Örnek Çözüm: Prefabrik Sanayi Binası

Bu makale, StatiCAD'in prefabrik (önüretimli) betonarme yapı özelliklerini, Türkiye Prefabrik Birliği'nin "Önüretimli Betonarme Örnek Bir Sanayi Binasının TBDY-2018'e Göre Analiz ve Tasarımı" kitabındaki örnek bina üzerinde, programın kendi ekran görüntüleriyle adım adım anlatır: projeyi açmaktan proje ayarlarına, kesitlerden mafsallı bağlantılara, çatı diyaframından ek kütlelere, farklı R-D ayarından analize, bağlantı tasarımından rapora kadar. Her özelliğin ayrıntılı açıklaması ve hesap esasları için Prefabrik Yapıların Modellenmesi, Gezer Vinç Yükleri, Deprem Ek Kütleleri ve Farklı R–D ve Prefabrik Bağlantı Tasarımı makalelerine, kitapla ve SAP2000 ile karşılaştırmalar için Prefabrik Yapılar Doğrulama Çalışmaları makalesine bakın.

інформація

Sürüm: Prefabrik araçları (Makrolar menüsündeki prefabrik komutları, prekast kesit şablonları, bağlantı tasarımı penceresi, "Betonarme Prefabrik" bina tipi, kolon bazlı öteleme seçeneği ve rapordaki bağlantı sayfası) StatiCAD Ultimate sürümünde bulunur. Ekran görüntüleri StatiCAD Ultimate V.10.0.1.0 (64 bit, Türkçe arayüz) ile alınmıştır; sürümünüze göre bazı düğme ve yazılar farklı görünebilir.

Örnek dosya: Kitap binasının StatiCAD modeli destek ekibinden temin edilebilir. Makalede dosyanın bir kopyası OrnekPrefabrik.sy4 adıyla kullanılmış, çözümün sonunda OrnekPrefabrik.sbd olarak kaydedilmiştir; çalışmalarınızı da kopya üzerinde yapın.

1. Örnek bina

Kitaptaki sanayi binası iki açıklıklı, tek katlı bir prefabrik hol ile bir bölümünde ara katı olan bir yapıdır. Modelde kullanılan başlıca bilgiler aşağıdadır.

Konu	Değer
Plan	40 × 75 m; X yönünde 7,5 m aralıklı 11 aks, Y yönünde 10 m aralıklı A–E aksları; iki adet 20 m açıklık (A–C ve C–E)
Katlar	Kat 1: +5,00 (A–C arasında ara kat), Kat 2: +10,00 (çatı); her kat 500 cm. Programda kat adları varsayılan olarak "BODRUM KAT" ve "ZEMİN KAT" görünür; Ayarlar › Genel Kat Ayarları'ndan değiştirilebilir.
Taşıyıcı sistem	Temele ankastre kolonlar 60/60 (D aksı 50/50); çatı kirişleri (EÇK), oluklar ve aşıklar kolonlara pimli; ara kat kirişleri moment aktaran (üstte ıslak – altta kaynaklı); C–E açıklığında 200 kN gezer vinç
Çatı	Eğik çatı kirişi, uçları mafsallı olduğundan kütle eşdeğeri prizmatik 40×41 kesitle; trapez sac örtülü çatı, aşıklar 20/25 ve TBDY Ek 8B eşdeğer çaprazları (1600 adet) ile yarı rijit diyafram
Malzeme	Beton 35 MPa (C35), donatı B420C
Deprem	DD-2, SS = 1,153, S1 = 0,318, zemin ZC → SDS = 1,384, SD1 = 0,477; I = 1; üst bölüm R = 3, D = 2; alt bölüm (ara katlı kısım) R = 5, D = 2,5 (TBDY 4.3.6)
Ek kütleler	Cephe panellerinin yarı kütlesi kolon üstlerinde ve kren köprüsü kütlesi kren kolonlarında, toplam 30 noktada "Deprem Ek Kütlesi" olarak

примітка

Eğik (beşik) çatı kirişi gerçekte değişken kesitlidir. Uçları mafsallı olduğundan yanal analize eğilme rijitliği girmez; bu yüzden örnek modelde kütlesi aynı, prizmatik eşdeğer bir kesitle temsil edilmiştir. Değişken kesitli (Nonprismatic) ve prekast şablonlu kesitlerin nasıl tanımlandığı Bölüm 6.2'de gösterilmiştir.

2. Programı başlatma ve projeyi açma

1. StatiCAD'i başlatın. Başlangıç ekranı açılır (Şekil 1).
2. Soldaki şeritten Aç (1) düğmesine tıklayın.
3. Aç penceresinde örnek dosyanın bulunduğu klasöre gidin (1). Dosya türü listesinden StatiCAD Text Data'yı seçin (3) — .sy4 dosyaları bu türdedir; .sbd dosyaları için varsayılan StatiCAD Binary Data kalır. Dosyayı seçip (2) Aç'a basın (4) (Şekil 2).
4. Proje yüklendikten sonra alt dock'taki Ana Ekran simgesine (Şekil 1'de 2) tıklayın.

Şekil 1 – Başlangıç ekranı: 1 Aç, 2 Ana Ekran

Şekil 2 – Aç penceresi: 1 klasör, 2 örnek dosya, 3 dosya türü (StatiCAD Text Data = .sy4), 4 Aç

порада

İpucu: Proje açılırken başlangıç ekranında küçük bir 3B önizleme penceresi belirebilir. Ana Ekran simgesine tıklamadan önce yüklemenin bitmesini (ilerleme penceresinin kapanmasını) bekleyin.

3. Ana ekran ve modeli tanıma

Ana ekranda solda aktif katın planı, sağda modelin 3B görünümü bulunur (Şekil 3). Örnek modelde çatı katı (Kat 2) etkindir; planda üst bölgede ara katlı A–C açıklığı, altta C–E açıklığı görülür. Plan çok sayıda aşık ve eşdeğer çapraz içerdiğinden yoğun görünür; ayrıntı için Z.Alan ile bir bölgeyi seçerek yakınlaştırın, Z.Hepsi ile tüm planı sığdırın.

Şekil 3 – Ana ekran

No	Bölüm	Bu örnekte kullanımı
1	Menü çubuğu	Prefabrik araçları Makrolar menüsünün sonundadır (Bölüm 5).
2	Üst araç çubuğu	PrjAyar (Proje Genel Ayarları), Analiz, Rapor, Z.Alan / Z.Hepsi (yakınlaştırma), Alt Kat / Üst Kat.
3	Sol çizim çubuğu	Seçim modları ve eleman çizimi (Seç F fareyle seçim).
4	Plan	Aktif katın planı; elemanlar burada seçilir, sağ tıkla özellikleri açılır.
5	3B panel araç çubuğu	Yenile, kat ve görünüm düğmeleri.
6	3B panel	Fare tekerleğiyle yakınlaştırma/uzaklaştırma, sürükleyerek döndürme.
7	Sağ araç çubuğu	Hiçbiri / Hepsi (seçim), Filtre, Özellik, 3D (ayrı 3B pencere).
8	Alt araç çubuğu	Kenetlenme anahtarları, Yetersiz Kesitler, KatSeç.
9	Aktif kat	Etkin katın adı.

