım değeri φ·V_n = 0,6 · v_c · L (her yüz için; eşit kaplamalı iki yüz toplanır).
• Dikme Profili C100x50x15x1,2 (dış duvarlar) / C100x50x15x1,5 (iç duvar), Dikme aralığı 600 mm, Kenar dikme adedi 2.
• Kaplamanın dikmeye dönme tutulumu k_φ: iki yüz OSB, EIw 0 (türün varsayılanı), vida aralığı 300 mm. Program iki yüzün küçüğünü kullanır; OSB'li dikmede distorsiyonel dayanım artar (örnekte k_φ = 233 N·mm/mm/rad).

Şekil 14 – Duvar Özellikleri › Hafif Çelik Paneli

ipucu

Kaplama seçimi: Panel kesme dayanımı yetmezse önce kaplamayı (her iki yüz OSB, kontrplak ya da sac) güçlendirin, sonra panel boyunu artırın. Alçı levha tek başına deprem yükünü taşıyamaz (TBDY 10.2.7.2); alçı levhalı panellerin katın deprem dayanımındaki payı rapor edilir.

6.5 Hafif Çelik Ankraj sekmesi

Her panelin iki ucundaki çekme ankrajı (hold-down) ve taban boyunca kesme ankrajı burada tanımlanır. Değerler seçili yöntemin (YDKT) tasarım dayanımlarıdır (üretici/ETA). Zemin katta kesme ankrajı temel betonuna bulon (M12, 8.8, aralık 600 mm), 1. katta kat döşemesine vida (5,5 mm, aralık 150 mm) olarak girilmiştir.

Şekil 15 – Hafif Çelik Ankraj – ilk tasarım: cihaz 35 kN, ankraj çubuğu/beton 40 kN

bilgi

Değerlerin anlamı: Cihaz tasarım dayanımı: hold-down cihazının φR_n değeri; Ankraj çubuğu/beton/kat bağlantısı: cihazı temele ya da alt kata bağlayan çubuk ve beton koni dayanımı. Cihaz-dikme vidası adedi = 0 girilirse program gerekli vida adedini hesaplayıp rapor eder. Pnvs: vida gövdesi kesme dayanımı (üretici, karakteristik).

7. Kapı, pencere ve lentolar

Sol çubuktaki Kapı ve Pencere düğmeleri araç pencerelerini açar: mesafe, genişlik, yükseklik (pencerede parapet) girilir; duvarın bir ucuna (referans) ve ardından aynı duvar üzerinde açıklığın yönündeki bir noktaya tıklanır. Program duvarı açıklık kenarlarında böler; açıklığın iki yanındaki duvarlar ayrı panellerdir.

Şekil 16 – Kapı Çizimi araç penceresi (mesafe 150 cm, genişlik 90 cm, yükseklik 200 cm)

Şekil 17 – Kapı modunda durum satırı ipucu

Hafif çelik binada açıklığın üstündeki döşeme kirişlerini ve kenar şeritlerini taşıyacak bir lento gerekir. Lento, açıklık üzerinde duvar ucundan duvar ucuna bir hatıl (kiriş) olarak çizilir; Hatıl Özellikleri › Eleman Tipi: Hafif Çelik seçilir ve Kesit Seç düğmesiyle Cold Formed kataloğundan profil atanır (bu örnekte CC C200x80x22x4, iki ucu mafsallı).

Şekil 18 – Fabrikasyon kesit seçimi › Cold Formed (CC C200x80x16x2 özellikleri)

tehlike

Lentosuz açıklık: Döşeme kirişleri bir pencere ya da kapı boşluğunda bitiyorsa ve orada lento yoksa kirişin o ucu mesnetsiz kalır: sonlu eleman çözümü "rijitlik matrisi tekil" uyarısı verir, kirişler aşırı moment ve sehimle yetersiz çıkar. Döşeme kirişlerine dik duvarlardaki (bu örnekte x = 0, x = 5 m ve x = 10 m hatları) her açıklığa lento koyun.

8. Hafif çelik döşeme

8.1 Döşemenin çizimi ve genel özellikleri

Her kat iki dikdörtgen döşeme olarak çizilir (0–5 m ve 5–10 m). Döşeme Özellikleri › Genel sekmesinde kalınlık 2 cm, kaplama (ek ölü) yükü 30 kg/m², hareketli yük 200 kg/m² (zemin kat) / 150 kg/m² (çatı) girilir. Çatı döşemelerinde Kar Yükü: Var işaretlenir. Eleman tipi "Diğer Döşemeler"dir.

