Prefabrik Bağlantı Tasarımı (TBDY Bölüm 8)

Prefabrik binalarda bağlantılar, Makrolar → Prefabrik bağlantı tasarımı (TBDY Bölüm 8)... penceresinde tasarlanır. Her hesap, rapora girecek bir kayıt oluşturur. Modelleme adımları için Prefabrik Yapıların Modellenmesi makalesine bakın. Kolon konsollarının (guse) TS 500 Md. 8.4’e göre tasarımı Kısa Konsol (Guse) Tasarımı makalesinde anlatılır; konsol sonuçları da aynı rapor sayfasına girer (Bölüm 4).

1. Bağlantı tasarımı penceresi

Pencerede beş sekme vardır. Giriş kutuları örnek değerlerle dolu gelir; kendi projenizin değerlerini yazın ya da analizden alın (Bölüm 2).

Sekme	Başlıca girişler	Denetimler
Pimli Mafsallı (MFB)	Bağlantı kütlesi, spektral ivme, D, R/I; kiriş öz ağırlığı ve üstte taşınan yükler (aşık, örtü, kar), ağırlık merkezi ve aşık mesnet yüksekliği; mesnet düşey yükü; mesnet genişliği ve pim–kenar mesafesi; filiz donatısı akma dayanımı; kiriş eksenel kuvveti; pim adedi ve çapı, beton dayanımı; pim merkez–kenar uzaklığı	Devrilme (TBDY 8.3.2) → filiz donatısı; pim kesmesi (Denk. 8.2); pim merkez–kenar/çap oranı > 6
Üstte Islak – Altta Kaynaklı (MAB3)	Yükseklik, paspayı, gövde genişliği; negatif ve pozitif moment zarfları (D’siz) ve kaynak için D’li zarflar; malzeme dayanımları ve katsayılar; kaynaklı donatı adedi/çapı, plaka kalınlığı, kaynak kalınlığı (0 = öneri); sağlanan üst/alt donatı; 2h bölgesi etriyesi	Üst süreklilik donatısı, alt donatı ve alt ≥ üst/2 (7.4.2.3), kaynak alanı ve boyu, yatay kayma filizleri, MRd− ≥ Md− ve MRd+ ≥ γR·Md+ (TBDY 8.4.4)
Aşık / Oluk Bağlantıları	Bağlantı eksenel kuvveti, D; pim çapı, akma dayanımı, sürtünme katsayısı (grout dolu 1,0); kaynak dikiş sayısı, kalınlığı, boyu; aşık elastisite modülü, zayıf eksen ataleti, burkulma boyu	Pim kesme–sürtünme (TS 500 8.1.7), köşe kaynağı, aşık burkulması
Cephe Paneli (Bölüm 6)	Panel kütlesi, Be / Re (TBDY Tablo 6.1), bina R/I, periyot, bağlantı katının azaltılmış yer değiştirmesi, bina önem katsayısı, SDS; askı tipi bağlantı seçeneği	Eşdeğer deprem yükü (Denk. 6.1–6.2), alt sınır (Denk. 6.5), düşey ±0,3·me·I·SDS·g, askı tipinde 1,4W
Temel Kayma (16.8.4)	Yatay kuvvet, en küçük düşey kuvvet (0,9G − E), sürtünme katsayısı (TBDY Tablo 16.3), katsayılar, pasif direnç (0 = ihmal)	Vth ≤ Rth + 0,3·Rpt

2. Talepleri analizden almak

MFB, MAB3 ve Aşık/Oluk sekmelerinde Seçili kirişten al (analiz sonucu) düğmesi ve Sol uç / Sağ uç seçicisi vardır. Analizden sonra modelde tek bir kiriş seçip düğmeye basın; kirişin seçilen ucundaki kuvvetler yükleme bazında (G, Q, deprem; kren tanımlıysa kren yüklemeleri de) okunur ve kutulara dolar:

• MFB: bağlantı kütlesi, kirişin toplam G yükü, mesnet düşey yükü ve deprem yüklemelerinin en büyük eksenel kuvveti (azaltılmış; D pencerede uygulanır).
• MAB3: kombinasyon zarfından D’siz moment talepleri ve deprem etkisi D ile büyütülmüş kaynak talepleri (alt bölümde D̄alt ile); yükseklik ve genişlik kiriş kesitinden.
• Aşık/Oluk: deprem yüklemelerinin en büyük eksenel kuvveti.