Binanın tamamını görmek için sağ çubuktaki 3D düğmesiyle ayrı 3B pencereyi açın, pencereyi büyütüp içine tıklayın ve fare tekerleğiyle uzaklaştırın (Şekil 4). Büyük modellerde tekerleğin birkaç on adım çevrilmesi gerekebilir.

Şekil 4 – Örnek binanın 3B görünümü: kolonlar, çatı kirişleri, oluklar, aşıklar ve ara kat

4. Proje Genel Ayarları

Ayarlar › Proje Genel Ayarları (Ctrl+P) ya da üst çubuktaki PrjAyar ile açılır. Örnek dosyada ayarlar hazırdır; aşağıda prefabrik bir proje için kontrol edilmesi gereken sekmeler sırasıyla gösterilmiştir.

4.1 Yönetmelik Seçimi: bina tipi ve süneklik

Şekil 5 – Yönetmelik Seçimi: 1 bina tipi, 2 süneklik düzeyi, 3 sonlu eleman modeline tanım aksı seçenekleri

No	Alan	Açıklama
1	Bina Tipi	Betonarme Prefabrik'i seçin (Ultimate). Bu seçim çözüm tipi olarak Betonarme Bina ile aynıdır; ayrıca betonarme varsayılanlarını kurar ve yarı rijit diyafram için kolon bazlı öteleme seçeneğini işaretler (4.4). Pencere yeniden açıldığında Betonarme Bina işaretli görünür; ayarlar korunur.
2	Süneklik Düzeyi	Kitap örneği Yüksek süneklik düzeyine göre tasarlanmıştır (kolon kesmesi TBDY 7.3.7, birleşim kesmesi TBDY 7.5). Örnek dosya Sınırlı ile kaydedilmiştir; kitapla karşılaştırma için Yüksek'i seçin.
3	Tanım aksları / ofset	Kirişlerin kolon yüzlerine göre konumu (eksen ofseti) sonlu eleman modeline aktarılır; varsayılan ayarlar korunur.

4.2 TBDY2018: deprem parametreleri ve R, D

Şekil 6 – TBDY2018 sekmesi

No	Alan	Örnekteki değer ve açıklama
1	Deprem Yer Hareketi Düzeyi	DD-2 (tasarım depremi).
2	DD-2 harita spektral ivme katsayıları	SS = 1,153, S1 = 0,318 (AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan).
3	D, I, BKS, R	Ara katlı binalarda buraya üst bölümün katsayıları yazılır: D = 2, R = 3; I = 1 (BKS = 3). Alt bölümün katsayıları Bölüm 10'daki pencereden girilir.
4	Bina Tipi (Tablo 4.1)	Seçiniz... ile TBDY Tablo 4.1'den sistem seçilip Bina Tipi Değerlerini Uygula ile R, D aktarılabilir; önüretimli sistemler B11–B34 satırlarındadır. Örnekte değerler elle girilmiştir.
5	Yerel Zemin Sınıfı	ZC; Fs = 1,2, F1 = 1,5 program tarafından hesaplanır.

Alttaki Deprem Yükü Hesabında %5 Ek Dışmerkezlik ve Bina Tepesine Ek Eşdeğer Deprem Yükü Uygula seçenekleri işaretli kalmalıdır.

4.3 Deprem Kuvvetleri: modal analiz ve diyafram

Şekil 7 – Deprem Kuvvetleri sekmesi

No	Alan	Açıklama
1	Hesap yöntemi	Dinamik analiz ile eşdeğer deprem yükü yönteminin karşılaştırmalı uygulanması; γE = 0,9 (düzensiz bina; kitaptaki B2 düzensizliği nedeniyle).
2	Sonlu eleman matrisleriyle modal analiz	Modal analizi sonlu eleman rijitlik matrisi ile yap işaretli; mod sayısı 15.
3	Modal analizde rijit diyafram ataması	yapılsın: kat başına üç serbestlikli indirgenmiş model; çatı yarı rijit olsa da modal analiz kat diyaframlarıyla yapılır.
4	Kiriş ara düğümlerini rijit diyaframa bağlama	Kapalı (varsayılan). Kiriş eksen ofseti nedeniyle statik ötelemelerin modal modele göre küçük çıkmasını gidermek için açılabilir (bkz. Prefabrik Yapıların Modellenmesi).

4.4 Eleman Kuvvetleri: yarı rijit diyafram ve kolon bazlı öteleme

Şekil 8 – Eleman Kuvvetleri: 1 deprem yüklemelerinde diyafram seçeneği, 2 yarı rijit diyaframda kolon bazlı öteleme

SE analizinde depremli yüklemeler için rijit diyafram seçeneği (1): Ek 8B çaprazlı çatı ile çalışırken Yarı rijit diyafram seçilir; bu durumda sekmenin altındaki Yarı rijit diyaframda kat ötelenmesi kolon bazlı (üst-alt düğüm) (2) seçeneği açık olmalıdır: göreli kat ötelemesi, katın en büyük ve en küçük düğüm deplasmanları farkı yerine aynı kolonun üst ve alt düğümleri farkıyla hesaplanır, böylece esnek çatı düğümleri ve kalkan kolonları sonucu yanıltmaz. Seçenek Betonarme Prefabrik bina tipi seçilince kendiliğinden işaretlenir ve projeyle kaydedilir.

інформація

Bu örnekteki seçim: Kitap ve doğrulama karşılaştırmaları rijit diyafram çözümüyle yapıldığından bu makalede Tam rijit diyafram seçilmiştir (analiz süresi de kısalır). Örnek dosyada çaprazlar modellidir; yarı rijit çözümü görmek için yalnız bu seçeneği Yarı rijit diyafram yapıp analizi yineleyin. Yarı rijit çatının kayma rijitliği kitaptaki diyafram davranışına henüz kalibre edilmemiştir; tasarım referansı olarak rijit diyafram çözümünü de çalıştırmanız önerilir.

