Ana içeriğe geç

Örnek Çözüm: Tekil Temelli Betonarme Bina

1. Bu makale hakkında​

Bu makale, StatiCAD'de üç katlı betonarme bir binanın tekil (münferit) temellerle temellendirilmesini baştan sona, programın ekran görüntüleriyle anlatır: temellerin kolonların altına yerleştirilmesi, zemin parametreleri, çözüm biçiminin seçilmesi, bağ kirişleri, analiz, yetersiz temellerin otomatik boyutlandırılması, rapor, temel planı ve detay paftası. Bir temelin (TT05) bütün denetimleri Bölüm 10'da elle yeniden hesaplanmış, aynı bina Bölüm 11'de üç çözüm biçimiyle (klasik, zemin yayları, kabuk + Winkler) karşılaştırılmıştır.

Girdiler arayüzden girildi; makaledeki bütün sayılar programın bu örnekte verdiği sonuçlardır. Komut ve seçeneklerin ayrıntısı: Tekil Temel Tasarımı, hesap esasları: Tekil Temellerin Teorik Esasları, doğrulama çalışmaları: Tekil Temel Doğrulama Çalışmaları.

bilgi

Sürüm ve dosyalar: Tekil temeller StatiCAD V.10.1.3.0 ve sonraki program sürümlerinde, bütün yapı türlerinde kullanılabilir. Örneğin dosyalarını buradan indirebilirsiniz (ZIP): TekilTemelOrnek_ilk.sy4 (temelsiz bina), TekilTemelOrnek_temeller.sy4 (temeller ve bağ kirişleri girilmiş, boyutlandırılmamış), TekilTemelOrnek.sy4 (son tasarım), TekilTemelOrnek_rapor.pdf (tekil temel raporu) ve TekilTemelOrnek_temel_plani.dxf (temel planı ve detaylar).

2. Örnek bina​

Bina 15,0 × 9,0 m planlı, üç katlı (kat yüksekliği 3,0 m) bir betonarme çerçevedir: X doğrultusunda 3 × 5,0 m, Y doğrultusunda 2 × 4,5 m açıklık, her katta 12 kolon (50 × 50 cm), 30 × 50 cm kirişler ve 12 cm döşemeler. Temeller henüz yoktur; kat 1 kolonlarının altına bu makalede tekil temel konacaktır.

Tablo 1 – Model ve deprem verileri

BüyüklükDeğer
MalzemeC30 / B420C (temel dahil; temel özelliklerinde fck = fyk = 0 = proje malzemesi)
Deprem (TBDY 2018)SS = 1,0; S1 = 0,28; ZC (Fs = 1,2; F1 = 1,5) → SDS = 1,20; SD1 = 0,42; I = 1; R = 8; D = 3
Bina kütlesi364 t (üç kat)
Zemin (temel özellikleri)qk = 420 kN/m² (qt = qk / 1,4 = 300 kN/m²); σem = 200 kN/m² (servis); ks = 20 000 kN/m³; Df = 1,5 m; γn = 18 kN/m³; tanδ = 0,6 (varsayılan)
Temel hesabıKlasik (yapı-temel birlikte analiz kapalı); tekil temel çözüm biçimi: zemin yayları (Y)
Şekil 1 – Örnek bina: zemin kat planı (solda) ve 3B katı model (sağda)

Şekil 1 – Örnek bina: zemin kat planı (solda) ve 3B katı model (sağda)

3. Temel katına inme ve temellerin yerleştirilmesi​

  1. Araç çubuğundaki Alt Kat düğmesiyle TEMEL katına inin (durum satırında "Aktif Kat: TEMEL"). Tekil temeller yalnız temel katında çizilir ve seçilir; kat 1 kolonları bu katta gri çizgilerle görünür.
  2. Makrolar menüsünü açın (Şekil 2). Tekil temel komutları menünün sonundadır: (1) Seçili Kolonlara Tekil Temel, (2) Tekil Temelleri Otomatik Boyutlandır, (3) Tekil Temeller Arasına Bağ Kirişi, (4) Tekil Temel Proje Çözümü.
  3. Seçili Kolonlara Tekil Temel'i seçin. Kolon seçili olmadığı için program temeli olmayan bütün kat 1 kolonlarına temel eklemeyi önerir (Şekil 3); Yes ile onaylayın. 12 temel eklenir (Şekil 4).
Şekil 2 – Makrolar menüsünün tekil temel komutları