Şekil 19 – Döşeme Özellikleri › Genel

8.2 "Hafif Çelik" sekmesi: şerit ve döşeme kirişi üretimi

1. Hafif çelik döşeme kutusu işaretlenir.
2. Döşeme kirişi profili: C200x80x16x2 (öntanımlı profil listesi); Malzeme boş (S235).
3. En büyük kiriş aralığı: 390 mm. Program 6,00 m'yi bu aralığı aşmayan eşit parçalara böler: 16 aralık × 375 mm, 15 kiriş. 375 mm < 400 mm seçimi HCBTİE 7.5 titreşim koşulunun ikinci yolu içindir.
4. Kiriş yönü: X eksenine paralel (kirişler 5,00 m açıklıkla iç ve dış duvarlar arasında).
5. Kaplama: OSB; Kirişler arasında en az iki sıra köprüleme var işaretli.
6. Tamam'da şeritleri ve döşeme kirişlerini üret / yenile işaretlenip Tamam'a basılır.

Şekil 20 – Döşeme Özellikleri › Hafif Çelik (üretilmiş bir şerit: ailede 16 şerit, 15 döşeme kirişi)

Üretimden sonra döşeme 16 şeride bölünür ve şeritlerin arasına Hafif Çelik tipinde döşeme kirişleri (HZ…, H1…) yerleşir. Herhangi bir şeridin sekmesinden tanım değiştirilip "üret / yenile" ile yeniden üretilebilir; kutu kaldırılırsa özgün döşeme geri gelir.

8.3 Döşeme diyaframı girdileri

Sekmenin alt kısmındaki Döşeme diyaframı (TBDY 10.5 / HCBTİE 7.4) grubunda kaplamanın birim kesme dayanımı v_n, döşemeyi alt kat panelinin üst başlığına bağlayan vidaların çapı/aralığı ve vida gövdesi kesme dayanımı girilir. 0 bırakılırsa v_n için TBDY Tablo 10.5 duvar paneli değeri (OSB 10,2 kN/m), vida için 4,8 mm / 300 mm kullanılır. İlk tasarımda bu varsayılanlarla başlanmıştır.

8.4 Üretilen döşeme kirişleri

Üretilen her döşeme kirişi iki ucu M2 + M3 mafsallı bir Hafif Çelik hatılıdır. Hatıl Özellikleri'nde kesit ve malzeme, Hafif Çelik sekmesinde döşeme kirişi girdileri, Ahşap2 sekmesinde kaplamanın dönme tutulumu (k_φ) üretimde atanmış olarak görünür.

Şekil 21 – Hatıl Özellikleri › Genel: Hafif Çelik, CC C200x80x16x2, S235

Şekil 22 – Hatıl Özellikleri › Hafif Çelik: üst başlık kaplamaya bağlı, köprüleme beyanı

Şekil 23 – Hatıl Özellikleri › Ahşap2: kaplama OSB, eleman aralığı 375 mm

Şekil 24 – Hatıl Özellikleri › Mafsal: iki uçta M2 ve M3 serbest

9. Analiz: ilk tasarım

Üst çubuktaki Analiz düğmesi Statik Analiz penceresini açar; Analize Başla ile çözüm başlar (bu örnekte yaklaşık 20–35 s). Analiz bitince alttaki listede hatalar ve uyarılar sıralanır; Seç düğmesi ilgili elemanı planda seçer.

Şekil 25 – Statik Analiz – ilk tasarımın uyarı listesi

İlk tasarımda 36 satır çıktı. Hafif çelik açısından önemli olanlar:

Tablo 2 – İlk tasarımın yetersizlikleri

Uyarı	Adet	Örnek satır	Anlamı
Çekme ankrajı yetersiz (TBDY 10.4.1.1)	13	WZ02: T = 46,05 kN, oran 1,32, belirleyici: cihaz	Panel ucundaki kalkma kuvveti (D = 2 ile büyütülmüş) hold-down cihazının 35 kN (1. katta 25 kN) dayanımını aşıyor.
Döşeme bağlantısı yetersiz (TBDY 10.5(b), 10.3.4)	17	WZ07: V = 33,36 kN > n·Ps = 9 × 2,54 = 22,86 kN (oran 1,46; 4,8 mm / 300 mm)	Alt kat panelinin üst kesitindeki D'li kesme, döşemeyi panelin üst başlığına bağlayan vidaların toplam dayanımını aşıyor.
Diyafram kaplama birim kesmesi yetersiz (TBDY 10.5(b))	1	1. KAT döşemesi x = 500 cm hattı: v = 8,55 kN/m > 6,12 kN/m (oran 1,40)	Çatı döşemesinin iç duvar hattına aktardığı kuvvet (F = 51,3 kN, B = 6,00 m) varsayılan OSB değeriyle (vn = 10,2 kN/m) taşınamıyor.

ipucu

Uyarıların proje kontrol listesi karşılığı: Aynı sonuçlar rapordaki "Proje Hata Kontrolleri" sayfasında TBDY 10.4.1.1 (ankraj) ve TBDY 10.5 / HCBTİE 7.4 (diyafram) satırları olarak da listelenir.