4.5 Malzeme

Şekil 9 – Malzeme sekmesi: beton sınıfı 35 MPa, donatı 420 MPa

Kolon/perde, kiriş, döşeme ve temel için beton sınıfı 35 MPa ve donatı sınıfı 420 MPa seçilir; elastisite modülü TS 500 formülüyle hesaplanır (33 227 MPa). Malzeme Adı sütunu yalnız bir etikettir; hesaplarda Beton Sınıfı Dayanımı ve Donatı Sınıfı sütunları kullanılır. Ayarları OK ile kaydedin.

примітка

Pencere ekrana sığmıyorsa (ekran ölçeği %125 gibi) alttaki OK / İptal düğmeleri görev çubuğunun altında kalabilir; pencereyi başlık çubuğundan yukarı sürükleyin.

5. Prefabrik araçlarının yeri: Makrolar menüsü

Prefabrik komutlarının tamamı ana menüdeki Makrolar menüsünün sonundadır (Şekil 10, çerçeve):

Şekil 10 – Makrolar menüsü ve prefabrik komutları

Komut	İşlev	Bölüm
Prefabrik çatı diyaframı eşdeğer çaprazları (TBDY Ek 8B)	Ek 8B hesabı ve seçili iki kiriş arasına eşdeğer çapraz üretimi	7
Seçili kirişlerin uçlarını mafsallı yap (M2+M3)	Pimli bağlantı ataması (pencere açmaz)	6.3
Üst/alt bölümde farklı R-D (TBDY 4.3.6)...	Alt bölüm R, D ve ν hesabı	10
Gezer vinç (kren) yükleri...	Kren tekerlek yüklerinden kiriş ve kolon kuvvetleri	9
Prefabrik bağlantı tasarımı (TBDY Bölüm 8)...	Pimli, ıslak-kaynaklı, aşık/oluk, cephe paneli ve temel kayma hesapları	13

Hemen üstteki Tum katlarda kesişen seçilen kirişleri böl komutu Ek 8B çaprazlarından sonra kullanılır (Bölüm 7). Çapraz, kren ve bağlantı pencereleri modal değildir: pencere açıkken planda eleman seçmeye devam edebilirsiniz.

6. Kirişler, kesitler ve mafsallı (pimli) bağlantılar

6.1 Kiriş özellikleri

Planda bir kirişi seçin, sağ tıklayın ve <ad> Kiriş Hatılı Özellik Değiştir komutunu çalıştırın. Örnekte çatı kirişi (EÇK) aşık kesişimlerinden 2 m'lik parçalara bölünmüştür; Şekil 11'de A aksındaki kolona oturan uç parça HZ05 görülmektedir.

Şekil 11 – Kiriş (Hatıl) Özellikleri, Genel sekmesi

No	Alan	Açıklama
1	Eleman Tipi	Çerçeve Kirişi (Betonarme).
2	Boyutlar ve ek yükler	40/41 eşdeğer kesit; Ekstra G Yükü 112,5 kg/m (örtü ve aşık), Ekstra Q Yükü 562,5 kg/m (kar).
3	Kesit Tipi	Dikdörtgen Kesit ya da Poligon Kesit; Kesit Seç ile prekast/değişken kesit atanır (6.2).
4	Malzeme Seçimi	Varsayılan olarak Proje Genel Ayarları › Malzeme sayfasındaki kiriş malzemesi (C35 / B420C).

6.2 Prekast ve değişken kesit tanımı

Kiriş özelliklerinde Kesit Seç'e basın. Açılan Celik Kesit Sec / Ekle (Fabrikasyon) penceresinde Kullanici Tanimli Kesit... düğmesi Çubuk Eleman Kesit Özellikleri penceresini açar (Şekil 12). Şablon Türü listesinde (1) prekast şablonları (Precast I, Precast U, Precast Box, Precast T, Trapezoidal, Box/Tube) ve değişken kesit (Nonprismatic) bulunur; sağdaki listeler (2) kayıtlı ve projede kullanılan kesitlerdir. Şablonu seçip Boş Şablon Aç'a basın.

Şekil 12 – Çubuk Eleman Kesit Özellikleri: 1 şablon türleri, 2 kayıtlı kesitler

Precast I şablonunda (Şekil 13) Kesit Parametreleri tablosunda (2) B1–B4 başlık genişlikleri, D1–D7 yükseklikler, T1–T2 gövde kalınlıkları cm olarak girilir; önizleme (3) ölçü etiketleriyle anında güncellenir. Kesit Özellikleri sekmesi alan, atalet ve kayma alanlarını gösterir. Malzeme Seçin ile kesitin malzemesini proje malzemesine (C35) eşleyin; Kaydet ile kesit kaydedilir ve kiriş kesiti olarak seçilebilir.

Şekil 13 – Precast I şablonu: 1 şekil türü, 2 parametreler, 3 önizleme

Nonprismatic seçilince Değişken Kesit Tanımı penceresi açılır (Şekil 14): kesit adı (1), parça tablosu (2) ve Add / Delete (3). Her parça için başlangıç ve bitiş kesiti (daha önce kaydedilmiş prizmatik kesitlerden), boy (Absolute: cm; Variable: oransal) ve EI değişim mertebesi (Linear, Parabolic, Cubic) seçilir. Beşik çatı kirişi iki parçayla tanımlanır: uç kesiti → orta kesit → uç kesiti.

Şekil 14 – Değişken Kesit Tanımı

примітка

Değişken kesit yalnız kirişlerde hesaba katılır. Poligon, prekast ve değişken kesitli betonarme kirişlerin donatısı analizde otomatik hesaplanır (bkz. Prefabrik Yapıların Modellenmesi).

6.3 Mafsallı (pimli) bağlantılar

Çatı kirişi, oluk, aşık ve kren kirişi gibi pimli bağlanan elemanların uçlarında M2 ve M3 momentleri serbest bırakılır. Kirişin Mafsal sekmesinde (Şekil 15) Moment (M2Minör) ve Moment (M3Major) satırlarında kolona oturan uç işaretlidir (1); alttaki listede (2) mafsalın geçerli olduğu yüklemeler seçilir (hepsi).

Şekil 15 – Kiriş özellikleri, Mafsal sekmesi: HZ05'in kolon ucunda M2 ve M3 serbest

Çok sayıda eleman için mafsal tek tek girilmez: ilgili kirişleri (tüm katlarda) seçip Makrolar › Seçili kirişlerin uçlarını mafsallı yap (M2+M3) komutunu çalıştırın. Komut pencere açmaz; seçili her kirişin iki ucunda M2 ve M3'ü serbest bırakır, yay katsayılarını sıfırlar, mafsalı tüm yüklemelerde etkin yapar ve ekranın sol altında "n kirisin uclari M2+M3 mafsalli yapildi (tum yuklemelerde etkin)." bildirimini gösterir.