Şekil 2 – Makrolar menüsünün tekil temel komutları

Şekil 3 – Seçim yokken onay sorusu
Şekil 3 – Seçim yokken onay sorusu
Şekil 4 – Eklenen temel sayısı
Şekil 4 – Eklenen temel sayısı

Temeller kolon merkezine, kolon açısıyla yerleşir; varsayılan ölçü kolon + 100 cm kenar (burada 150 × 150 cm) ve 50 cm kalınlıktır. Adlar TT01, TT02, … diye verilir; etikette ad ve Bx × By × H yazar (Şekil 5). Tek tek yerleştirmek için Çiz → Tekil Temel kipi kullanılır (kolona tıklama, boş alana tıklama ya da sürükleme).

Şekil 5 – Temel katında 12 tekil temel (150 × 150 × 50 cm, koyu camgöbeği)

Şekil 5 – Temel katında 12 tekil temel (150 × 150 × 50 cm, koyu camgöbeği)

4. Temel özellikleri​

Bütün temelleri seçin (sağ araç çubuğunda Hepsi) ve bir temelin üzerine sağ tıklayın. Menüde (1) Seçili Tekil Temellerin Özelliklerini Değiştir (çoklu değiştirme) ve (2) tıklanan temelin kendi özellik penceresi vardır (Şekil 6).

Şekil 6 – Sağ tık menüsü: seçili temeller kırmızı

Şekil 6 – Sağ tık menüsü: seçili temeller kırmızı

Çoklu değiştirme penceresinde (Şekil 7) boş bırakılan alanlar değişmez; değeri bütün temellerde aynı olan alanlar dolu görünür. (1) Ölçüler varsayılan kalır (otomatik boyutlandırma büyütecek). (2) Zemin alanlarına qk = 420, σem = 200, ks = 20 000, Df = 1,5 ve γn = 18 girin. (3) Çözüm "Proje varsayılanı" kalır; proje varsayılanı Bölüm 5'te zemin yayları yapılacaktır. Açılır listede klasik (K), zemin yayları (Y) ve kabuk + Winkler (S) seçenekleri görülmektedir.

Şekil 7 – Çoklu özellik penceresi ve çözüm biçimi listesi

Şekil 7 – Çoklu özellik penceresi ve çözüm biçimi listesi

bilgi

Alanların anlamı: qk karakteristik taşıma gücüdür; tasarım taşıma gücü qt = qk / γRv (1,4) ile bulunur ve yük birleşimlerinde qmax ≤ qt aranır. σem yalnız servis (G+Q) birleşiminde denetlenir. ks zemin yaylı (Y) ve kabuk (S) çözümlerinde kullanılır. Df ve γn temel üstündeki dolgunun ağırlığını verir (dolgu yüksekliği Df − H). qk = 0 bırakılır ve c′, φ′ girilirse taşıma gücü TBDY Denk. (16.8a) ile hesaplanır.

5. Proje çözümü: zemin yayları (Y)​

Makrolar → Tekil Temel Proje Çözümü alt menüsünden (Şekil 8, (1)) Zemin yayları (Y) seçilir (2). Çözüm alanı "Proje varsayılanı" olan bütün temeller bunu kullanır; durum satırında "Tekil temel proje çözümü: Zemin yayları (Y) (analizi yeniden yapın)" yazar. Y çözümünde kolon tabanı ankastre değildir: taban düğümünde kz = ks·A düşey yay ve kθ = ks·I dönme yayları vardır; yatay yer değiştirmeler ve burulma tutulur.

Şekil 8 – Tekil Temel Proje Çözümü alt menüsü

Şekil 8 – Tekil Temel Proje Çözümü alt menüsü

6. Bağ kirişleri (TBDY 16.8.5)​

TBDY 16.8.5 tekil temellerin iki doğrultuda bağ kirişleriyle bağlanmasını ister. Makrolar → Tekil Temeller Arasına Bağ Kirişi komşu temeller arasına 30 × 50 cm bağ kirişi üretir: bu binada X doğrultusunda 9, Y doğrultusunda 8, toplam 17 bağ kirişi (Şekil 10). Bağ kirişleri temel katında "Betonarme Bağ Kirişi" türünde şerit temel olarak çizilir; analizden sonra Nb = 0,10·SDS·Nk eksenel kuvveti ve öz ağırlık momentleriyle tasarlanır.

