Betonarme Bina Güçlendirme Hesabı Nedir?

TBDY 2018’e göre güçlendirilen bir binanın deprem güvenliği, mevcut binalar için verilen değerlendirme esaslarıyla belirlenir. Yani güçlendirme hesabı ayrı bir hesap değildir; güçlendirilmiş elemanlarla aynı performans değerlendirmesinin yeniden yapılmasıdır.

Yönetmelik güçlendirmeyi eleman ve sistem düzeyinde tanımlar: kolonların lifli polimer, betonarme ya da çelik ile sarılması, kolon kesitinin büyütülmesi (manto), kirişlerin sarılması, yeni betonarme perdeler ve dolgu duvarlarının güçlendirilmesi. Her yöntemin rijitliğe, dayanıma ve sünekliğe etkisi farklıdır; örneğin sargı yöntemleri kolonun eğilme kapasitesini artırmaz, manto ise artırır.

StatiCAD’de güçlendirme, elemanın bir özelliği olarak tanımlanır. “Güçlendirmeyi hesaba kat” seçeneği kapalıyken program binanın mevcut hâlini, açıkken güçlendirilmiş hâlini hesaplar; rijitlik, kapasite, hasar sınırları, bina kararı ve rapor birlikte güncellenir.

StatiCAD Betonarme Güçlendirmede Neler Yapar?

Eleman ve sistem güçlendirmesinin yönetmelikteki karşılığıyla hesaba katılması ve raporlanması.

Kolon Güçlendirmesi

  • Lifli polimer (LP) sargı, EK 15B: sargılı beton modeli, hasar sınırları ve kesme katkısı
  • LP ile bindirme boyu yetersizliğinin denetimi (EK 15B.4) ve gereken LP kalınlığı
  • Kesit büyütme (manto): 1–4 yüz, manto boyuna donatısı ve etriyesi; rijitlik ve dayanımda 0,9 katsayısı
  • Betonarme sargı ve çelik sargı ile kesme dayanımı artışı

Kiriş Güçlendirmesi

  • LP sargı: sargılı model ve kesme katkısı, şerit aralığı koşuluyla
  • Dıştan etriye ile kesme dayanımına katkı
  • Yönetmelik gereği sargı yöntemlerinin kiriş eğilme kapasitesini artırmaması hesapta uygulanır

Perde ve Sistem Güçlendirmesi

  • Perde uç bölgelerinin LP ile sarılması
  • Yeni betonarme güçlendirme perdesi: güçlendirme öncesinde modelde yok sayılır, sonrasında yeni eleman olarak değerlendirilir
  • Perde ile mevcut çerçeve arasındaki ankrajların çap, aralık, derinlik ve kayma kapasitesi denetimi
  • Perde uç bölgesi ve temel için hatırlatma notları

Dolgu Duvarı Güçlendirmesi (EK 15C)

  • Hasır çelikli sıva ve LP köşegen şerit ile güçlendirme
  • Eşdeğer köşegen basınç çubuğu (LP’de ayrıca çekme çubuğu) ile modelleme
  • Kesme kapasitesi ve kayma açısı sınırlarıyla hasar bölgesi (TBDY Tablo 15.2)
  • Güçlendirilmiş dolgu duvarı düşey eleman olarak bina kararına katılır

Aynı Projede Öncesi ve Sonrası

  • Güçlendirme verisi projeyle kaydedilir; seçenek kapalıyken sonuçlar mevcut binanınkiyle aynıdır
  • Seçenek açıkken rijitlik, kapasite, hasar sınırları ve bina kararı güçlendirilmiş hâle göre hesaplanır
  • Raporun ilk sayfasında öncesi → sonrası özeti: bina performans düzeyi, 15.8 kriter yüzdeleri, güçlendirilen elemanlar ve hasar bölgesi değişen elemanlar

Yönetmelik Denetimleri

  • Özellik penceresinde yönetmelik büyüklüklerinin anlık özeti (sargı basıncı, sargılı dayanım, kesme katkıları)
  • Koşulu sağlanmayan girdiler (LP köşe yarıçapı, kenar oranı, sargı ve manto kalınlığı, ankraj, sıva kalınlığı, boşluk oranı) Proje Kontrol Listesi’nde hata veya uyarı olarak
  • Güçlendirmenin rijitlik ve kesit etkisi nonlineer itme analizine de yansır

Nasıl Çalışır?