порада

İpucu: Komuttan önce seçimi denetleyin: önceki tıklamalardan seçili kalmış elemanlar da işleme girer. Seçimi temizlemek için sağ çubuktaki Hiçbiri düğmesini kullanın (Esc her zaman seçimi kaldırmaz); bildirimdeki kiriş sayısı seçtiğiniz eleman sayısıyla aynı olmalıdır.

небезпека

Bölünmüş bir çatı kirişinde komutu yalnız kolona oturan uç parçalara uygulayın. Komut seçili her kirişin iki ucunu mafsallı yapar; ara parçalara uygulanırsa kiriş içinde mafsal oluşur ve sistem mekanizmaya dönüşür. Yanlış uygulamayı Geri Al (Ctrl+Z) ile geri alabilir ya da uç parçanın iç ucunu Mafsal sekmesinden kaldırabilirsiniz.

7. Çatı diyaframı: TBDY Ek 8B eşdeğer çaprazları

Trapez sac örtülü çatının kayma rijitliği, iki ucu mafsallı eşdeğer çaprazlarla temsil edilir. Makrolar › Prefabrik çatı diyaframı eşdeğer çaprazları (TBDY Ek 8B) penceresinde (Şekil 16) vida, sac ve malzeme bilgileri (1) girilip Hesapla (2) ile eşdeğer eksenel rijitlik (EA)_e, TBDY Denk. (8B.1) karşılaştırması ve eşdeğer kare kesit bulunur (3). Seçim yokken hesap, 2,0 m aşık aralığı ve 1,875 m adımla ön hesap yapar.

Şekil 16 – Çatı Diyaframı Eşdeğer Çaprazları: 1 girdiler, 2 Hesapla / Seçili 2 kiriş arasına çapraz üret, 3 sonuç

1. Planda çaprazların arasına kurulacağı iki paralel kirişi (komşu iki çatı kirişi ya da aşık) seçin.
2. Seçili 2 kiriş arasına çapraz üret'e basın; iki kiriş arası seçilen bölme sayısı kadar hücreye bölünür ve her hücreye bir X çifti (eleman tipi prefcapraz, iki ucu mafsallı, kütlesiz) yerleştirilir.
3. Üretilen çaprazlar ve kaynak kirişler seçili kalır; Makrolar › Tum katlarda kesişen seçilen kirişleri böl ile çapraz uçlarını aşık ve kirişlerle ortak düğümde birleştirin.

Örnek modelde çaprazlar hazırdır (1600 adet); 3B görünümde ve planda ince çapraz çizgiler olarak görülür. Bu modelde Seçili 2 kiriş arasına çapraz üret'i yeniden çalıştırmayın; aynı hücrelere ikinci bir çapraz takımı eklenir. Çaprazlı çatıda Yarı rijit diyafram seçilmelidir (Bölüm 4.4).

8. Cephe paneli ve kren kütleleri (Deprem Ek Kütlesi)

Kolonlara asılan cephe panelleri ve kren köprüsü, taşıyıcı sisteme yalnız deprem kütlesi olarak katılır. Kütlenin etkiyeceği noktaya ön tanımlı joint konur ve Ön tanımlı joint özellikleri penceresinin Genel sekmesindeki Deprem Ek Kütlesi kutusuna kütle ton olarak yazılır (Şekil 17).

Şekil 17 – Ön tanımlı joint özellikleri: 1 Deprem Ek Kütlesi (ton), 2 joint koordinatları

1. Kütlenin etkiyeceği noktaya (ör. oluk kotunda kolon üstü, Z = 1000 cm) bir ön tanımlı joint yerleştirin. Bu tür jointlerin planda görünmesi için Ayarlar › Program Ayarları penceresinin Poligon/Eğrisel Döşeme sekmesinde Ön tanımlı eleman iç jointlerini göster seçeneğini açın.
2. Jointi sağ tıklayıp ... Öntanımlı joint özelliklerini değiştir'i seçin; Deprem Ek Kütlesi kutusuna kütleyi ton (= kNs²/m) olarak yazın (1) ve OK'a basın.

примітка

Joint bir kolonun tam üstündeyse plandaki sağ tık önce kolonu yakalar ve joint penceresine ulaşmak zorlaşır. Ek kütleyi joint oluşturulurken girin ya da jointi kolon ekseninden birkaç santimetre kaydırarak tanımlayın.

Örnek modelde 30 ek kütle noktası vardır: panel yarı kütleleri oluk kotundaki kolon üstlerinde (ör. A aksı kenar kolonlarında 18,9–23,6 t) ve kren köprüsünün yarı ağırlığı (166/2 kN) kren kolonlarında. Ek kütle katın deprem kütlesine, modal analize ve θ_II göstergesine katılır; ağırlık olmadığından düşey yüklere ve temele eklenmez.

9. Gezer vinç (kren) yükleri

Makrolar › Gezer vinç (kren) yükleri... penceresinde üretici tablosundaki tekerlek reaksiyonları (R1/R2 maks–min), tekerlek aralığı, dinamik çarpan, kren kirişi açıklığı ve konsol kotu girilir. Hesapla (1) kren kirişi tasarım kuvvetlerini, kolona aktarılan reaksiyon zarfını ve yatay kuvvetleri verir (4).

Şekil 18 – Gezer Vinç (Kren) Yükleri: 1 Hesapla, 2 4 kren yüklemesi oluştur, 3 Seçili kolonlara uygula, 4 sonuç

Örnekte sonuç: köprü ağırlığı 166 kN, tekerlek başına kütle payı 4,23 t; kren kirişi M_d = 692,8 kNm, V_d = 516 kN; kolon reaksiyonu en çok 305,7 kN (yüklü aks); yatay kuvvetler köprü doğrultusunda 21,4 kN, ray doğrultusunda 30,6 kN.

небезпека

Bu sürümde: 4 kren yüklemesi oluştur (2) ve Seçili kolonlara uygula (3) düğmeleri, kullanıcı tanımlı yükleme düzeni gerektirir; betonarme (ve betonarme prefabrik) projelerde bu düzen seçilemediği için çalışmaz. Betonarme projede Hesapla sonuçlarını kren kirişi ve konsol tasarımında kullanın; köprü kütlesini Bölüm 8'deki gibi Deprem Ek Kütlesi olarak girin.

10. Üst/alt bölümde farklı R ve D (TBDY 4.3.6)

Ara katlı (alt) bölümün taşıyıcı sistemi üst bölümden farklı olduğundan TBDY 4.3.6 uygulanır. Makrolar › Üst/alt bölümde farklı R-D (TBDY 4.3.6)... penceresinde (Şekil 19):

1. Üst/alt bölümde farklı R ve D katsayılarını uygula'yı işaretleyin; Alt bölümün son katı = 1.
2. Alt bölüm R (X), R (Y) = 5; Alt bölüm D (X), D (Y) = 2,5 (alt bölüm sisteminin Tablo 4.1 değerleri).
3. nu_üst kutuları 0 bırakılırsa ν_üst kat ağırlıkları ve yükseklikleriyle (w·H oranı) analizde hesaplanır. Bu örnekte kitapla karşılaştırma için kitabın B durumundaki değerler girilmiştir: ν_üst = 0,320 (X) / 0,261 (Y) (kitap ν_üst'ü R = 1 modal analizden almıştır; Şekil 22).
4. Hesapla / Göster ile ön izleme alın ve Tamam'a basın.