Şekil 9 – Bağ kirişi makrosunun iletisi

Şekil 9 – Bağ kirişi makrosunun iletisi

Şekil 10 – Bağ kirişleri (zeytin yeşili) ve temeller

Şekil 10 – Bağ kirişleri (zeytin yeşili) ve temeller

bilgi

Bağ kirişleri analiz modeline girmez: Klasik temel hesabında (yapı-temel birlikte analiz kapalı) bağ kirişleri sonlu eleman modeline girmez; kolon tabanları temel yaylarına oturur. Bağ kirişleri yalnız tasarlanır ve çizilir.

7. İlk analiz: yetersiz temeller​

Analiz düğmesiyle analiz penceresini açın ve Analize Başla'yı tıklayın (bu bilgisayarda 79 s). Analiz sonunda bütün tekil temeller ve bağ kirişleri otomatik tasarlanır. 150 × 150 × 50 cm'lik temellerin hepsi yetersizdir; analiz uyarılarında (Şekil 11, (1)) her temel için yetersiz denetimler listelenir:

  • köşe temelleri (TT01, TT03, TT10, TT12): zemin (kalkma), kayma 1,17, filiz kenetlenmesi, devrilme / tam kalkma; deprem birleşiminde köşe kolonu çekme alır ve temel tabanı tümüyle kalkar,
  • diğer temeller: zemin 1,26 – 1,34, filiz kenetlenmesi; 50 cm kalınlık Ø14 kolon filizinin kenetlenme boyuna yetmez.

Bağ kirişlerinde uyarı yoktur. Yetersiz temeller planda turuncu çizilir (Şekil 12).

Şekil 11 – İlk analiz: analiz adımları ve uyarı listesi

Şekil 11 – İlk analiz: analiz adımları ve uyarı listesi

Şekil 12 – Yetersiz temeller turuncu

Şekil 12 – Yetersiz temeller turuncu

Bir temelin ayrıntısını görmek için temele sağ tıklayıp kendi özellik penceresini açın ve Hesapla'yı tıklayın (Şekil 13, (2)). Pencere son analizin sonuçlarıyla, kaydetmeden anlık tasarım özeti verir (1): TT05 için zemin oranı 1,29 (birleşim 23), kayma 0,49, kesme 0,39, zımbalama 0,18, alt donatı 8 Ø16 / 195 mm iki doğrultuda; Ø14 filiz için 484 mm kenetlenme gerekir, 50 cm temelde 418 mm vardır. Uyarılar açıklamalarıyla listelenir (burada: kolon filizinin kenetlenme boyu temel kalınlığına sığmıyor, TS 500 9.1).

Şekil 13 – TT05 özellik penceresinde Hesapla: YETERSİZ

Şekil 13 – TT05 özellik penceresinde Hesapla: YETERSİZ

8. Otomatik boyutlandırma ve analiz döngüsü​

Makrolar → Tekil Temelleri Otomatik Boyutlandır seçili temelleri (seçim yoksa hepsini) son analizin kuvvetleriyle, eşit konsollu en küçük taban ve kalınlığa getirir: önce zemin gerilmesi ve kayma sağlanana dek taban, sonra kesme, zımbalama, eğilme ve filiz sağlanana dek kalınlık büyütülür. Sonuç bir ileti kutusunda listelenir (Şekil 15); kutunun son satırı analizin yinelenmesini hatırlatır.

bilgi

Boyutlandırma süresi: Her deneme ölçüsünde bütün yük birleşimleri (bu örnekte temel başına 66) kısmi temas çözümüyle yeniden denetlenir; en küçük yeterli ölçü üstel adım ve ikiye bölmeyle aranır. Bu bilgisayarda 12 temelin boyutlandırılması 17–31 saniye sürdü. İşlem süresince durum satırında hangi temelin boyutlandırıldığı gösterilir (Şekil 14).

