Prefabrik Yapı Hesabı Nedir?

Prefabrik betonarme yapılar, fabrikada üretilen kolon, kiriş, aşık ve panel elemanlarının şantiyede birleştirilmesiyle kurulur. Tek katlı, geniş açıklıklı sanayi yapılarında çatı kirişleri çoğunlukla kolonlara pimli bağlanır, yüksekliği boyunca değişen makas kirişleri kullanılır ve çatı örtüsü rijit bir döşeme gibi davranmayabilir.

TBDY 2018 Bölüm 8 bu yapılarda bağlantıların tasarımını, Ek 8B çatı düzleminin eşdeğer çaprazlarla modellenmesini, 4.3.6 ise ara katlı binalarda üst ve alt bölüm için farklı taşıyıcı sistem katsayılarını tanımlar. Gezer vinçli binalarda kren yükleri, cephe panellerinde Bölüm 6 deprem kuvvetleri ve temelde kayma da tasarımın parçasıdır.

StatiCAD bu gereksinimleri prefabrik binaya özel araçlarla genel analiz akışına bağlar: bağlantılar analizden alınan kuvvetlerle tasarlanır ve her hesap, hesap raporuna girecek bir kayıt oluşturur.

StatiCAD Prefabrik Yapılarda Neler Yapar?

Modellemeden bağlantı tasarımına kadar prefabrik sanayi yapısının tüm akışı.

Değişken ve Prekast Kesitler

  • Değişken kesitli (nonprismatic) kirişler: boyu boyunca değişen kesit tek çubukta, gerçek rijitlik değişimiyle
  • Doğrusal, parabolik ve kübik rijitlik değişimi; çift eğimli (beşik) çatı kirişi
  • Precast I, Precast T, Precast U, kutu ve yamuk parametrik kesit şablonları
  • SAP2000’e prekast kesit tanımlarıyla aktarım

Pimli Bağlantılar ve Çatı Diyaframı

  • Seçili kirişlerin uçlarını tek komutla mafsallı yapma (M2 + M3)
  • TBDY Ek 8B: trapez sac veya sandviç panel çatının eşdeğer çapraz çiftleriyle modellenmesi
  • Eşdeğer eksenel rijitlik, çapraz kuvvet kapasitesi ve uygulanabilirlik koşulları
  • Rijit veya yarı rijit diyafram seçenekleri; binlerce düğümlü çatılarda rijit diyaframın kesin çözümü

Gezer Vinç (Kren) ve Ek Kütleler

  • Tekerlek reaksiyonlarından kren kirişi tasarım kuvvetleri
  • Kolonlara düşey kuvvet, yatay kuvvet ve dışmerkezlik momentinin otomatik yazılması
  • Dört kren yüklemesinin (X+, X−, Y+, Y−) otomatik tanımlanması
  • Cephe paneli ve kren köprüsü kütlelerinin yalnız deprem kütlesi olarak girilmesi

Farklı R ve D (TBDY 4.3.6)

  • Ara katlı binalarda alt bölüm için farklı davranış ve dayanım fazlalığı katsayıları
  • ν katsayısının kat ağırlıklarından otomatik hesabı veya elle girilmesi
  • Alt bölüm iç kuvvetleri, kesme kapasite hesapları ve göreli kat ötelemeleri yönetmelikteki düzeltmelerle

Bağlantı Tasarımı (TBDY Bölüm 8)

  • Pimli mafsallı bağlantı: devrilme, filiz donatısı ve pim kesmesi
  • Üstte ıslak, altta kaynaklı moment aktaran bağlantı: süreklilik donatısı, kaynak ve moment kapasiteleri
  • Aşık ve oluk bağlantıları: pim kesme-sürtünme, köşe kaynağı ve aşık burkulması
  • Talepler seçili kirişin analiz sonuçlarından tek tuşla alınır

Cephe Paneli, Temel Kayması ve Kiriş Donatısı

  • Cephe paneli eşdeğer deprem yükü (TBDY Bölüm 6)
  • Temelde kayma denetimi (TBDY 16.8.4)
  • Poligon, prekast ve değişken kesitli betonarme kirişlerde otomatik donatı hesabı
  • Kiriş en kesit çizimlerinde gerçek kesit çevresi, paspayı ve donatı yerleşimi

Nasıl Çalışır?