10. Tasarımın iyileştirilmesi

10.1 Döşeme–panel vidaları

Her dört döşeme ailesinde (her kattan iki) Döşeme Özellikleri › Hafif Çelik › Döşeme diyaframı grubunda vida aralığı 150 mm girilir. Bir şeritte yapılan değişiklik Tamam'da ailedeki bütün şeritlere yayılır. Vida sayısı iki katına çıkar (ör. WZ07: 9 → 18 vida, 22,86 → 45,72 kN).

10.2 Çatı diyaframının kaplama dayanımı

Çatı (1. KAT) döşemelerinde kaplama birim kesme dayanımı v_n = 15 kN/m girilir. Bu değer bu örnek için varsayılmış bir üretici/deney değeridir (ör. takozlu, kenar vida aralığı sık OSB diyafram). Yönetmelik döşeme diyaframı için değer vermez; gerçek projede deney (TBDY Ek 10.C) ya da üretici değeri kullanılmalıdır.

Şekil 26 – Çatı döşemesinin Hafif Çelik sekmesi – iyileştirilmiş: v_n = 15 kN/m, vida aralığı 150 mm

10.3 Çekme ankrajları

Bütün paneller seçilip Çoklu Özellik Değiştir ile Hafif Çelik Ankraj sekmesinde zemin katta cihaz 55 kN / ankraj çubuğu-beton 60 kN, 1. katta 35 / 35 kN girilir. Gerekli cihaz-dikme vidası adedi raporda verilir (ör. WZ01 için 17 vida).

Şekil 27 – Hafif Çelik Ankraj – iyileştirilmiş: cihaz 55 kN, ankraj çubuğu/beton 60 kN

10.4 İkinci analiz

Analiz yinelendiğinde hata kalmaz; listede yalnız dört bilgi satırı bulunur:

Şekil 28 – Statik Analiz – iyileştirilmiş tasarımın uyarı listesi

Tablo 3 – Kalan bilgi satırları

Satır	Açıklama
Hafif çelik kiriş tasarımında rüzgâr birleşimleri yok	Yük durumlarında rüzgâr tanımlı değil (Bölüm 4.4). Döşeme kirişleri ve lentolar düşey ve deprem birleşimleriyle tasarlandı; dikmelerin rüzgâr tahkiki yapıldı.
FEM rijitliği kapasiteye orantılandı (f = 0,79 … 2,10)	TBDY 10.2.6.1 gereği her panelin düzlem içi rijitliği kesme dayanımıyla orantılandı; katın toplam rijitliği değişmez.
Kapasite payı tabanı (en büyük × 2,22, W109)	FEM'de kapasite payının altında kesme alan 19 panelin deprem kesmesi kapasite payına yükseltildi; panel, kenar dikme ve ankraj talepleri bu değerlerle hesaplandı.
Panel 2 ≤ h/l ≤ 4 (WZ11, W111)	İç kapının yanındaki 1,25 m'lik paneller: birim kayma dayanımı 2l/h ile azaltıldı (HCBTİE Bölüm 6).

11. Sonuçlar

11.1 Deprem yükleri

Tablo 4 – Eşdeğer deprem yükü özeti (iyileştirilmiş tasarım)

Büyüklük	Değer
SDS / SD1	0,65 / 0,21
Periyot	T = 0,2 s (TBDY 10.2.6.1); hesaplanan Tx = 0,11 s, Ty = 0,09 s yalnız bilgi
Ra / SaR	2,62 / 0,248 g
Deprem kütlesi	28,76 t (G + 0,3Q)
Taban kesme kuvveti VtE	70,0 kN (her iki doğrultu)
Kat kuvvetleri	Zemin kat düzeyi 26,0 kN, çatı düzeyi 43,0 kN

bilgi

Burulma düzensizliği: Analiz günlüğünde "Binada A1 burulma düzensizliği olduğundan deprem yüklemeleri artırılmış dış merkezlikle yeniden yapılıyor" satırı görülebilir (η_bi en büyük 1,24). Program bu durumda ek dışmerkezliği kendiliğinden büyütür.