примітка

Hesapla / Göster girilen değerleri projeye de uygular; sonradan İptal'e basmak bu değişikliği geri almaz. Vazgeçmek için eski değerleri yeniden girin.

Şekil 19 – Farklı R-D penceresi, analizden önce: 1 girdiler, 2 Hesapla / Göster, 3 ön izleme

Analizden önce kat ağırlıkları henüz bilinmediği için ön izleme bir UYARI satırıyla başlar ve ν_üst = 1 gösterir; kesin değerler analizden sonra aynı pencerede görülür (Bölüm 12.3, Şekil 22).

11. Analiz

Analiz › STATIK ANALIZ YAP (Shift+R) ya da üst çubuktaki Analiz düğmesi Statik Analiz penceresini açar. Analize Basla (3) ile analiz başlar; aşamalar ve modal analizin periyotları üstteki listede (1) izlenir, analiz bitince alttaki listede (2) hata ve uyarılar görünür (Şekil 20).

Şekil 20 – Statik Analiz: 1 analiz aşamaları, 2 hata/uyarı listesi, 3 Analize Basla

• Süre: Bu örnekte (1600 eşdeğer çapraz, 720 aşık parçası, tam rijit diyafram) analiz yaklaşık 26 dakika sürmüştür (1583 s). Analiz sürerken programda başka işlem yapmayın; bitişte listede "Analiz Tamamlandı" ve süre satırı görünür.
• Uyarılar: "T001 … T006 Temelinin üzerinde duvar bulunamadı" satırları bilgi amaçlıdır: sürekli temel (bağ) kirişlerinin üzerinde duvar yoktur, prefabrik binada beklenen durumdur. Deprem derzi satırı (M.4.9.3) komşu binayla bırakılması gereken en az boşluğu (kat 1: 3 cm, kat 2: 5 cm) verir.
• Analizden sonra Kesit Yetersizliği Renk Kodları penceresi açılır ve yetersiz elemanlar planda renkli gösterilir. Renkli gösterim alt çubuktaki Yetersiz Kesitler düğmesiyle açılıp kapatılır.

примітка

Proje Genel Ayarları'nda OK'a basmak analiz sonuçlarını geçersiz kılar (ayar değişmemiş olsa bile). Rapor ve çizim almadan önce analizi yeniden çalıştırın.

12. Sonuçların incelenmesi ve kitapla karşılaştırma

12.1 Deprem hesabı özeti

Aşağıdaki değerler bu makaledeki çözümden (tam rijit diyafram, yüksek süneklik, farklı R-D açık, ν_üst = 0,320 / 0,261) alınmıştır. Kitap değerleri karşılaştırma içindir; ayrıntılı tartışma Prefabrik Yapılar Doğrulama Çalışmaları makalesindedir.

Büyüklük	Kitap	StatiCAD	Değerlendirme
SDS / SD1	1,384 / 0,477	1,384 / 0,477	aynı
Eşdeğer yöntemde Tp (1,4·TpA sınırı)	0,787 s	0,787 s	aynı
Toplam deprem kütlesi	3243 t	3232,7 t	−%0,3 (ek kütleler dahil: 584,4 t)
Kat kuvveti payları (kat 1 / kat 2)	0,424 / 0,576	0,421 / 0,579	aynı mertebe
Eşdeğer deprem yükü VtE	4852 kN (R = 4 ile)	6404,7 kN (Ra,üst = 3)	kitap alt bölümün yuvarlanmış R'sini kullanmıştır; R = 3 karşılığı ≈ 6430 kN
Hakim periyotlar (modal)	Tx 1,107 / Ty 1,042 s	0,821 (X) / 0,849 (Y) s; 1. mod 0,853 s (karma)	fark çatı diyaframı idealleştirmesinden; aynı model SAP2000'de %1 içinde
Modal taban kesme Vt,din (X / Y)	–	5744 / 6151 kN	β = 1,00 / 1,00 (kitap Y'de 1,09)
İkinci mertebe göstergesi θII,maks	0,049	0,015 / 0,021	sınır 0,16; ikinci mertebe etkisi yok
A1 burulma / B2 yumuşak kat	– / VAR (2,59 / 2,27)	YOK (ηbi ≤ 1,16) / YOK	rijit çatının sonucu
Etkin göreli kat ötelemesi λΔ/h, kat 1 (X / Y)	0,011 (Y)	0,0078 / 0,0130	sınır 0,016 sağlanıyor
Etkin göreli kat ötelemesi λΔ/h, kat 2 (X / Y)	0,012 – 0,013	0,0104 / 0,0166	Y'de sınır (0,016) aşılıyor
ν, (R̄a)alt, D̄alt (X / Y)	Bölüm 4.3	0,728 / 0,704; 4,12 / 4,26; 1,93 / 2,02	aynı yöntem

12.2 Modal analiz

Tablolar › Sonlu elemanlarla modal analiz penceresinde tablo listesinden (ör. Kütle katılım oranları) seçip Seçili Tabloyu görüntüle'ye basın (Şekil 21). İlk üç mod X, Y ve burulma bileşenli karma modlardır; altı modda kütle katılımı her iki yönde %100'e ulaşır.

Şekil 21 – Modal Analiz Sonuçları: kütle katılım oranları

12.3 Farklı R-D sonuçları

Analizden sonra Makrolar › Üst/alt bölümde farklı R-D penceresinde Hesapla / Göster kesin değerleri verir (Şekil 22, 1): ν = 0,728 / 0,704, (R̄_a)_alt = 4,121 / 4,259, D̄_alt = 1,929 / 2,018. Alt bölüm (kat 1) elemanlarının deprem iç kuvvetleri ν ile büyütülür, kesme kapasite hesapları D̄_alt ile yapılır.