  1. Mevcut binanın performans değerlendirmesini yapın; bu, güçlendirme öncesi durumdur.
  2. Güçlendirilecek kolon, kiriş, perde ve dolgu duvarlarının özellik penceresindeki Güçlendirme sekmesinden yöntemi ve parametreleri girin. Çoklu seçimle birden çok elemana aynı anda uygulayabilirsiniz.
  3. Proje Genel Ayarları’nda “Güçlendirmeyi hesaba kat” seçeneğini açıp analizi yeniden çalıştırın.
  4. “Güçlendirme öncesi/sonrası kıyasını rapora ekle” seçeneğiyle iki durumun karşılaştırmasını raporun ilk sayfasına alın.

Raporlar

Güçlendirme bilgisi performans raporunun içine işlenir:

  • Kolon ve kiriş tablolarında yöntem ve parametreleriyle “Güçlendirme” sütunu
  • Yeni perde satırında ankraj oranı ve uç bölgesi notu
  • Güçlendirilmiş dolgu duvarlarında kayma açısı, kapasite ve hasar bölgesi
  • Güçlendirme öncesi ve sonrası bina performans düzeyi karşılaştırması
  • Proje Kontrol Listesi’nde yönetmelik koşulu satırları

Doğrulama

Güçlendirme modülünün bağıntıları, yani EK 15B sargı modeli, kesme katkıları, bindirme denetimi, manto kesit özellikleri ve EK 15C köşegen çubukları, bağımsız hesaplarla ve el hesaplarıyla sayısal olarak karşılaştırılmıştır.

Güçlendirme seçeneği kapalıyken sonuçların güçlendirme tanımlanmamış binanın sonuçlarıyla birebir aynı kaldığı her sürümde denetlenir.

Doğrulama çalışmalarının ayrıntıları (Bilgi Bankası)

Yönetmelikler

TBDY 2018 15.9–15.10 EK 15B (lifli polimer) EK 15C (dolgu duvarı) TBDY 2018 Bölüm 15 TS 500
Hangi sürümde? Betonarme güçlendirme modülü, betonarme performans değerlendirmesiyle birlikte StatiCAD Ultimate, Profesyonel ve Betonarme sürümlerinde bulunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi güçlendirme yöntemleri hesaplanabilir?

Kolonlarda lifli polimer sargı, manto (kesit büyütme), betonarme sargı ve çelik sargı; kirişlerde lifli polimer sargı ve dıştan etriye; perdelerde uç bölgesinin lifli polimerle sarılması ve yeni betonarme perde; dolgu duvarlarında hasır çelikli sıva ve lifli polimer köşegen şerit.

Güçlendirme öncesi ve sonrası için iki ayrı proje gerekir mi?

Hayır. Güçlendirme elemanın özelliği olarak aynı projede saklanır. “Güçlendirmeyi hesaba kat” seçeneği kapalıyken mevcut bina, açıkken güçlendirilmiş bina hesaplanır; iki durumun karşılaştırması raporun ilk sayfasına alınabilir.

Manto ile lifli polimer sargı arasındaki fark nedir?

TBDY 2018’e göre sargı yöntemleri (lifli polimer, betonarme ve çelik sargı) kolonun eğilme kapasitesini artırmaz; sünekliği ve kesme dayanımını artırır. Manto ise kesiti büyüttüğü için rijitliği, eğilme ve kesme dayanımını birlikte artırır. StatiCAD her yöntemi bu farklarla hesaba katar.

Güçlendirme itme analizinde de dikkate alınır mı?

Evet. Lifli polimer, manto, yeni perde ve dolgu duvarı güçlendirmelerinin rijitlik ve kesit etkileri nonlineer itme analizine de yansır. Çelik sargı, dıştan etriye ve ankraj gibi ek kesme denetimleri doğrusal değerlendirmede raporlanır.

Yönetmelik koşulunu sağlamayan bir güçlendirme girersem ne olur?

Hesap durmaz; ilgili koşul Proje Kontrol Listesi’ne hata veya uyarı satırı olarak düşer ve özellik penceresindeki özette de gösterilir. Nihai kararı mühendis verir.

Yığma binalar için güçlendirme hesabı var mı?

Evet. Yığma binalarda püskürtme beton, düşey hatıl, lifli polimer ve yeni duvar ile güçlendirme yapılabilir. Ayrıntılar için Yığma Bina Programı sayfasına bakın.

İlgili Sayfalar

Güçlendirme projenizi aynı modelde tamamlayın

Demo sürümünü indirerek güçlendirme öncesi ve sonrası değerlendirmeyi kendi projeniz üzerinde ücretsiz deneyin.