Her Hesapla düğmesi sonucu pencerenin altındaki metin alanına yazar ve bağlantı kayıt listesine tip ve eleman adıyla bir satır ekler; aynı tip ve adla yeniden hesaplanırsa kayıt güncellenir. Kayıtlar projeyle birlikte saklanır ve rapordaki bağlantı sayfasını besler. Pencerenin giriş değerleri kaydedilmez; yalnız hesap kayıtları saklanır.

not

Rijit diyafram notu: Rijit çatı diyaframında mafsallı çatı kirişinin deprem eksenel kuvveti sıfır çıkar (çatı kütlesinin ataleti diyaframla taşınır). Pim kesmesi için anlamlı eksenel kuvvet, yarı rijit (Ek 8B çaprazlı) modelden ya da el hesabından girilmelidir.

bilgi

MFB çekme kolu: Program devrilme çekme kuvvetinin kolunu TBDY Şekil 8.1’e göre alır; bu yaklaşım güvenli taraftadır.

3. Poligon ve değişken kesitli kirişlerin donatı tasarımı

Poligon, prekast şablonlu ve değişken kesitli betonarme kirişlerin donatısı analizde otomatik hesaplanır:

• Eğilme: Gerçek kesit geometrisiyle kesit analizi yapılır; negatif momentte kesit ters çevrilerek hesaplanır. Değişken kesitte üç tasarım kesiti kullanılır: sol uç, açıklık ve sağ uç.
• Minimum donatı: 0,8·fctd/fyd·bw·d ve TBDY 7.4.3.1 / 7.4.2.3 oranları; bw, kesit yüksekliği boyunca en dar gövde genişliğidir (I, U ve kutu kesitlerde gövde kendiliğinden bulunur).
• Donatı seçimi program kiriş akışıyla aynıdır (düz ve pilye, montaj, mesnet ilaveleri, gövde donatısı); sonuçlar açılım çizimine, metraja ve rapora gider. Donatı düzeni tanımlanmamış prizmatik poligonda düzen otomatik üretilir.
• Etriye: Sarılma ve orta bölge aralıkları kesitten hesaplanır.
• Çizim: Kiriş en kesit çizimlerinde dikdörtgen yerine gerçek kesit çevresi, paspayı konturu ve donatı noktaları çizilir.

4. Raporlama

Rapor Seçimi → Rapor sekmesindeki ağaçta, Temel Hesapları grubunun altında “Prefabrik Bağlantı Tasarımı (TBDY Bölüm 8)” sayfası bulunur; projede bağlantı kaydı ya da kısa konsol varsa varsayılan olarak işaretli gelir. Sayfa, Temel Hesapları grubu ya da yalnız bu sayfa işaretliyken basılır. Sayfada her kayıt için Tip / Eleman (uç) / Talep / Kapasite / Oran / Sonuç satırı ve girdileri ile ara sonuçları özetleyen açıklama satırları yer alır; sayfa sonunda talep ve kapasite kaynakları dipnot olarak yazılır. Rapor, program dili ayarına göre Türkçe veya İngilizce üretilir. Rapor almadan önce proje kaydedilmiş olmalıdır. Kısa konsollar bu sayfada bağlantı satırlarından sonra KONSOL satırları olarak yer alır (bkz. Kısa Konsol (Guse) Tasarımı).

5. Kapsam sınırları

• Bağlantı taleplerinde S, H ve Hd yüklemeleri zarfa katılmaz; kren birleşimleri ve deprem birleşimlerindeki KG zarfa girer.
• Poligon ve değişken kesitli kirişlerde kesme kapasitesi (Vr ≥ Vd ve kapasite kesmesi) ile moment kapasiteleri bu sürümde hesaplanmaz; değişken kesitin istasyon kesit çizimleri ve eğik üst kenarlı açılım çizimi yoktur.
• Soketli temel ve montaj aşaması tahkikleri kapsam dışıdır. Kısa konsol (guse) tasarımı ayrı makalede anlatılır (Kısa Konsol (Guse) Tasarımı).

6. Sık karşılaşılan durumlar

Belirti	Çözüm
“Seçili kirişten al” kutuları doldurmuyor.	Analiz tamamlanmamış ya da modelde tek bir kiriş seçili değil. Analizi çalıştırıp yalnız ilgili kirişi seçin.
MFB’de pim kesme talebi sıfır.	Rijit diyaframda mafsallı çatı kirişinin deprem eksenel kuvveti sıfırdır. Eksenel kuvveti yarı rijit modelden ya da el hesabından girin.
Raporda bağlantı sayfası çıkmıyor.	Bağlantı kaydı ya da kısa konsol yok, sayfa Rapor Seçimi’nde işaretli değil ya da proje kaydedilmemiş. Rapor şablonlarının güncel olduğundan emin olun.