Şekil 22 – Farklı R-D penceresi, analizden sonra: 1 ν, R̄a ve D̄ değerleri

12.4 Kolon donatısı

Tablolar › Kolon tablosu her kolonun gerekli ve seçilen boyuna donatısını, etriyelerini ve tasarım kombinasyonunu listeler (Şekil 23). Program boyuna donatıyı Tablolar › Donatı Seçimi penceresinin Kolon sekmesinde açık olan çaplardan seçer: Ø14'ten ince çap kolonda kullanılmaz (TBDY 7.3.2.1) ve bir yüzdeki çubuklar arasındaki net aralık en az max(1,5Ø; 40 mm) olmalıdır (TS 500 9.5.2); bu koşulları sağlayan dizilimler arasından en az alanlı olanı seçilir. Örnekte kat 1'deki 60/60 kolonların çoğunda gerekli donatı 95–114 cm²'dir; program Ø20 ile 34–40 çubuk (107–126 cm², %3,0–3,5) seçmiştir.

Şekil 23 – Kolon donatı tablosu

небезпека

Mühendislik değerlendirmesi gerektiren sonuçlar:

• Kat 2, Y yönü göreli öteleme 0,0166 > 0,016: raporda "Etkin göreli kat ötelemeleri sınırı aşılmaktadır" iletisi çıkar. Kitap aynı katta 0,012–0,013 bulmuştur; fark çatı diyaframı ve çerçeve idealleştirmesinden gelir (bkz. doğrulama çalışmaları). Kolon kesitini büyütmek ya da yarı rijit çatı çözümüyle karşılaştırmak gerekir.
• Boyuna donatı net aralığı (TS 500 9.5.2): örnek dosyada kolon çap listesi Ø12–Ø20'dir. 60/60 kesite Ø20 ile en çok yaklaşık 88 cm² donatı sığar; daha fazla donatı gereken kolonlarda açık çapların hiçbiri sığmaz, program en büyük açık çapı kullanır ve "TS500 9.5.2 … Donati kesite sigmiyor" hata iletisi verir (Şekil 35; örnekte kat 1'de 33, kat 2'de 24 kolon). Çözüm için Tablolar › Donatı Seçimi penceresinin Kolon sekmesinde Minör ve Majör satırlarında Ø22–Ø32'yi işaretleyip OK ile kapatın ve analizi yineleyin ya da kolon kesitini büyütün. Bu örnekte büyük çaplar açılınca net aralık iletilerinin tümü kalkar; program 60/60 kolonlarda 28Ø22 (106,4 cm²), 24Ø24 (108,6 cm²), 18Ø28 (110,8 cm²) gibi dizilimler seçer. Deprem hesabı ve göreli ötelemeler değişmez.
• Bindirmeli ek: donatı oranı %3'ü aşan kolonlarda bütün çubuklar tek kesitte bindirmeyle eklenirse oran %6'yı aşar (TBDY 7.3.2.2 hata iletisi; örnekte kat 1'de 18, kat 2'de 13 kolon). Ekleri kademelendirin, manşonlu ek kullanın ya da kolon kesitini büyütün.
• DHZ34 ve DHZ35: gerekli donatı brüt kesitin %4'üne dayanır (TBDY 7.3.2.1 hata iletisi). Ø32 açıksa çatı kirişine kenetlenme için gereken gönye boyu kiriş yüksekliğini de aşar (TBDY 7.3.3.2). Bu iki kolonun kesiti büyütülmelidir.

Hata Kontrolleri menüsündeki Deprem Yönetmeliği Hata Kontrolü Yap yığma binalara özgü duvar denetimlerini listeler; prefabrik binada kolon ve öteleme denetimleri rapordaki ilgili sayfalardan izlenir.

12.5 Karşılaştırmanın yorumu

1. Periyot: Kitabın SAP2000 modelinde çatı yarı rijittir ve tek baskın mod çok daha esnek bir çerçeve davranışı verir. StatiCAD'in sonlu eleman modeli aynı modelde SAP2000 ile %1 içinde örtüşür; β, θ ve B2'nin kitaptan küçük çıkması da bu farktan gelir.
2. R = 3 ve R = 4: kitap eşdeğer yükü alt bölümün yuvarlanmış katsayısıyla hesaplamıştır; StatiCAD TBDY 4.3.6'yı doğrudan uygular. Kat kuvveti dağılımı ölçeklenince aynıdır.
3. Programda olmayanlar: bağ kirişi kuvveti N_b (TBDY 16.8.5) ve soketli temel tahkiki bu sürümde yoktur.

13. Bağlantı tasarımı (TBDY Bölüm 8)

Makrolar › Prefabrik bağlantı tasarımı (TBDY Bölüm 8)... penceresinde beş sekme vardır: Pimli Mafsallı (MFB), Üstte Islak – Altta Kaynaklı (MAB3), Aşık / Oluk Bağlantıları, Cephe Paneli (Bölüm 6) ve Temel Kayma (Md.16.8.4). Giriş kutuları kitap örneğinin değerleriyle dolu gelir; kendi değerlerinizi yazabilir ya da analizden alabilirsiniz. Her Hesapla, rapordaki bağlantı sayfasına girecek bir kayıt oluşturur.

13.1 Pimli mafsallı bağlantı (MFB): talepleri analizden almak

1. Bağlantısı tasarlanacak kirişi seçin. Planda çok sayıda eleman olduğundan en güvenilir yol Düzen › Obje Bul (Ctrl+F) penceresidir: eleman adını yazın (ör. HZ05), gerekirse Tüm Katlarda Ara'yı işaretleyin ve Bul ve Seç'e basın.
2. MFB sekmesinde uç seçicisini kolona oturan uca getirin (HZ05 için Sag uc) ve Secili kiristen al (analiz sonucu)'na basın (1): bağlantı kütlesi, kiriş ağırlığı, mesnet düşey yükü ve kiriş eksenel kuvveti dolar; ayrıntı alttaki metin alanına yazılır (2).
3. MFB Hesapla'ya basın.

Şekil 24 – MFB sekmesi: 1 Secili kiristen al + uç seçimi, 2 analizden alınan talepler ve hesap sonucu

HZ05 (sağ uç) için: m_k = 8,92 t, W1 = 175,0 kN, N = 92,6 kN, N_kiriş = 0,4 kN. Devrilme çekmesi T = 199,0 kN → filiz A_s = 545 mm² (2Ø36 = 2036 mm² yeterli); pim kesmesi V_e = 0,8 kN ≤ V_r = 173,3 kN; d/φ = 6,5 > 6 → SAĞLANIYOR.

примітка

Neden N_kiriş ≈ 0? Tam rijit çatı diyaframında mafsallı çatı kirişinin deprem eksenel kuvveti sıfıra yakındır (çatı kütlesinin ataleti diyaframla taşınır). Pim kesmesi için anlamlı N_kiriş yarı rijit (Ek 8B çaprazlı) modelden ya da el hesabından girilmelidir. Kitabın değeri N_kiriş = 80 kN ile hesap: V_e = 160 kN ≤ V_r = 173,3 kN (oran 0,92).