  1. Kesitleri tanımlayın: dikdörtgen kolonlar, prekast şablonlar ve değişken kesitli çatı kirişleri.
  2. Kolon ve kirişleri çizin; çatı kirişi, aşık ve olukları tek komutla mafsallı yapın.
  3. Çatı diyaframını belirleyin; trapez sac veya sandviç panel örtüde Ek 8B eşdeğer çaprazlarını üretin.
  4. Gezer vinç yüklerini, cephe paneli ve kren kütlelerini girin; ara katlı binada farklı R ve D ayarını yapın.
  5. Analizi çalıştırın; bağlantıları analiz kuvvetleriyle tasarlayın ve raporu alın.

Raporlar

Prefabrik hesaplar genel hesap raporuna eklenir:

  • “Prefabrik Bağlantı Tasarımı (TBDY Bölüm 8)” sayfası: her bağlantı için talep, kapasite, oran ve sonuç
  • Her kayıt için girdiler ve ara sonuçların özeti, talep ve kapasite kaynakları
  • Değişken kesit tanımları kesit raporlarında
  • Poligon ve değişken kesitli kirişlerin donatısı açılım çizimlerinde ve metrajda
  • Türkçe veya İngilizce rapor

Doğrulama

Prefabrik özellikleri, Türkiye Prefabrik Birliği’nin “Önüretimli Betonarme Örnek Bir Sanayi Binasının TBDY-2018’e Göre Analiz ve Tasarımı” kitabındaki örnek bina (40×75 m, ara katlı, 200 kN gezer vinçli) üzerinde geliştirilmiş ve karşılaştırılmıştır.

Ek 8B, gezer vinç, farklı R ve D, bağlantı, cephe paneli ve temel kayması hesapları kitaptaki sayısal örneklerle karşılaştırılmıştır; programın yönetmeliği güvenli tarafta uyguladığı noktalar dışında sonuçlar birebir örtüşür. Aynı sonlu eleman modeli SAP2000 v27’de bağımsız olarak kurulduğunda periyotlar %1 içinde aynı çıkmıştır.

Doğrulama çalışmalarının ayrıntıları (Bilgi Bankası)

Yönetmelikler

TBDY 2018 Bölüm 8 TBDY 2018 Ek 8B TBDY 2018 4.3.6 TBDY 2018 Bölüm 6 TBDY 2018 16.8.4 TS 500
Hangi sürümde? Prefabrik araçları (bağlantı tasarımı, Ek 8B çaprazları, gezer vinç yükleri, farklı R ve D, prekast şablonları) StatiCAD Ultimate’te bulunur. Değişken kesit tanımı tüm sürümlerde vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Değişken kesitli çatı kirişi nasıl modellenir?

Kiriş, boyu boyunca değişen kesitiyle tek bir çubuk olarak tanımlanır: başlangıç ve bitiş kesitleri, parça boyları ve rijitliğin değişim biçimi (doğrusal, parabolik, kübik) girilir. Çift eğimli beşik çatı kirişi iki parçayla tanımlanır. Analiz, SAP2000 aktarımı ve donatı hesabı değişken kesiti kendiliğinden kullanır.

Çatı diyaframı rijit mi alınmalı?

Varsayılan kabul rijit diyaframdır. Trapez sac veya sandviç panel örtülü çatılarda TBDY Ek 8B’ye göre çatı düzleminin kayma rijitliği eşdeğer çapraz çiftleriyle modellenebilir. Bu durumda karşılaştırma için rijit diyafram çözümünü de çalıştırmanız önerilir.

Gezer vinç yükleri nasıl tanımlanır?

Üretici tablosundaki tekerlek reaksiyonları, tekerlek aralığı, dinamik çarpan ve kren kirişi açıklığı girilir. Program kren kirişi tasarım kuvvetlerini hesaplar, dört kren yüklemesini tanımlar ve seçili kolonlara düşey, yatay ve dışmerkezlik yüklerini yazar. Kren içeren yük birleşimleri kullanıcı tarafından tanımlanır.

Bağlantı hesabı için kuvvetleri elle mi girmeliyim?

Gerekmez. Analizden sonra tek bir kiriş seçip “Seçili kirişten al” düğmesiyle kirişin ilgili ucundaki kuvvetler bağlantı penceresine aktarılır. Her hesap bir bağlantı kaydı oluşturur ve rapora girer.

Hangi StatiCAD sürümünde bulunur?

Prefabrik araçları StatiCAD Ultimate’te bulunur; değişken kesit tanımı tüm sürümlerde vardır. Ultimate’te hazırlanmış bir projenin prefabrik verileri dosyada korunur.

İlgili Sayfalar

Prefabrik projenizi StatiCAD ile hesaplayın

Demo sürümünü indirerek prefabrik sanayi yapısı akışını ücretsiz deneyin veya ihtiyacınıza uygun sürümü birlikte belirleyelim.