11.2 Paneller, dikmeler ve ankrajlar

Tablo 5 – Seçilmiş paneller (iyileştirilmiş tasarım; oranlar talep/kapasite)

Panel	Profil	h (cm)	Ara dikme	Kenar dikme	Panel kesmesi	Kalkma Td (kN)	Çekme ankrajı	Kesme ankrajı
WZ01 (2,15 m)	C100x50x15x1,2	260	0,30	0,53	0,51	44,2	0,80	0,58
WZ02 (3,65 m)	C100x50x15x1,2	260	0,34	0,62	0,40	46,1	0,84	0,55
WZ07 (2,65 m)	C100x50x15x1,2	260	0,41	0,52	0,57	39,8	0,72	0,77
WZ12 (4,15 m, iç)	C100x50x15x1,5	260	0,35	0,49	0,57	32,2	0,58	0,55
W107 (2,65 m)	C100x50x15x1,2	260	0,28	0,34	0,59	27,3	0,78	0,43
W111 (1,25 m, iç)	C100x50x15x1,5	260	0,10	0,28	0,81	28,2	0,81	0,45
W112 (4,15 m, iç)	C100x50x15x1,5	260	0,16	0,33	0,69	32,5	0,93	0,50

Ara ve kenar dikme oranları, eksenel basınç ile dış duvarlarda rüzgâr birleşiminin (P/P_d + M/M_d) büyüğüdür. Kenar dikme talebi, D ile büyütülmüş devrilme kuvvetini içerir (TBDY 10.4.1.1(a)). Alçı levha bulunmadığından TBDY 10.2.7.2 alçı payı her kat ve doğrultuda %0'dır.

11.3 Döşeme kirişleri ve lentolar

Tablo 6 – Kiriş sonuçları (en elverişsiz)

Eleman	Kesit	M / Md	Sehim	Diğer
Döşeme kirişi, zemin kat (HZ08)	CC C200x80x16x2	4,82 / 8,64 kNm = 0,56	0,88 cm ≤ L/300 = 1,67 cm	fn = 8,2 Hz; gövde buruşması 0,59
Döşeme kirişi, çatı (H137)	CC C200x80x16x2	4,36 / 8,64 kNm = 0,50	0,73 cm	fn = 8,7 Hz
Lento, zemin kat (HZ07, 1,50 m)	CC C200x80x22x4	3,44 / 19,59 kNm = 0,18	0,03 cm	—
Lento, 1. kat (H107, 1,50 m)	CC C200x80x22x4	2,91 / 19,59 kNm = 0,15	0,02 cm	—

11.4 Döşeme diyaframı

Her döşeme düzeyinde duvar hatları kurulur, hat kuvveti TBDY 4.5.6.4'e göre (alt kat panellerinin üst kesit kesmesi − üst kat panellerinin alt kesit kesmesi, D ile) bulunur. İyileştirilmiş tasarımda en büyük kaplama oranı 0,95 (çatı, x = 500 cm hattı, v = 8,55 kN/m ≤ 0,6 · 15 = 9,0 kN/m), en büyük bağlantı oranı 0,73'tür; toplayıcı ve başlık oranları 0,14'ün altındadır.

11.5 Sonlu eleman modeli

Paneller sonlu eleman modelinde çubuk duvar elemanı, döşeme kirişleri ve lentolar mafsallı çubuk olarak yer alır; duvar altları mesnetlidir. Model 3B panelde Sonlu Eleman Sistemi Görüntüleme Seçenekleri (sağ çubuk) ile gösterilebilir.

Şekil 29 – Sonlu eleman çubuk modeli (mesnetler yeşil)

Şekil 30 – İyileştirilmiş tasarımın analizinden sonra ana ekran

12. Hesap raporu

1. Üst çubukta Rapor düğmesiyle Rapor Seçimi açılır.
2. Ağaçta Hafif Çelik Eleman Raporları grubu ve alt düğümleri işaretlenir: Hafif Çelik Panel Tasarım (TBDY2018), Hafif Çelik Dikme Tasarımı (EGM), Hafif Çelik Kiriş Tasarımı (EGM). Grup varsayılan olarak işaretsiz gelir.
3. Tüm Seçili Raporları Oluştur ile rapor hazırlanır ve önizleme açılır; buradan yazdırılabilir ya da PDF olarak kaydedilebilir.