13.2 Üstte ıslak – altta kaynaklı bağlantı (MAB3)

Ara kat kirişi HB03 seçilip Sol uc (B aksı) için analizden alındığında M_d⁻ = 1525,5 kNm olur. Program üst süreklilik donatısını (5104 mm²), kaynaklı alt donatıyı ve plakayı, yatay kayma filizlerini ve 2h bölgesi etriyesini hesaplar. Sağlanan kutuları 0 bırakılırsa gerekli değerler kullanılır; burada alt donatı 2600 mm² ve etriye kol sayısı 3 girilerek bütün denetimler sağlanmıştır (Şekil 25).

Şekil 25 – MAB3 sekmesi: analizden alınan moment zarfı ve tasarım sonucu

13.3 Aşık/oluk, cephe paneli ve temelde kayma

Bu sekmelerde kitap değerleriyle Hesapla yapılmıştır (Şekil 26–28). Aşık/oluk için pim kesme–sürtünme, köşe kaynağı ve aşık burkulması; cephe paneli için TBDY Bölüm 6 eşdeğer deprem yükü (F_ie = 102,4 kN, alt sınır 41,1 kN); temel kayması için V_th = 103 kN ≤ R_th = 107,5 kN denetlenir.

Şekil 26 – Aşık / Oluk Bağlantıları

Şekil 27 – Cephe Paneli (Bölüm 6)

Şekil 28 – Temel Kayma (Md.16.8.4)

примітка

Pencerenin giriş değerleri projeyle kaydedilmez; yalnız hesap kayıtları saklanır. Aynı tip ve eleman adıyla yeniden hesaplanırsa kayıt güncellenir.

14. Rapor

1. Projeyi kaydedin (Bölüm 16): rapor kayıtlı dosya bilgisiyle hazırlanır.
2. Üst çubuktaki Rapor düğmesiyle (Alt+R) Rapor Seçimi penceresini açın. Rapora girecek bölümleri işaretleyin; Temel Hesapları düğümünü açtığınızda alt sayfa olarak Prefabrik Bağlantı Tasarımı (TBDY Bölüm 8) görünür (1). Sayfa, projede bağlantı kaydı varsa kendiliğinden işaretli gelir.
3. Tüm Seçili Raporları Oluştur'a basın (2). Rapor hazırlanınca Preview penceresi açılır (Şekil 30).
4. Önizlemede araç çubuğundaki PDF ya da Kaydet simgesiyle raporu PDF/Word olarak dışa aktarın; Close ile kapatın.

Şekil 29 – Rapor Seçimi: 1 Prefabrik Bağlantı Tasarımı sayfası, 2 Tüm Seçili Raporları Oluştur

Şekil 30 – Rapor önizleme (Preview): zemin kat kolon narinlik sayfası

Bu örnekte Kapak, Katlara Etkiyen Deprem Yükleri, Dinamik Analiz Sonuçları, Yapı Düzensizlikleri, Temel Hesapları ve Kolon donatı bölümleri seçilmiş, 171 sayfalık bir rapor oluşmuştur. Aşağıda rapordan örnek sayfalar verilmiştir.

Şekil 31 – TBDY 2018 eşdeğer deprem yükü yöntemi ile deprem hesabı

Şekil 32 – Dinamik analiz hesap raporu: modal değerler

Şekil 33 – Prefabrik Bağlantı Tasarımı (TBDY 2018 Bölüm 8) sayfası: her kayıt için tip, eleman (uç), talep, kapasite, oran ve sonuç

Şekil 34 – Etkin göreli kat ötelemelerinin hesabı ve sınırlandırılması

Şekil 35 – Kolon boyuna donatı hesabı: PMM etkileşim diyagramı, seçilen dizilim ve TS 500 9.5.2 / TBDY 7.3.2.2 hata iletileri

Şekil 36 – Kolon narinlik etkisi (TS 500 7.6.2; pimli kirişler α hesabında serbest uç sayılır)

примітка

Farklı R-D ara değerleri, kren, Ek 8B ve ek kütleler için ayrı rapor bölümü yoktur; bu değerler ilgili pencerelerden okunur.

15. Çizimler (paftalar)

Üst çubuktaki Çizim düğmesi (Alt+C) Çizim Seçimi penceresini açar. Betonarme Çizim sekmesinde pafta tiplerini (1) ve çizilecek katları (2) seçip Projeyi Açılımlarla Birlikte Çiz'e (3) basın. Çizim için analiz yapılmış olmalıdır. Paftalar StatiCAD-TechnicDraw (pencere başlığı StatiCAD-CivilDraw) editöründe açılır (Şekil 38); buradan DWG/DXF olarak kaydedilir ve yazdırılır. Bu örnekte çizim yaklaşık 10 dakika sürmüştür.

Şekil 37 – Çizim Seçimi: 1 pafta tipleri, 2 katlar, 3 Projeyi Açılımlarla Birlikte Çiz

Şekil 38 – StatiCAD-TechnicDraw çizim editörü: kolon aplikasyon planı ve kiriş açılımları

Aşağıdaki görüntüler editörden DXF olarak kaydedilen paftalardan alınmıştır.

Şekil 39 – Çatı (kat 2) kalıp planı: çatı kirişleri, oluklar, aşıklar ve TBDY Ek 8B eşdeğer çaprazları

Şekil 40 – Ara kat (kat 1) kalıp planı ve ara kat kiriş açılımları

Şekil 41 – Ara kat kirişi açılımı: boyuna donatı, pilye ve etriye düzeni, en kesitler

Şekil 42 – Kolon düşey açılımı: sarılma, orta ve bindirme bölgesi etriyeleri

Şekil 43 – Temel aplikasyon planı (sürekli temeller ve kolon yerleri)

Şekil 44 – Çatı katı kiriş açılımları

примітка

Paftalardaki "Malzeme" yazısı Proje Genel Ayarları › Malzeme sekmesindeki Malzeme Adı sütunundan alınır; hesapta kullanılan beton ve donatı sınıfı ise yanındaki Beton Sınıfı Dayanımı ve Donatı Sınıfı sütunlarıdır. İkisinin uyumlu olduğunu kontrol edin (Şekil 9).

примітка

Poligon ve prekast kesitli kirişlerin açılım çizimlerinde dikdörtgen yerine gerçek kesit çevresi ve donatı noktaları çizilir; değişken kesitin istasyon kesitleri ve eğik üst kenarlı açılımı çizilmez.

16. Kaydetme

Rapor almadan ve programı kapatmadan önce projeyi kaydedin: Dosya › Farklı Kaydet (Ctrl+Alt+S). Dosya adı kutusuna tam yolu yazın (örneğin C:\Projeler\OrnekPrefabrik.sbd) ve Kaydet'e basın. Program .sbd dosyasının yanında bir .sy4 metin kopyası da yazar. Başlık çubuğunda yeni yolun, ipucu satırında Data Kaydedildi yazısının göründüğünü doğrulayın.

