Ahşap Yapı Statik Hesabı Nedir?

Ahşap yapı statik hesabı, ahşap bir binanın taşıyıcı elemanlarının düşey yükler, deprem, rüzgâr ve kar etkileri altında yeterli olduğunu gösteren hesaptır. Hafif çerçeve sistemli binalarda duvarlar dikme, başlık, kuşak ve kaplamadan oluşan ahşap perdelerdir; döşemeler de kaplama, döşeme kirişi ve ara kuşaklardan kurulur. Bu yüzden bir ahşap ev statik projesinde çok sayıda çubuk eleman tek tek tahkik edilir.

Türkiye’de ahşap yapı tasarımının esası, 24 Mart 2024 tarihli ve 32499 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, 1 Ocak 2025’te yürürlüğe giren Ahşap Binaların Tasarım, Hesap ve Yapım Esasları’dır (ABTHYE). Deprem hesapları TBDY 2018’e göre yapılır.

StatiCAD bu hesabı tek modelde toplar: ahşap perde ve döşeme ızgaraları komutla üretilir, ahşap binalar için yönetmelikte istenen 87 yük kombinasyonu otomatik tanımlanır, deprem yükleri ve iç kuvvetler hesaplanır, her çubuk eleman ABTHYE’ye göre tahkik edilir. Çatı aynı modelde sihirbazlarla kurulur; sonuçlar raporlara ve paftalara aktarılır.

StatiCAD Ahşap Yapılarda Neler Yapar?

Modellemeden rapora ve paftaya kadar ahşap binanın hesap zinciri.

Ahşap Perde (Hafif Çerçeve Duvar)

  • Tek veya iki yüzü kaplamalı ahşap perde: OSB sınıfı, panel kalınlığı ve genişliği, bağlantı aralıkları ve bağlantı rijitliği
  • Kenar dikme, ara dikme, üst ve alt başlık ile ara kuşakların ızgara komutuyla otomatik üretilmesi ya da elle girilmesi
  • Perde kesme kapasitesinin TBDY 2018’e göre otomatik hesabı ve yeterliliğin raporlanması
  • Çekme ankrajı ve kesme ankrajı bilgilerinin perde özelliklerinde tanımlanması

Ahşap Döşeme, Kiriş ve Kolon

  • Döşeme kaplaması, döşeme kirişi ve yatay ara kuşak kirişleriyle ahşap döşeme
  • “Seçili döşeme üzerinde nervür/ızgara oluştur” komutuyla kirişlerin ve ara kuşakların üretilmesi
  • Bağımsız ahşap kiriş ve ahşap kolon; malzeme kütüphanesinden ahşap sınıfı seçimi (C24 vb.)
  • Diyaframsız ve yarı rijit diyaframlı analiz seçenekleri

ABTHYE Eleman Tahkikleri

  • Liflere paralel doğrultuda çekme ve basınç gerilmesi kontrolleri
  • Eğilme etkisinde sınır durum kontrolü ve yanal burkulma sınır durumu
  • Kayma gerilmesi, yuvarlanma kayma gerilmesi ve burulma momenti etkisi
  • Bileşik etkiler: eğilme momenti ve eksenel kuvvetler
  • Liflere dik doğrultuda basınç kontrolü; nem ve boyut katsayıları hesaba katılır
  • Perde içi dikme ve ara kirişler dahil her çubuk elemanın zayıf yön, burkulma ve burulma tahkiki

Yükler ve Analiz

  • Kar yükü ve rüzgâr emme basıncı TS 498’e göre girilir; yüklerin etkiyeceği döşeme ve kaplamalar seçilir
  • Dış perdelerde rüzgâr yükü, perdenin bulunduğu kenara ve plandaki açısına göre otomatik hesaplanır
  • Düşey, deprem ve kar yüklerini içeren 87 ahşap bina yük kombinasyonu otomatik tanımlanır
  • Deprem yükleri ve eleman iç kuvvetleri otomatik hesaplanır

Ahşap Döşeme Titreşimi (ABTHYE 5.4.2)

  • Ahşap kirişli, kompozit (mekanik bağlı kaplama ya da dökme beton katmanlı) ve 3 veya 5 katmanlı CLT döşemeler
  • Kiriş ve kaplama değerlerinin hesap aksı içindeki elemanlardan algılanması
  • Sonuçlar analiz uyarılarında, proje kontrol listesinde ve ayrı rapor sayfasında
  • Bu tahkik StatiCAD Ultimate sürümünde bulunur