Şekil 31 – Rapor Seçimi: Hafif Çelik Eleman Raporları ve alt raporları

Şekil 32 – Rapor önizleme penceresi (117 sayfa)

Örnek raporun seçilmiş sayfaları:

Şekil 33 – Proje parametreleri (Hafif çelik bina analizi, TBDY 2018, sınırlı süneklik)

Şekil 34 – Eşdeğer deprem yükü hesabı (S_DS, R_a, V_tE)

Şekil 35 – TBDY 2018 hafif çelik panel tasarımı (V_c = 0,6·v_c·l)

Şekil 36 – Panel dikme tasarımı (EGM), ankraj ve panel kesmesi – WZ01

Şekil 37 – Panel dikme tasarımı – iç duvar WZ12

Şekil 38 – Hafif çelik döşeme kirişi tasarımı (EGM) – HZ09, HZ10

Şekil 39 – Lento tasarımı – HZ01, HZ02

Şekil 40 – Hafif çelik döşeme diyaframı (TBDY 10.5 / HCBTİE 7.4)

ipucu

Gereksiz sayfalar: "Döşeme Hesapları" düğümü hafif çelik şeritler için betonarme döşeme tablolarını da basar; hafif çelik döşemede bu sayfaların bir anlamı yoktur, düğüm işaretsiz bırakılabilir.

13. Çizimler

Üst çubukta Çizim düğmesi Çizim Seçimi penceresini açar. Pafta tipleri ve çizilecek katlar seçilir; Kat Planları Çiz kat ve kalıp planlarını, Projeyi Açılımlarla Birlikte Çiz açılımları da içeren tüm paftaları StatiCAD-CivilDraw editöründe üretir.

Şekil 41 – Çizim Seçimi › Betonarme Çizim (pafta tipleri ve katlar)

Şekil 42 – Çizim Seçimi › Duvar Planı seçenekleri

Şekil 43 – StatiCAD-CivilDraw: kapak, kat duvar planları ve kalıp planları

Şekil 44 – Zemin kat duvar planı (paneller, açıklıklar, akslar)

Şekil 45 – Zemin kat kalıp planı (döşeme kirişleri ve şeritler)

tehlike

Çizimlerin kapsamı: Çizim modülü hafif çeliğe özgü pafta (dikme yerleşimi, döşeme kirişi aplikasyonu, ankraj ve bağlantı detayları) üretmez; duvar ve kalıp planları genel plan çizimleridir. Kalıp planında döşeme hesap akslarına bağlı betonarme donatı çizgileri de görünebilir; hafif çelik döşemede bunlar uygulanmaz. Pafta başlığındaki malzeme satırı (C25 vb.) proje genel malzemesidir.

14. Dikkat edilecekler ve bilinen sınırlar

Konu	Açıklama / yapılacak
Ofset kutuları (Bölüm 4.1)	Rijit diyafram + kiriş ekseni ofseti FEM'de döşeme kirişlerine yapay eksenel kuvvet verir; program bu payı hafif çelik kiriş tasarımında düşer, kutuların kapatılması gerekmez. FEM kiriş sonuç tablolarında ham eksenel kuvvet görünür. Ağır çelik kirişte bu düzeltme yoktur.
Duvar ağırlığı (Bölüm 6.3)	"Hafif Çelikte Panel" seçimi kalınlığı 15 cm, BHA'yı 300 kg/m³ yapar; panelin gerçek değerleri farklıysa düzeltin.
Panel Tipi (Alçı Levha / Diğer)	Proje Genel Ayarları'ndaki bu seçim hesaplara etki etmez; kaplama duvar bazında girilir.
Rüzgâr yük durumu (Bölüm 4.4)	TBDY birleşim listesinde rüzgâr yoktur; hafif çelik kiriş/kolonun rüzgâr birleşimleri için tanımlı yük durumları gerekir. Dikme rüzgâr tahkiki q ile ayrıca yapılır.
Lento (Bölüm 7)	Döşeme kirişlerinin bittiği her açıklığa lento koyun; aksi halde kiriş ucu mesnetsiz kalır.
Diyafram vn (Bölüm 10.2)	Yönetmelik değeri yoktur; 0 girilirse duvar paneli değeri benzetmeyle kullanılır. Deney ya da üretici değeri girin.
Temel	Bu örnekte temel çizilmemiştir. Hafif çelik binada temel iç kuvvetleri D ile büyütülür (TBDY 10.4.1.2); bunun için Proje Genel Ayarları'nda "Sonlu Elemanlar – Yapı Temel Birlikte Analiz" seçilmelidir.
Diğer sınırlar	Hafif Çelik Tasarımın Teorik Esasları makalesinin “Kabuller ve sınırlar” bölümüne bakın.

Şekil 46 – Rapor › Proje Hata Kontrolleri (TBDY 10.5 diyafram ve M.4.5.6.4 satırları)