Şekil 45 – Farklı Kaydet penceresi (StatiCAD Binary Data, .sbd)

Kaydedilen prefabrik verisi	Not
Mafsallar, deprem ek kütleleri, değişken kesit tanımları, prekast şablon parametreleri	Proje yapısında
Farklı R-D ayarı	Dosya sürümü 9281 ve sonrası
Bağlantı hesap kayıtları, kolon bazlı öteleme ve diğer diyafram seçenekleri	Dosya sürümü 10003 ve sonrası

примітка

Örnek dosya eski bir sürümle (9281) kaydedilmiştir; açıldığında yeni seçenekler varsayılan (kapalı) değerleriyle gelir. Kendi kaydınızda bu seçenekler korunur. Bağlantı, kren ve Ek 8B pencerelerindeki giriş değerleri kaydedilmez; yalnız bağlantı hesap kayıtları saklanır.

17. Kontrol listesi, sınırlamalar ve sık karşılaşılan durumlar

17.1 Kontrol listesi

1. Proje Genel Ayarları: bina tipi (Betonarme Prefabrik ya da Betonarme Bina), süneklik düzeyi, DD-2 S_S/S₁, zemin sınıfı, üst bölümün R ve D katsayıları, γ_E, malzeme.
2. Kesitler: prekast/değişken kesitler kaydedildi ve kirişlere atandı; eşdeğer kesit kullanılıyorsa kütle eşdeğerliği sağlandı.
3. Pimli bağlantılar: çatı kirişi, oluk, aşık ve kren kirişi uçlarında M2+M3 serbest; ara parçalarda mafsal yok.
4. Çatı diyaframı: Ek 8B çaprazları üretildi ve Tum katlarda kesişen seçilen kirişleri böl ile düğümlere bağlandı; yarı rijit çözümde Yarı rijit diyafram ve kolon bazlı öteleme seçili; tasarım referansı için rijit diyafram çözümü de yapıldı.
5. Ek kütleler: panel ve kren köprüsü kütleleri Deprem Ek Kütlesi olarak girildi.
6. Farklı R-D: alt bölüm son katı, R ve D girildi; analizden sonra ν ve D̄ değerleri kontrol edildi.
7. Analiz: uyarı listesi incelendi; modal kütle katılımları, taban kesme ve göreli ötelemeler kontrol edildi.
8. Kolon donatısı: Tablolar › Kolon tablosu ve rapordaki hata iletileri incelendi; TS 500 9.5.2 net aralık iletisi varsa Donatı Seçimi › Kolon çap listesi genişletildi ya da kesit büyütüldü.
9. Bağlantılar: her bağlantı tipi için Seçili kiristen al + Hesapla yapıldı; kayıt listesi oluştu.
10. Proje kaydedildi; rapor Prefabrik Bağlantı Tasarımı sayfasıyla birlikte alındı.

17.2 Bu sürümün sınırlamaları

небезпека

• Kren yükleri: betonarme projede yükleme oluşturma ve kolonlara uygulama kullanılamaz; yalnız Hesapla sonuçları (Bölüm 9).
• Rapor: farklı R-D ara değerleri (ν, R̄_a, D̄), kren, Ek 8B ve ek kütleler için ayrı rapor bölümü yoktur; değerler ilgili pencerelerden okunur.
• Değişken kesit yalnız kirişlerde hesaba katılır; kesit tablosundaki sütun başlıkları İngilizcedir.
• Yarı rijit çatı: Ek 8B çaprazlı çatının kayma rijitliği kitaptaki diyafram davranışına kalibre edilmemiştir; tasarım referansı olarak rijit diyafram çözümünü de çalıştırmanız önerilir (bkz. doğrulama çalışmaları).
• Kısa konsol (guse), kren konsolu, soketli temel ve montaj aşaması tahkikleri bu sürümde yoktur.
• Prefabrik pencereleri (Ek 8B, farklı R-D, kren, bağlantı) yalnız Türkçedir; sonuç metinlerinde Türkçe karakter kullanılmaz.

17.3 Sık karşılaşılan durumlar

Durum	Neden / çözüm
Makrolar menüsünde prefabrik komutları yok.	Prefabrik araçları yalnız Ultimate sürümünde açıktır.
Ana Ekran simgesine tıklayınca 3B pencere açılıyor ya da hiçbir şey olmuyor.	Proje yüklemesi sürerken tıklanmıştır; yükleme bitince simgenin ortasına yeniden tıklayın.
Proje Genel Ayarları'nın OK düğmesi görünmüyor.	Pencere ekrana sığmıyor; başlık çubuğundan yukarı sürükleyin.
Analizden önce farklı R-D ön izlemesinde νüst = 1.	Kat ağırlıkları analizde hesaplanır; değerleri analizden sonra okuyun ya da νüst'ü elle girin.
"Seçili kiristen al" kutuları doldurmuyor.	Analiz yapılmamış ya da planda tek bir kiriş seçili değil.
MFB'de pim kesme talebi sıfır.	Rijit çatı diyaframında mafsallı çatı kirişinin deprem eksenel kuvveti sıfırdır; yarı rijit (Ek 8B) modelden ya da el hesabından Nkiriş girin.
Kolonlarda "TS500 9.5.2 … Donati kesite sigmiyor" hatası.	Açık çaplarla gerekli donatı kesite net aralıkla sığmıyor; Tablolar › Donatı Seçimi › Kolon sekmesinde büyük çapları açıp analizi yineleyin ya da kesiti büyütün (Bölüm 12.4).
Raporda bağlantı sayfası yok.	Bağlantı kaydı yok, sayfa Rapor Seçimi'nde işaretli değil ya da proje kaydedilmemiş.
Kolona oturan joint sağ tıkla seçilemiyor.	Ek kütle noktası kolonla çakışıyorsa sağ tık kolonu yakalar; jointi kolonla çakışmayacak bir noktada tanımlayın ya da kat ek kütlesi olarak girin.

17.4 İlgili makaleler

• Prefabrik Yapıların Modellenmesi: kesitler, mafsallı bağlantılar, çatı diyaframı ve analiz seçenekleri.
• Gezer Vinç Yükleri, Deprem Ek Kütleleri ve Farklı R–D: ek kütleler, kren yükleri ve TBDY 4.3.6.
• Prefabrik Bağlantı Tasarımı: TBDY Bölüm 8 bağlantı hesapları ve rapor sayfası.
• Prefabrik Yapılar Doğrulama Çalışmaları: kitap sayısal örnekleri ve SAP2000 karşılaştırmaları.