Çatı Makası ve Aşık Sihirbazları

  • Fink, Howe, Pratt, Warren, kral dikmeli, trapez, sundurma ve kemer dahil 13 şablon; ölçülü önizleme
  • Makasları planda iki noktayla dizi hâlinde yerleştirme; kurulan makası aynı pencereyle düzenleme
  • Düğümde buluşan eksenler, otomatik mafsallar ve sabit + kayıcı oturma dikmeli mesnet modeli
  • Makaslar arası otomatik aşık: aralık, adet ya da makas düğümlerine göre yerleşim ve kenar saçağı uzatması

Çatı Sihirbazı ve Çatı Kaplaması

  • Çatı poligonundan kırma, beşik ve kalkanlı çatı: mertek, aşık, mahya, kırma ve dere merteği, dikme, göğüsleme ve saçak pervazı tek seferde
  • Kayıtlı çatıyı açıp ayarlarını değiştirerek güncelleme
  • Çatı kaplamasının mertek, aşık, mahya ve dere kotlarına göre otomatik ağlanması
  • Dikme, duvar ve perde üst kotlarının kiriş kotlarına eşitlenmesi
  • Çatı elemanlarının ahşap kiriş ve kolon tasarımıyla tahkiki

Karma Yapılar ve Yetersizliklerin Giderilmesi

  • Aynı projede ahşap, yığma ve betonarme elemanlar; ahşap elemanlar yığma ve betonarme yapı sistemlerinde de tanımlanabilir
  • Yetersiz elemanların 3B görüntüde gösterilmesi, hızlı seçim ve düzenleme
  • Eleman ayarlarından mesnet boyu, yanal burkulma boyu ve nem durumunun belirlenmesi
  • İsteğe bağlı TS 647 kiriş tahkiki (kesit ve sehim); asıl tasarım ABTHYE’ye göredir

Programdan Görüntüler

Ahşap binanın zemin kat planı: ahşap perdeler ve döşeme kirişleri

Kat planında ahşap perdeler ve döşeme kirişleri.

Duvar Özellikleri penceresi, Ahşap Perde sekmesi: panel kaplaması ve bağlantılar

Ahşap perdede panel kaplaması, bağlantı aralıkları ve perde içi elemanlar.

İki katlı ahşap binanın 3B sonlu eleman modeli

Ahşap perde ve döşeme ızgaralarıyla 3B sonlu eleman modeli.

Çatı makası sihirbazı: Howe şablonu ve ölçülü önizleme

Çatı makası sihirbazı: 13 şablon ve ölçülü önizleme.

Çatı sihirbazı penceresinde kırma çatının 3B önizlemesi

Çatı sihirbazı: çatı poligonundan kırma çatı ve 3B önizleme.

Zemin kat kalıp planı: ahşap kirişler ve CLT döşeme

Zemin kat kalıp planında ahşap kirişler ve CLT döşeme.

İki katlı ahşap bina örneğini adım adım inceleyin

Nasıl Çalışır?

  1. Proje Genel Ayarları’nda ahşap yapı yük kombinasyonlarını seçin; kar yükünü ve rüzgâr emme basıncını girin.
  2. Duvarları çizip eleman tipini Ahşap Perde yapın; panel kaplamasını ve perde içi eleman kesitlerini girip ızgarayı oluşturun.
  3. Döşemeleri çizin; seçili döşeme üzerinde nervür/ızgara oluşturarak döşeme kirişlerini ve ara kuşakları üretin.
  4. Çatıyı çatı sihirbazıyla ya da makas ve aşık sihirbazlarıyla kurun; çatı kaplamasını makroyla kirişlerin kotlarına oturtun.
  5. Analizi çalıştırın; yetersiz elemanları 3B görüntüde bulup düzenleyin.
  6. Raporları alın; temel aplikasyon, kat ve kalıp planlarını ve aks aks yan görünüşleri DXF olarak kaydedin.

Raporlar ve Paftalar

Ahşap Eleman Raporları grubunda ve çizim bölümünde:

  • Ahşap perde tasarımı (TBDY 2018 ve ABTHYE 2025)
  • Ahşap eleman tasarımı (ABTHYE 2024)
  • Ahşap kiriş tasarımı (TS 647, isteğe bağlı)
  • Ahşap döşeme titreşimi (ABTHYE 5.4.2 / 4.8.4.7.1; Ultimate)
  • Temel aplikasyon planı, kat planı ve kalıp planı
  • Binanın aks aks yan görünüşleri; DXF çıktısı

Yardım Belgeleri

Bilgi Bankası’nda adım adım kullanım, örnek çözüm, teorik esaslar ve doğrulama çalışmaları.