Şekil 14 – Boyutlandırma sırasında durum satırı

Şekil 14 – Boyutlandırma sırasında durum satırı

Boyutlandırma analiz kuvvetleriyle yapılır; ölçüler değişince analiz yinelenmelidir. Zemin yaylı (Y) çözümde bu özellikle önemlidir: temel büyüdükçe dönme yayı kθ = ks·B4/12 hızla sertleşir, kolon tabanı ankastreye yaklaşır ve kolon daha büyük taban momenti çeker. Bu örnekte ilk boyutlandırmadan sonraki analizde köşe temelleri yine yetersiz çıktı (Şekil 16): 0,9G + 0,3X + Y − 0,3Ez birleşiminde köşe kolonu 10,7 kN çekme ve 80,7 kN·m moment taşıyor, temel tabanında dışmerkezlik 1,02 m (yarım genişlik 1,05 m), temas %4,6, qmax = 1497 kN/m² (zemin oranı 4,99). İkinci boyutlandırma ve analizden sonra bütün temeller yeterlidir (Şekil 17 – 18).

Şekil 15 – 1. boyutlandırma sonucu
Şekil 15 – 1. boyutlandırma sonucu
Şekil 16 – 2. analiz: köşe temelleri ve kenar / iç temeller yetersiz
Şekil 16 – 2. analiz: köşe temelleri ve kenar / iç temeller yetersiz
Şekil 17 – 2. boyutlandırma sonucu
Şekil 17 – 2. boyutlandırma sonucu
Şekil 18 – 3. analiz: tekil temel uyarısı yok
Şekil 18 – 3. analiz: tekil temel uyarısı yok

Tablo 2 – Boyutlandırma ve analiz döngüsü (Bx × By × H, cm)

AdımKöşe TT01, 03, 10, 12Kenar (X) TT04, 06, 07, 09Kenar (Y) TT02, 11İç TT05, 08Analiz sonucu
Makro (başlangıç)150 × 150 × 50150 × 150 × 50150 × 150 × 50150 × 150 × 5012 temel yetersiz (Bölüm 7)
1. boyutlandırma210 × 210 × 60180 × 180 × 60175 × 175 × 60175 × 175 × 60köşe: zemin 4,99, kayma 1,11, zımbalama 1,66; kenar (X) ve iç: zemin 1,03; kenar (Y) yeterli
2. boyutlandırma260 × 260 × 60185 × 185 × 60175 × 175 × 60180 × 180 × 60bütün temeller yeterli
ipucu

Yakınsama: Klasik (K) çözümde kolon taban kuvvetleri temel ölçüsüne bağlı olmadığından tek boyutlandırma yeter (yalnız temel ağırlığı değişir). Y ve S çözümünde "boyutlandır → analiz" döngüsünü uyarı kalmayana dek yineleyin; bu örnekte iki tur yetti. Ölçüsünü korumak istediğiniz temelde Ölçü kilidi'ni işaretleyin.

9. Son tasarım​

Şekil 19 – Son tasarım: bütün temeller yeterli (sağda 3B katı model, alttan)

Şekil 19 – Son tasarım: bütün temeller yeterli (sağda 3B katı model, alttan)

Tablo 3 – Tekil temel tasarım özeti (birleşimlerin en elverişsizi; oran = talep / dayanım)

TemellerÖlçü (cm)ZeminKaymaKesmeZımbalamaAlt donatı (x = y)Üst donatıÇember
TT01, TT03, TT10, TT12260 × 260 × 600,690,900,310,7213 Ø18 / 2111 Ø14 / 25Ø18
TT04, TT06, TT07, TT09185 × 185 × 600,940,610,300,149 Ø18 / 228 Ø14 / 25Ø18
TT02, TT11175 × 175 × 600,880,610,240,1011 Ø16 / 168 Ø14 / 23Ø16
TT05, TT08180 × 180 × 600,950,410,290,149 Ø18 / 21—Ø18

Üst donatı, bazı deprem birleşimlerinde temel üst yüzü çekmeye çalıştığı için konur (kalkan bölgede temel ve dolgu ağırlığı konsolu aşağı eğer). 17 bağ kirişinin hepsi 30 × 50 cm, 4 Ø12 üst ve 4 Ø12 alt, etriye Ø8/20'dir (Nk = 485 – 569 kN, Nb = 0,10·1,20·Nk = 58 – 68 kN). Son analizde periyotlar Tx = 0,394 s, Ty = 0,416 s, taban kesme kuvvetleri Vtx = 476,4 kN, Vty = 450,6 kN'dur.

Şekil 20 – TT05 özellik penceresinde Hesapla: YETERLİ

Şekil 20 – TT05 özellik penceresinde Hesapla: YETERLİ

10. TT05 için elle doğrulama​

İç temel TT05 (180 × 180 × 60 cm, kolon DHB05 50 × 50 cm temel merkezinde) için raporun değerleri elle yeniden hesaplanmıştır. A = 1,8² = 3,24 m², dx = 541 mm, dy = 523 mm (pas payı 50 mm), fcd = 20,0 MPa, fctd = 1,267 MPa, fyd = 365,2 MPa.

10.1 Ağırlıklar ve zemin yayları​

Temel Wf = 25 · 3,24 · 0,60 = 48,6 kN; dolgu Wd = 18 · (1,50 − 0,60) · (3,24 − 0,25) = 48,4 kN; toplam 97,0 kN. Y yayları: kz = ks·A = 20 000 · 3,24 = 64 800 kN/m; kθ = ks·B4/12 = 20 000 · 1,84/12 = 17 496 kN·m/rad (raporla aynı).

10.2 Zemin gerilmesi​

Servis G+Q: Nt = 487,0 kN, ex = −1,0 cm → q = 487,0 / 3,24 · (1 ± 6 · 0,010 / 1,8) = 150,3 · (1 ± 0,033) = 155,2 / 145,4 kN/m²; 155,2 / σem = 155,2 / 200 = 0,78.

Belirleyici deprem birleşimi G + nQ + 0,2S − X1 − 0,3Y2 + 0,3Ez (deprem etkileri TBDY 4.10.3 gereği max(1; 0,6D) = 1,8 ile büyütülmüş): Nt = 546,2 kN, ex = −15,86 cm, ey = −4,86 cm. |ex|/B + |ey|/B = 0,088 + 0,027 = 0,115 ≤ 1/6 olduğundan taban tümüyle temastadır:

q = Nt/A · (1 ± 6ex/Bx ± 6ey/By) = 168,6 · (1 ± 0,529 ± 0,162) → qmax = 285,0 kN/m², qmin = 52,2 kN/m²

qt = 420 / 1,4 = 300 kN/m² → zemin oranı 285,0 / 300 = 0,95 (rapor: 0,95).

10.3 Zımbalama (TS 500 8.3.1)​

1,4G + 1,6Q: Nt = 698,0 kN → kolon kuvveti Nd = 698,0 − 1,4 · 97,0 = 562,2 kN; tasarım basıncı (ağırlık düşülmüş) 562,2 / 3,24 = 173,5 kN/m². d = (541 + 523)/2 = 532 mm; zımbalama çevresi kenarı 0,50 + 0,532 = 1,032 m, up = 4,128 m, iç alan 1,065 m². Vpd = 562,2 − 173,5 · 1,065 = 377,4 kN; Vpr = γ·fctd·up·d = 0,997 · 1,267 · 4128 · 532 / 1000 = 2772 kN; oran 0,14 (rapor: 377,4 / 2772,5).

10.4 Kesme ve eğilme (TS 500 10.3)​

Vcr = 0,65·fctd·b·d = 0,65 · 1,267 · 1800 · 541 / 1000 = 801,8 kN; −x yüzünde Vd = 228,8 kN → 0,29. x doğrultusunda Md = 78,4 kN·m: As = 400 mm² için basınç bloğu a = 400 · 365,2 / (0,85 · 20 · 1800) = 4,8 mm, As = Md / (fyd·(d − a/2)) = 78,4·106 / (365,2 · 538,6) = 399 mm²; en küçük donatı 0,002·b·H = 0,002 · 1800 · 600 = 2160 mm² belirleyicidir; 9 Ø18 = 2290 mm² (aralık 210 mm).

10.5 Kolon filizi (TS 500 9.1)​

lb = 0,12·(fyd/fctd)·ϕ = 0,12 · (365,2 / 1,267) · 14 = 484 mm; temelde mevcut boy 600 − 50 − 18 − 18 = 514 mm → yeterli. 50 cm kalınlıkta mevcut boy 418 mm'ydi (Bölüm 7).

bilgi

Rapor sayfası: Aynı değerler raporun TT05 sayfasındadır (Bölüm 12, Şekil 24).