Doğrulama ve Kapsam

Ahşap döşeme titreşimi tahkiki, ahşap yapılar kılavuzunun örnek çözümüyle karşılaştırılmıştır: rijitlik, birinci doğal frekans (14,27 Hz), sehim ve hız ölçütü değerleri kılavuzla aynıdır. Kompozit döşemelerde bağlantı rijitliği, γ katsayısı ve etkin eğilme rijitliği kılavuz değerleri ve el hesaplarıyla, örnek projedeki döşemeler elle doğrulanmıştır.

Titreşim tahkikinde 7 ve daha fazla katmanlı CLT ile beton katmanlı CLT döşemeler kapsam dışıdır.

Karşılaştırma tablolarını inceleyin

Yönetmelikler

ABTHYE 2025 TBDY 2018 TS 498 TS 647 (isteğe bağlı)
Hangi sürümde? Ahşap bina tasarımı StatiCAD Hybrid, Ultimate, Profesyonel ve Standart sürümlerinde bulunur. Döşeme titreşimi tahkiki yalnız Ultimate’tedir. Çatı makası, aşık ve çatı sihirbazları tüm sürümlerde kullanılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ahşap yapı statik hesabı hangi yönetmeliğe göre yapılır?

Ahşap elemanlar, 1 Ocak 2025’te yürürlüğe giren ABTHYE’nin dayanıma göre tasarım esaslarıyla tahkik edilir. Deprem hesabı ve ahşap perdelerin kesme kapasitesi TBDY 2018’e göre yapılır; kar yükü ve rüzgâr emme basıncı TS 498’e göre girilir. TS 647 programda yalnız isteğe bağlı eski kiriş tahkiki olarak bulunur.

Ahşap ev statik projesi StatiCAD ile yapılabilir mi?

Evet. Hafif çerçeve sistemli bir ahşap evin perdeleri, döşemeleri, çatısı ve bağımsız kiriş ve kolonları tek modelde kurulur. Analizden sonra hesap raporları ile temel aplikasyon planı, kat planı, kalıp planı ve aks aks yan görünüşler alınır.

Ahşap çatı hesabı yapılabiliyor mu?

Evet. Çatı makası sihirbazı 13 şablonla makas kurar, aşık sihirbazı makaslar arasına aşık ekler, çatı sihirbazı çatı poligonundan kırma, beşik ve kalkanlı çatıyı tek seferde üretir. Elemanlar analiz modeline girer ve ahşap kiriş ve kolon tasarımıyla tahkik edilir.

Ahşap döşeme titreşimi kontrol ediliyor mu?

Evet, StatiCAD Ultimate sürümünde. ABTHYE 5.4.2 ve 4.8.4.7.1’e göre ahşap kirişli, kompozit ve CLT döşemeler hesap aksı üzerinden tahkik edilir. Tahkik analiz sonuçlarını değiştirmez; sonuçlar analiz uyarılarına, proje kontrol listesine ve ayrı bir rapor sayfasına yazılır.

Ahşap elemanlar betonarme veya yığma binalarda kullanılabilir mi?

Evet. Ahşap elemanlar yığma ve betonarme yapı sistemleri içinde de tanımlanabilir; aynı projede ahşap, yığma ve betonarme elemanlar birlikte çözülür ve hesap raporları tek dosyada alınır.

Ahşap yapı programı hangi StatiCAD sürümlerinde var?

Ahşap bina tasarımı StatiCAD Hybrid, Ultimate, Profesyonel ve Standart sürümlerinde vardır; Betonarme, Yığma Pro ve Yığma Standart sürümlerinde yoktur. Döşeme titreşimi tahkiki yalnız Ultimate’tedir. Çatı makası, aşık ve çatı sihirbazları tüm sürümlerde kullanılabilir.

İlgili Sayfalar

Ahşap binanızı StatiCAD ile hesaplayın

Demo sürümünü indirerek ahşap perde, döşeme ve çatı modellemesini ücretsiz deneyin veya size uygun sürümü birlikte belirleyelim.