11. Çözüm biçimlerinin karşılaştırılması (K / Y / S)​

Son ölçülerle bina, temellerin çözüm alanı sırayla Klasik (K), Zemin yayları (Y) ve Kabuk + Winkler (S) yapılarak yeniden analiz edilmiştir (Tablo 4). Temel ölçüleri ve zemin parametreleri her üç çözümde aynıdır.

Tablo 4 – Aynı temel ölçüleriyle K / Y / S

BüyüklükK (ankastre taban)Y (zemin yayları)S (kabuk + Winkler)
Tx / Ty (s)0,291 / 0,2950,394 / 0,4160,394 / 0,416
Vtx / Vty (kN)598,3 / 594,1476,4 / 450,6476,4 / 450,6
Yetersiz tekil temel12 (zemin: devrilme / tam kalkma, iç temelde 2,60)00
TT01 zemin / kayma / zımbalamadevrilme / 0,94 / 0,250,69 / 0,90 / 0,720,69 / 0,86 / 0,25
TT05 zemin / kayma / zımbalama2,60 / 0,51 / 0,250,95 / 0,41 / 0,140,96 / 0,40 / 0,14
TT05 Md x / y (kN·m)153,7 / 157,678,4 / 76,679,7 / 77,8
  • K kolon tabanını ankastre alır: yapı daha rijit (periyotlar %26–29 kısa), taban kesmesi %26–32 büyük ve kolon taban momentleri yaklaşık iki katıdır. Y için boyutlandırılmış temeller K'da yetersizdir; K seçilecekse temeller K sonuçlarıyla boyutlandırılmalıdır.
  • Y'de temel dönmesi taban momentlerini küçültür, periyotları uzatır. kθ ≈ 17 500 kN·m/rad, 50 × 50 kolonun eğilme rijitliğinin (4EI/L) onda birinden azdır; kolon tabanı ankastreden çok mafsala yakındır.
  • S'de modal analiz Y yaylarıyla yapılır (periyotlar aynı); statik yüklemeler temel tabanında kabuk ağıyla çözülür. Zemin, kayma, kesme ve eğilme Y ile %1–4 içinde aynıdır; köşe temelinin zımbalama oranı ise 0,72'den 0,25'e iner: esnek temelde basınç kolon çevresinde yoğunlaşır, zımbalama çevresi içinde kalan zemin tepkisi büyür. Y ve K'da rijit temel kabulüyle basınç, büyük dışmerkezlikte kenara toplanır.
tehlike

Çözüm biçimi üst yapıyı da etkiler: Çözüm biçimi yalnız temelin değil üst yapının deprem kuvvetlerini de değiştirir. Yatak katsayısı belirsizse iki çözümü karşılaştırın; seçim ve zemin parametreleri projenin sorumlu mühendisine aittir.

12. Hesap raporu​

Rapor düğmesiyle Rapor Seçimi penceresini açın, Hiçbirini Seçme ile seçimi temizleyip Tekil Temel Hesap Raporu (TS 500, TBDY 2018) düğümünü işaretleyin (Şekil 21, (1)) ve Tüm Seçili Raporları Oluştur'u tıklayın (2). Rapor önizlemede açılır (15 sayfa); yazdırılabilir ya da PDF olarak kaydedilebilir.

Şekil 21 – Rapor Seçimi: Tekil Temel Hesap Raporu düğümü

Şekil 21 – Rapor Seçimi: Tekil Temel Hesap Raporu düğümü

Şekil 22 – Rapor önizlemesi: özet tablosu

Şekil 22 – Rapor önizlemesi: özet tablosu

Rapor özet tablosu, bağ kirişleri bloğu ve her temel için Girdiler (geometri, malzeme, zemin, çözüm biçimi ve yaylar), Birleşimler ve zemin gerilmeleri (servis ve belirleyici birleşimler), Kesme ve zımbalama, Eğilme donatısı ve Sonuç bloklarını içerir.

Şekil 23 – Rapor sayfa 1: özet ve bağ kirişleri
Şekil 23 – Rapor sayfa 1: özet ve bağ kirişleri
Şekil 24 – Rapor sayfa 6: TT05 girdileri, birleşimler, kesme ve zımbalama
Şekil 24 – Rapor sayfa 6: TT05 girdileri, birleşimler, kesme ve zımbalama

13. Temel planı ve detay paftası​

Çizim düğmesiyle Çizim Seçimi penceresini açın. Temel Planı sekmesinde Temel Aplikasyon Planı Çiz ve Temel Detay Resimlerini Ekle işaretli olmalıdır (Şekil 25, (1)); Kat Planları Çiz (2) temel planını, detayları ve kat kalıp planlarını CivilDraw penceresine çizer (Şekil 26).

Şekil 25 – Çizim Seçimi: Temel Planı sekmesi
Şekil 25 – Çizim Seçimi: Temel Planı sekmesi
Şekil 26 – CivilDraw: temel paftası ve kat planları
Şekil 26 – CivilDraw: temel paftası ve kat planları

Temel planında tekil temeller, bağ kirişleri, kolonlar, aks ve kesit işaretleri, temel adları ve ölçüleri yer alır (Şekil 27). Detay paftasında aynı ölçü ve donatıdaki temeller tek detayda gruplanır: her grup için plan (alt donatı ızgarası) ve A-A kesiti (kalınlık, grobeton, alt ve üst donatı, çember, kolon filizi) çizilir (Şekil 28). Tekil temel tablosu ve bağ kirişi tablosu (Şekil 29) ile pafta donatı metrajı (Şekil 30) paftaya eklenir.

Şekil 27 – Temel aplikasyon planı (DXF çıktısından)

Şekil 27 – Temel aplikasyon planı (DXF çıktısından)

Şekil 28 – Tekil temel detayları: dört temel grubu, plan ve A-A kesiti

Şekil 28 – Tekil temel detayları: dört temel grubu, plan ve A-A kesiti

Şekil 29 – Tekil temel tablosu ve bağ kirişi tablosu

Şekil 29 – Tekil temel tablosu ve bağ kirişi tablosu

Şekil 30 – Temel donatı özellikleri ve ölçek tabloları (pafta metrajı)

Şekil 30 – Temel donatı özellikleri ve ölçek tabloları (pafta metrajı)

bilgi

Metraj: Metraj raporunda tekil temellerin ve bağ kirişlerinin betonu, kalıbı ve grobetonu "Tekil Temeller" ve "Bağ Kirişleri" satırlarıyla genel toplamlara eklenir; donatıları pafta donatı metrajına (Şekil 30) girer.

14. Donatı çapları ve 3B görünüm​

Temel donatısı Tablolar → Donatı Seçimi penceresinin Tekil Temel sekmesindeki çaplardan seçilir (Şekil 31; varsayılan Ø14, Ø16, Ø18). Çapları burada değiştirip analizi yineleyebilirsiniz. Tekil temeller ve bağ kirişleri 3B katı modelde de çizilir (Şekil 32 – 33); 3B pencerede tıklama ya da pencere ile seçilip özellik penceresi açılabilir.

Şekil 31 – Donatı Seçimi: Tekil Temel sekmesi

Şekil 31 – Donatı Seçimi: Tekil Temel sekmesi

Şekil 32 – 3B katı model, üstten
Şekil 32 – 3B katı model, üstten
Şekil 33 – 3B katı model, alttan: köşe temelleri büyük
Şekil 33 – 3B katı model, alttan: köşe temelleri büyük

15. Dikkat edilecekler​

  • Temel ölçüleri değiştikçe (özellikle Y ve S çözümünde) kolon taban kuvvetleri değişir; boyutlandırmadan sonra analizi yineleyin ve uyarı kalmayana dek döngüyü sürdürün (Bölüm 8).
  • Köşe kolonları deprem birleşimlerinde çekme alabilir; 0,9G − 0,3Ez içeren birleşimler köşe temelinde kalkma ve devrilmeyi belirler. Bu temellerde üst donatı gerekebilir.
  • Temel kalınlığı en az kolon filizinin kenetlenme boyunu sağlamalıdır (bu örnekte Ø14 için 484 mm → H ≥ 60 cm).
  • Klasik temel hesabında bağ kirişleri analiz modeline girmez; tekil temeli şerit temelle birlikte kullanıyorsanız yapı-temel birlikte analizi seçin (Tekil Temel Tasarımı Bölüm 14).
  • Otomatik boyutlandırma ölçü kilidi işaretli temellere dokunmaz; toplam taban alanı yapı alanının yarısını aşarsa radye önerilir.